Het belang van primaire data in duurzame logistiek

Bedrijven staan onder toenemende druk om hun milieu-impact te verkleinen. In een nieuwe whitepaper onderzoekt AllChiefs, een adviesbureau gespecialiseerd in duurzame logistiek, de waarde van primaire data voor het versnellen van de verduurzaming van de logistiek.

Logistieke bedrijven hebben al lange tijd moeite om emissies nauwkeurig te berekenen. Veel bedrijven schatten hun CO₂e-voetafdruk op basis van algemene emissiefactoren, zoals herkomst, bestemming, modaliteit en volume. Hoewel dit een goed uitgangspunt kan zijn, geeft deze aanpak vaak geen volledig beeld.

Daarom proberen veel bedrijven hun berekeningen nauwkeuriger te maken door aanvullende factoren mee te nemen, zoals de beladingsgraad, het voertuigtype en de emissie-intensiteit van specifieke vervoerders. Verladers erkennen steeds meer de waarde van het gebruik van primaire data. De implementatie daarvan wordt echter vaak als complex ervaren, vooral door wereldwijd opererende bedrijven met grote netwerken van vervoerders en verschillende transportmodaliteiten.

“Gedeelde data vormt de basis voor gedeelde verantwoordelijkheid. In alle logistieke netwerken is transparantie over emissies de eerste stap naar het ontwikkelen van effectieve strategieën voor emissiereductie”, zegt Inge Tanke, Co-Owner Sustainable Logistics bij AllChiefs. 

Primaire en secundaire data

Welke verschillende soorten data zijn er? Volgens standaarden zoals ISO 14083 en het GLEC Framework kunnen emissiedata in de logistiek worden onderverdeeld in drie typen:

Primaire data verwijst naar gemeten of berekende waarden die zijn gebaseerd op daadwerkelijke transport- of hubactiviteiten. Deze data kunnen zeer specifiek zijn, bijvoorbeeld het exacte brandstofverbruik van één zending, maar ook geaggregeerd, zoals de gemiddelde emissie-intensiteit van een groep transportactiviteiten gedurende een bepaalde periode.

Daarnaast is er secundaire data, waaronder gemodelleerde data, die worden berekend met methoden waarin primaire data en belangrijke emissiegerelateerde factoren worden gecombineerd, en standaarddata, bestaande uit vooraf berekende gemiddelde emissiewaarden. Deze zijn doorgaans gebaseerd op sectorgemiddelden of databases en worden vaak afgestemd op vervoerswijze en geografisch gebied.

Een voorbeeld: in het wegtransport kan het gebruik van primaire data aanzienlijke verschillen laten zien tussen geschatte en daadwerkelijke emissies. Deze kunnen soms drie keer zo hoog zijn of juist de helft bedragen, onder meer door factoren als de daadwerkelijke route, beladingsgraad en lege kilometers.

Waarom overstappen op primaire data?

Voor bedrijven in de logistieke sector maakt primaire data een nauwkeurigere berekening van emissies mogelijk. Dit leidt tot betere investeringsbeslissingen, stimuleert emissiereducties, verbetert de efficiëntie van logistieke processen en helpt kosten te optimaliseren.

Betrouwbaardere gegevens over brandstofverbruik, beladingsgraad en route-efficiëntie maken het mogelijk om de prestaties van logistieke partners met elkaar te vergelijken en vervoerders met een lagere emissie-intensiteit te selecteren. Een goed overzicht van de beschikbare data kan daarnaast de operationele efficiëntie verbeteren, bijvoorbeeld door betere planning en een hogere beladingsgraad van voertuigen. Daarmee kunnen zowel de CO₂-voetafdruk als de kosten worden verlaagd.

Primaire data zorgen er bovendien voor dat verduurzamingsmaatregelen, zoals de overstap naar zuinigere voertuigen of het bundelen van zendingen, daadwerkelijk zichtbaar worden in de gerapporteerde emissies. Zonder goede primaire data is het voor bedrijven veel moeilijker om operationele verbeteringen aan te tonen, omdat de berekeningen dan grotendeels gebaseerd blijven op statische standaardemissies.

Uitdagingen bij het verzamelen en delen van data

De overstap naar primaire data is echter geen eenvoudige opgave. Veel kleine en middelgrote logistiek dienstverleners beschikken niet over de digitale infrastructuur en middelen die nodig zijn om primaire data te verzamelen en te delen. Zonder verificatie van vervoerders zijn verladers bovendien vaak terughoudend om deze data op te nemen in hun CO₂e-voetafdruk.

Daarnaast is het verzamelen van nauwkeurige data op zendingniveau lastig, omdat daarvoor informatie van meerdere logistieke partners moet worden gecombineerd. In de lucht- en zeevaart, waar het aantal spelers kleiner is en de bedrijven doorgaans groter zijn, is het delen van data beter haalbaar.

Wereldwijde verladers die met duizenden vervoerders en verschillende modaliteiten werken, staan daarentegen voor grote uitdagingen bij het standaardiseren van de uitwisseling van primaire data.

Ook technisch zijn er complicaties. Zo zijn er veel verschillende dataformaten, is de datakwaliteit niet altijd voldoende, moeten medewerkers nieuwe vaardigheden ontwikkelen en werken bedrijven met uiteenlopende systemen. Daarnaast kan het delen van brandstofverbruik inzicht geven in operationele efficiëntie en winstmarges. Sommige bedrijven zien het daarom als het ‘prijsgeven van geheimen’ aan klanten en concurrenten.

Marktontwikkelingen en oplossingen

Ondanks deze uitdagingen is de afgelopen jaren aanzienlijke vooruitgang geboekt om de belemmeringen weg te nemen. Initiatieven zoals de iLEAP-standaard, ontwikkeld door Smart Freight Centre en de SINE Foundation, zijn erop gericht het delen van emissiedata in de logistiek eenvoudiger te maken.

Wereldwijd zijn er daarnaast verschillende hulpmiddelen beschikbaar. Zo maakt IATA’s CO2 Connect for Cargo gebruik van primaire data van luchtvaartmaatschappijen om nauwkeurige CO₂-berekeningen per zending in de luchtvracht mogelijk te maken. Voor zeetransport biedt Clean Cargo van Smart Freight Centre inzicht in de emissies van specifieke vervoerders op basis van gedetailleerde operationele data.

Op nationaal niveau biedt het SmartWay-programma van de Amerikaanse Environmental Protection Agency een gestandaardiseerd kader om de efficiëntie van wegtransport te meten, te vergelijken en te verbeteren. In Nederland versnellen programma’s en initiatieven zoals Basis Data Infrastructuur (BDI), Data in Logistics (DIL) en Meten en Verbeteren CO2-emissies en Topsector Logistiek eveneens de overgang naar het delen van data binnen multimodale logistieke ketens.

Uiteindelijk biedt primaire data die rechtstreeks uit logistieke activiteiten wordt verzameld en het daadwerkelijke brandstofverbruik weerspiegelt, de meest nauwkeurige manier om emissies in de logistiek te volgen en uiteindelijk te verminderen. De overgang naar meer gedetailleerde inputdata voor emissieberekeningen is dan ook essentieel voor toekomstige strategieën voor CO₂-reductie in de logistieke sector.

“Als we naar de logistieke sector als geheel kijken, is het verbeteren van de efficiëntie van bedrijfsmiddelen essentieel om middelen vrij te maken voor de noodzakelijke investeringen in alternatieve brandstoffen”, zegt Tanke tot slot. “Hoewel de overstap complex kan lijken, zou het doel niet vanaf het begin perfecte nauwkeurigheid moeten zijn, maar data die goed genoeg zijn om effectieve beslissingen over CO₂-reductie te ondersteunen.”