Datacenters slokken energie op door AI, maar zijn cruciaal voor onze digitale soevereiniteit
Door de opmars van AI neemt de vraag naar datacenterruimte een enorme vlucht. PwC verwacht dat de wereldwijde datacentercapaciteit tot 2030 bijna zal verdubbelen. Mede vanwege het hoge energieverbruik staat ons land kritisch tegenover deze ontwikkeling. De toenemende aandacht voor digitale soevereiniteit kan echter voor een kentering gaan zorgen.
“Kunstmatige intelligentie is geen volgende stap in digitale groei, het is een fundamentele omslag”, stelt Deepak Chadha, partner bij PwC. “Het verandert hoe we datacenters ontwerpen, bouwen, exploiteren én hoe we er geld mee verdienen.”
AI-oplossingen vergen veel meer rekenkracht dan traditionele IT-toepassingen. Dat drijft de vraag naar datacentercapaciteit sterk op. De onderzoekers verwachten dat de wereldwijde datacentercapaciteit – met een samengestelde jaarlijkse groei van 15% – tussen 2025 (64 GW) en 2030 (127 GW) bijna zal verdubbelen.
Ze schatten in dat tegen die tijd 45% van de wereldwijde datacentercapaciteit in handen is van de Verenigde Staten. Op plek twee vinden we China (29%), gevolgd door Europa (12%), de rest van Azië (9%) en tot slot de rest van de wereld (5%).
Energievoorziening als basisvoorwaarde
De groeiende vraag naar datacenters is uiteraard niet nieuw. “Maar AI is echt de katalysator”, zegt Chadha. “Het gebruik van de technologie is in korte tijd explosief gestegen. En AI verbruikt drie, vijf, tot soms wel tien keer zoveel energie als een traditionele IT-toepassing. Dat telt snel op.”
Om die reden is energievoorziening niet langer een keuze, maar een basisvoorwaarde voor het ontwikkelen van datacenters. “Wie geen energie kan veiligstellen, kan niet groeien”, zegt Chadha. “Dat is de harde realiteit.”
In West-Europa zorgt netcongestie voor extra hoofdbrekens. “De datacenterregio’s van weleer – Frankfurt, Londen, Amsterdam, Parijs en Dublin – raken verzadigd”, zegt Milos Jovanovic, senior manager bij Strategy&. “Daarom zien we een verschuiving naar regio’s met meer ruimte en energie, zoals Scandinavië en Spanje.”
Hogere technische complexiteit
Tegelijkertijd verandert AI de technische eisen die aan datacenters worden gesteld. Zo loopt de gemiddelde vermogensdichtheid per serverrack – een kast waarin meerdere servers en andere computerapparatuur zijn ondergebracht – steeds verder op.
Uit de analyse van PwC blijkt dat deze is gegroeid van 7 kW per rack in 2021 naar 27 kW in 2026. Tegen 2030 kan de gemiddelde vermogensdichtheid zijn opgelopen tot wel 100 kW per rack. Dat betekent dat op een klein oppervlak veel meer elektriciteit nodig is en ook dat veel meer warmte moet worden afgevoerd.
Deze ontwikkeling maakt het bouwen van datacenters ingewikkelder. Traditionele luchtkoeling volstaat bij hoge vermogensdichtheden meestal niet, waardoor een techniek zoals vloeistofkoeling vereist is. Ook moet de stroomdistributie worden aangepast om de toegenomen hoeveelheid elektriciteit te kunnen verwerken. Volgens PwC zorgen dergelijke ingrepen voor flink wat extra kosten.
Bij traditionele datacenters – met een vermogensdichtheid van 5 tot 10 kW per rack – bedragen de bouwkosten ongeveer $11 miljoen per MW. Bij geavanceerde, op AI-afgestemde datacenters – met een vermogensdichtheid van 60 tot 100 kW per rack – lopen de bouwkosten op tot gemiddeld $36 miljoen per MW.
Digitale soevereiniteit opbouwen
Vooral in Europa staan beleidsmakers kritisch tegenover datacenters. In ons land werd bijvoorbeeld in 2022 een verbod ingevoerd op het bouwen van zogenaamde hyperscale datacenters. Ondanks dat daar goede redenen voor zijn, is het de vraag hoe toekomstbestendig zo’n verbod is.
Door stijgende geopolitieke spanningen en strenge Europese regelgeving, zoals NIS2 en DORA, is de controle over data en technologie een belangrijk strategisch thema geworden voor directies. Ook worden datacenters steeds vaker gezien als kritieke nationale infrastructuur die essentieel is voor vitale diensten zoals de zorg, het energienet en overheidsplatforms.
“De kortetermijnvisie is dat datacenters veel stroom en ruimte opslokken zonder veel banen te creëren”, zegt Chadha. “Maar op de lange termijn zijn het strategische assets. Zonder datacenters kunnen we geen data opslaan, geen AI ontwikkelen én geen digitale soevereiniteit opbouwen.”
