Elektrische vrachtwagens winnen terrein, maar opschaling blijft achter
De uitrol van elektrische vrachtwagens in Europa verschuift van innovatie naar opschaling. Nederland behoort met een adoptiegraad van rond de 10% tot de koplopers, maar het tempo is te laag voor de klimaatdoelen van 2030. Dat blijkt uit een nieuw rapport van adviesbureau AllChiefs, HYVE, Scania en het Smart Freight Centre.
Voor het rapport, dat de route naar duurzame logistiek in kaart brengt, verzamelde AllChiefs samen met innovatiespecialist HYVE, truckfabrikant Scania en het Smart Freight Centre de inbreng van ruim honderd experts uit de sector en vijftig organisaties. De centrale conclusie: emissievrij wegtransport in Europa komt er alleen als de hele logistieke keten samenwerkt.
Wereldwijd gaat de overstap intussen snel. In alleen al de eerste helft van 2025 werden 90.000 emissievrije vrachtwagens verkocht – bijna evenveel als in heel 2024 – al kwam 90% daarvan voor rekening van China. Europa moet de komende jaren een belangrijke motor van die groei worden, en juist daar wringt het.
Nederland loopt voorop, Europa niet
De Europese Unie verplicht truckfabrikanten hun gemiddelde uitstoot vóór 2030 met 45% terug te brengen. Volgens het rapport betekent dat aan het begin van het volgende decennium een aandeel van circa 35% emissievrije modellen in alle truckverkopen – een raming die de onderzoekers uit de norm afleiden, geen doelstelling van Brussel zelf.
Nederland, Zweden en Zwitserland staan met een adoptiegraad van rond de 10% voor op de rest van het continent. Die voorsprong is relatief: de markt elders in Europa staat nog aan het begin. Wil het Europese gemiddelde in vijf jaar richting een derde van de verkopen groeien, dan moet het tempo fors omhoog.
De onderzoekers leggen de oorzaak daarvan niet bij de techniek. “Europese fabrikanten investeren fors en technologie is niet langer het probleem”, stelt het rapport. “Het gaat om het creëren van schaal – want met schaal dalen de prijzen sneller, nu de batterijkosten wereldwijd al teruglopen. De opname in Europa gaat echter nog te traag voor de klimaatdoelen van 2030.”
De barrières zitten buiten de truck
Wat vervoerders wél tegenhoudt, ligt grotendeels buiten het voertuig. De onderzoekers inventariseerden veertien knelpunten. Bovenaan staan de aanschafprijs ten opzichte van een dieseltruck, het gebrek aan betrouwbare laadinfrastructuur, de congestie op het elektriciteitsnet en contractvormen die zijn gebouwd op kortlopende, fossiele ritten.
Vooral de laadinfrastructuur voor zwaar transport blijft achter, constateert het rapport, en dat probleem lost geen enkele partij alleen op. Een van de bevraagde vervoerders vat het bondig samen: “We kunnen niet opschalen, omdat de laders er simpelweg niet zijn wanneer we ze nodig hebben.”
Voor Nederland komt daar de netcongestie bovenop. Een laadplein voor zwaar wegtransport vraagt om vermogen dat op veel plekken in het land niet zomaar beschikbaar is, waardoor de vraag naar aansluitingen en het aanbod van netcapaciteit uit de pas lopen.
Van kopen en verkopen naar partnerschap
Om de sector voorbij losse pilots te krijgen, schetst het rapport een aantal routes. Het pleit voor gedeelde en betaalbare laadnetwerken, voor een inkoopplaybook waarmee verladers elektrisch transport kunnen aanbesteden, en voor een data- en infrastructuurplatform dat laden en energiegebruik over het net op elkaar afstemt.
Achter die routes zit één gedeelde voorwaarde: de manier waarop partijen zaken met elkaar doen moet veranderen. Traditionele koop-en-verkooprelaties maken plaats voor partnerschappen waarin investering én risico worden gedeeld, tussen verladers, vervoerders, logistiek dienstverleners, fabrikanten, financiers, laadaanbieders en netbeheerders.
Ook de overheid heeft daarin een rol. Die kan de vraag aanjagen via strategische publieke inkoop en investeringen van private partijen minder risicovol maken, bijvoorbeeld met garanties. Volgens de onderzoekers kan Europa zijn logistieke sector zo omvormen tot een emissievrije bedrijfstak die internationaal meekan.
“Elektrische vrachtwagens bepalen de toekomst van emissievrij wegtransport en logistiek, en bieden Europa een mogelijk concurrentievoordeel”, schrijft AllChiefs.
“De uitdaging is niet langer innovatie, maar het bouwen van de schaal die het niet alleen de duurzaamste, maar ook de meest kosteneffectieve oplossing maakt. Die schaal ontstaat alleen door samenwerking in het hele logistieke ecosysteem.”
