95% vreest achterstand zonder AI, maar slechts 6% heeft het echt geïntegreerd
Het geloof in AI op de werkvloer is bijna unaniem, maar de organisatie eromheen loopt achter. Dat blijkt uit de AI Benchmark 2026 van Alistar, een onderzoek onder 150 professionals bij organisaties in België en Nederland. Terwijl 87% AI als een enorme kans ziet en 95% vreest zonder AI achterop te raken, heeft slechts 6% de technologie breed in de processen geïntegreerd.
De cijfers schetsen een duidelijke tegenstelling. Het enthousiasme is niet alleen groot, maar ook tastbaar: 92% van de respondenten ervaart vandaag al een concreet effect van AI, en de helft noemt zichzelf duidelijk productiever. Maar de organisatie blijft achter bij dat geloof – in schaal, in strategie en in eigenaarschap.
Qua volwassenheid staat het merendeel nog aan het begin: 56% van de organisaties gebruikt AI vooral in tests en pilots, 33% zet het structureel in bij enkele teams en slechts 6% heeft de technologie breed in de processen verweven.
Het zijn vooral de kenniswerkers – in marketing, IT, finance en HR – die er met voorsprong het meest mee werken (63%), ver vóór directie en management (19%) en operationele medewerkers (16%).
Waar AI wordt ingezet, is het beeld eenduidig. Verreweg de meeste organisaties gebruiken het voor tekst en content, zoals e-mails, marketing en rapporten (92%). Op afstand volgen data-analyse en rapportage (57%), softwareontwikkeling en IT (50%) en besluitvorming en forecasting (34%).
Klantenservice en chatbots (21%) en HR en recruitment (13%) staan helemaal onderaan. AI is vandaag dus vooral een tekst- en kennismachine.
De achilleshiel: Strategie en eigenaarschap
De keerzijde zit in de organisatie rondom die technologie. Slechts 13% van de organisaties heeft een formeel vastgelegde AI-strategie; 39% is ermee bezig, 22% heeft een gedeeltelijke strategie en 26% helemaal geen.
Ook het eigenaarschap is vaak niet belegd: 41% heeft niemand expliciet verantwoordelijk gemaakt voor AI, en waar dat wél gebeurt, zit die rol vaker op directieniveau (28%) dan op operationeel niveau (23%). Het beleid loopt in gelijke tred achter – 37% heeft geen AI-richtlijnen, 36% wel en 27% werkt eraan.
Aangemoedigd, maar niet gekaderd
Tegelijk wordt het gebruik cultureel sterk gestimuleerd: 73% van de organisaties moedigt AI-gebruik actief aan. Organisaties stimuleren het gebruik dus sneller dan ze het kaderen.
Dat wringt met de grootste zorg van de respondenten. Die betreft niet privacy of juridische risico’s, maar foutieve of onbetrouwbare output (45%) – met afstand het vaakst genoemd. Juist waar kaders ontbreken, weegt de betrouwbaarheid van wat AI oplevert het zwaarst.
Verschillen tussen landen en niveaus
Het onderzoek legt een aantal nuances bloot. België en Nederland geloven even sterk in AI, maar verschillen in uitvoering: Nederlandse organisaties zeggen vaker dat ze geen strategie (36% tegenover 22%) of geen verantwoordelijke (51% tegenover 39%) hebben. Omdat de Nederlandse groep klein is (39 respondenten) en vaker uit kleine organisaties bestaat, leest Alistar die verschillen als signalen, niet als harde conclusies.
Scherper nog is de kloof tussen directie en werkvloer: hoe hoger in de organisatie, hoe groter het enthousiasme. Waar 94% van de directie AI een enorme kans noemt, daalt dat naar 81% op de werkvloer. En waar de top vooral de strategische intentie ziet, ervaart de werkvloer vooral de dagelijkse uitvoering – twee beelden die nog niet op elkaar aansluiten.
Realiteit, met huiswerk
De conclusie van het rapport is helder: AI is realiteit geworden in de hoofden en in de dagelijkse productiviteit, maar nog hype in de organisatorische verankering. De strijd om te overtuigen dát AI ertoe doet, is gestreden; de winst zit nu in de organisatie eromheen.
“Het verhaal van AI is niet langer óf we erin geloven, dat doen we massaal”, zegt Jan Hofman, CEO van Alistar. “De vraag is of we het georganiseerd krijgen. Wie nu investeert in strategie, eigenaarschap en kwaliteitsborging, maakt over vijf jaar het verschil.”
