Tijd voor actie: Nederlands investeringsklimaat dreigt af te glijden naar Europese middenmoot
Jaren geleden stond Nederland nog in de top vijf van de beste investeringsklimaten van Europa. Inmiddels is ons land afgezakt naar de tiende plaats. Als het overheidsbeleid ongewijzigd blijft en noodzakelijke maatregelen uitblijven, dreigt Nederland verder weg te zakken op de Europese ranglijst, zo waarschuwt EY in een onderzoeksrapport.
In het onderzoek, getiteld ‘Attractiveness Survey 2026’, vergelijkt EY het investeringsklimaat van Europese landen. Nederland bezet momenteel de tiende plaats, achter onder meer Portugal, België en Italië. Frankrijk voert de ranglijst aan, gevolgd door het Verenigd Koninkrijk.
Het aantal buitenlandse investeringsprojecten in Nederland is in 2025 licht gestegen naar 159, tegenover 147 een jaar eerder. Dat aantal steekt echter schril af tegen het recordjaar 2016, toen Nederland nog 409 buitenlandse investeringsprojecten wist aan te trekken.
Volgens de onderzoekers is het daarom cruciaal dat Nederland de randvoorwaarden voor een aantrekkelijk investeringsklimaat versterkt.
Daarbij gaat het niet alleen om het aantrekken van meer investeringen, maar vooral om investeringen met een hoge toegevoegde waarde die bijdragen aan de concurrentiekracht op de lange termijn. Denk daarbij aan strategische technologieën, kennisintensieve bedrijvigheid, toekomstbestendige infrastructuur en sterke regionale economische ecosystemen.
“Nederland kan zich niet langer uitsluitend beroepen op zijn reputatie, gunstige ligging of historische positie”, stelt Patrick Boertien, partner bij EY-Parthenon. “We moeten nu in de actiemodus komen om verdere terreinverliezen te voorkomen. Daarbij moeten we ons nadrukkelijk richten op sectoren met een hoge toegevoegde waarde. Alleen zo kunnen we ons echt onderscheiden binnen Europa.”
Tegelijkertijd waarschuwt het rapport dat het huidige beleid nog onvoldoende laat zien dat Nederland de noodzakelijke stappen zet om terug te keren naar een top vijf-positie.
“Het benodigde kapitaal is weliswaar beschikbaar, maar de Nederlandse economie lijkt moeite te hebben om dit effectief in te zetten voor innovatie. Economische groei vraagt om duidelijke keuzes voor strategische sectoren, maar concrete actie blijft vooralsnog uit”, aldus Boertien.
Volgens EY liggen de grootste kansen in sectoren als life sciences, digitalisering en kunstmatige intelligentie, financiële dienstverlening, energie, de maakindustrie en defensie en veiligheid.
“Het probleem is niet dat Nederland geen kansen heeft”, stelt Boertien. “Het probleem is dat we onvoldoende tempo maken om die kansen om te zetten in investeringen, economische activiteit en duurzame groei. Dat vraagt om proactief optreden, snelheid en daadkracht vanuit de Rijksoverheid.”
Tegelijkertijd nemen de belemmeringen voor buitenlandse investeerders toe. De druk op het elektriciteitsnet, de aanhoudende krapte op de arbeidsmarkt, de beperkingen rond de stikstofproblematiek en fiscale onzekerheid maken Nederland minder aantrekkelijk als vestigingsland.
Boertien benadrukt dat stabiliteit een steeds belangrijkere factor is geworden. “Investeerders kijken niet langer alleen naar kosten of markttoegang. Zij willen vooral weten of een land snel, voorspelbaar en betrouwbaar kan leveren. Op dat punt behoort Nederland momenteel niet tot de Europese kopgroep.”
China en Frankrijk winnen terrein
De analyse van EY laat zien dat de herkomst van buitenlandse investeringen verandert. De Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk bleven in 2025 de belangrijkste investeerders in Nederland, maar China en Frankrijk wonnen aan belang. Het aantal Chinese investeringsprojecten steeg van 1 in 2024 naar 10 in 2025, terwijl Franse investeringen toenamen van 1 naar 8. Daarmee keren beide landen terug naar het niveau van 2023.
Duitsland, Italië en Australië completeren de lijst van de meest actieve buitenlandse investeerders in Nederland.
Buitenlandse investeringen concentreren zich vooral in de zakelijke dienstverlening, research & development en hoofdkantoorfuncties van multinationals. Samen waren deze drie categorieën in 2025 goed voor ongeveer driekwart van alle buitenlandse investeringsprojecten.
Het rechterrijtje
Het kabinet heeft de ambitie uitgesproken om Nederland weer tot de Europese top van aantrekkelijkste investeringslanden te laten behoren. Volgens EY is die ambitie op dit moment echter nog ver weg. Niet alleen staat Nederland inmiddels buiten de top 5, ook de concurrentie van landen die lager op de ranglijst staan neemt snel toe. EY spreekt zelfs van het risico dat Nederland in het “rechterrijtje” van Europa terechtkomt.
Die concurrentie komt niet alleen van de grote Europese economieën. Ook opkomende investeringslocaties in Zuid-, Midden- en Oost-Europa winnen snel terrein. EY merkt op dat landen die snel stijgen op de ranglijst succesvol zijn op een aantal vlakken, waaronder het ontwikkelen van aantrekkelijk vestigingsbeleid, het sneller verlenen van vergunningen, het beschikbaar stellen van industriële ruimte en het bieden van energiezekerheid.
“Wanneer beleidsmakers niet snel in actie komen, lijkt een langdurige achterstand onvermijdelijk”, besluit Boertien.
