PwC: ‘Regeldruk voor onderwijsinspectie verdrievoudigd’
Het aantal wetten en regels waar de onderwijsinspectie mee te maken krijgt, is in twee decennia meer dan verdrievoudigd. Dat blijkt uit onderzoek van PwC in opdracht van het ministerie van Onderwijs, Cultuur & Wetenschap (OCW).
Om precies te zijn, groeide het aantal wetten voor de onderwijsinspectie tussen 2005 en 2025 met 236%. Ter vergelijking: in diezelfde periode nam het aantal wetten voor burgers en bedrijven met slechts 14% toe.
Voor zijn studie keek PwC ook naar hoe de wetgeving zich ontwikkelde voor 51 andere grote uitvoeringsorganisaties, zoals het CBR, de Belastingdienst, UWV, AFM en Staatsbosbeheer.
Gemiddeld genomen steeg het aantal wetten binnen de uitvoeringsorganisaties vanaf 2005 met 147%. “Slechts één organisatie kende een afname”, schrijft PwC in zijn rapport. “Dit duidt erop dat niet enkel sprake kan zijn van taakverschuiving, maar ook van taakverzwaring over de breedte van de uitvoering.”
Onder de 52 uitvoeringsorganisaties zijn het vooral de toezichthouders die de afgelopen twintig jaar met steeds meer wetgeving te maken hebben gekregen. Voor hen nam het aantal wetten gemiddeld met 291% toe. Voor dataverwerkers, zoals het CBS en DUO, gaat het om een gemiddelde stijging van 61%.
Veel uitzonderingen op de regels
Uit de analyse van PwC blijkt verder dat het aantal uitzonderingen, vrijstellingen en ontheffingen voor de onderwijsinspectie sinds 2005 meer dan verdubbeld is (+130%). “De toename stamt al van voor de politiek-maatschappelijke roep om meer maatwerk en duidt vooral op een stapeling van uitzondering op uitzondering”, schrijven de onderzoekers.
Overigens nam het aantal uitzonderingen, vrijstellingen en ontheffingen binnen veel andere uitvoeringsorganisaties nog veel harder toe. Gemiddeld genomen gaat het om een stijging van maar liefst 319%.
Verwevenheid
Daarnaast raken met name de grote onderwijswetten – zoals de Leerplichtwet en de Wet educatie en beroepsonderwijs – steeds meer verweven met andere wet- en regelgeving.
Een gemiddelde grote wet waar de onderwijsinspectie toezicht op houdt, verwijst naar 72% meer andere wetten, regels en jurisprudentie dan in 2005. Met name verwijzingen naar jurisprudentie, wetten en ministeriële regelingen drijven deze toename, is te lezen in het rapport.
“Het resultaat is dat de uitvoering arbeidsintensiever wordt door zowel het toegenomen aantal uitzonderingen als de verdere verwevenheid van belangrijke regelgeving”, aldus PwC.
Aanbevelingen
Om de toenemende regeldruk tegen te gaan, adviseren de onderzoekers om grote stelsels van wetten en regels periodiek op te schonen. Op die manier blijft de wet- en regelgeving beter uitvoerbaar.
In lijn daarmee raden ze aan om de uitvoerbaarheid van de bestaande wetten en regels te verbeteren. Uitvoeringsorganisaties moeten samen met medewerkers nagaan waar regels in de praktijk vastlopen en vervolgens kiezen tussen vereenvoudiging of extra capaciteit voor maatwerk.
Ook pleit PwC voor investeringen in innovatie. “Maak middelen en tijd vrij om verouderde IT-systemen door te ontwikkelen en overvraag de IT-afdeling in de tussentijd niet met grote hoeveelheden nieuw beleid”, aldus de onderzoekers.
Kabinet Jetten wil regeldruk aanpakken
Begin dit jaar overhandigde voormalig OC&W-minister Gouke Moes het rapport van PwC aan de Tweede Kamer. De plannen van het kabinet Jetten sluiten aan op de aanbevelingen van PwC. Zo vormt het aanpakken van de regeldruk een belangrijke pijler binnen het coalitieakkoord van D66, CDA en VVD.
