Van een product carbon footprint naar een product environmental footprint
Wat is het verschil tussen een product carbon footprint en een product environmental footprint? Cesar Carreño van Nexio Projects legt de essentie van deze twee belangrijke duurzaamheidsconcepten uit en biedt inzicht in het belang van het meten van de milieueffecten van producten gedurende hun gehele levenscyclus.
Zowel vanuit een regelgevend als een concurrentieperspectief is het vandaag de dag belangrijker dan ooit om producten te ontwikkelen met een verminderde impact op mens en milieu.
Van oudsher richt de levenscyclusanalyse van producten zich op de ‘product carbon footprint’, oftewel de uitstoot van broeikasgassen (BKG’s) tijdens de productie- en gebruiksfasen. En hoewel dit een belangrijke maatstaf is, spelen ook andere milieu-impactfactoren een rol. Zo wordt tegenwoordig bijvoorbeeld steeds vaker (ook) gekeken naar de ‘product environmental footprint’ (PEF), die de bredere milieueffecten van een product in kaart brengt.
Een product carbon footprint
Elke fase in de levenscyclus van een product kan bijdragen aan de uitstoot van broeikasgassen, van het winnen van grondstoffen en de productie tot aan het transport, de ingebruikname en zelfs het einde van de levensduur.
Een product carbon footprint (PCF) gaat echter verder. Deze meet de totale uitstoot van broeikasgassen die verband houden met de totale levenscyclus van een product, inclusief methaan, distikstofoxide en gefluoreerde gassen. Deze emissies worden gerapporteerd in tonnen CO2-equivalent (tCO2e).
De voordelen van het berekenen van een PCF
Het berekenen van een PCF geeft organisaties een gedetailleerd inzicht in de broeikasgasemissies van een productportfolio. Dit stelt hen in staat om de klimaatimpact van hun producten nauwkeurig te rapporteren, emissiehotspots in de waardeketen te identificeren en gerichte reductiestrategieën te ontwikkelen, en om te voldoen aan duurzaamheidsrapportage-eisen, zoals de Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) of het Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM).
De scope van een PCF
De scope van een product carbon footprint kan variëren. Een ‘cradle-to-gate’-aanpak kijkt naar de emissies vanaf de grondstofwinning tot en met het productieproces – eindigend bij de ‘fabriekspoort’. Downstream levenscyclusfasen, zoals transport en gebruik, worden hierbij niet meegenomen. Dit wordt vooral gebruikt voor business-to-business-scenario’s.
Een ‘cradle-to-grave’-aanpak, daarentegen, omvat ook downstream-fasen, zoals productgebruik en einde levensduur. Dit wordt vooral aanbevolen bij business-to-consumers-scenario’s.
Een product environmental footprint
Een product environmental footprint (PEF) is een wetenschappelijk onderbouwde, gestandaardiseerde methode om de totale milieueffecten van een product in kaart te brengen.
Net als de PCF omvat het de klimaatimpact van een product, maar daarnaast houdt de PEF ook rekening met andere milieu-impactfactoren zoals grondstoffengebruik, water- en landgebruik, aantasting van de ozonlaag, gezondheidseffecten voor mensen, verzuring en vervuiling.
PEF’s bestrijken de gehele levenscyclus van een product, inclusief upstream-activiteiten (zoals grondstofwinning) en downstream-activiteiten (zoals transport en recycling). Omdat de PEF meer milieu- en sociale impactfactoren omvat, geeft deze een vollediger beeld van de productimpact.
Verschillen tussen een PCF en PEF
Een product carbon footprint:
- Wordt berekend met een levenscyclusanalyse (LCA)
- Richt zich alleen op BKG-emissies (gerapporteerd in tCO2e)
- Identificeert emissiehotspots
- Kan worden gebruikt om producten te optimaliseren en emissies te verlagen
- Kan de volledige levenscyclus of slechts bepaalde fasen omvatten
Een product environmental footprint:
- Wordt berekend met een levenscyclusanalyse (LCA)
- Richt zich op een breed scala aan milieu-impactfactoren, inclusief BKG-emissies
- Identificeert diverse milieu- en sociale impactfactoren
- Kan worden gebruikt om bredere duurzaamheidsverbeteringen door te voeren
- Omvat altijd de volledige levenscyclus, van grondstofwinning tot einde levensduur
Het International EPD System begrijpen
Een belangrijk raamwerk voor het rapporteren van de milieueffecten van producten is het International Environmental Product Declaration (EPD) System. Dit gestandaardiseerde systeem bepaalt hoe de levenscyclusimpact van producten wordt berekend, met specifieke product category rules (PCR’s) als richtlijnen voor verschillende producttypen.
Een geldige EPD vergroot de transparantie en versterkt klantrelaties. In de bouwsector kan het bijvoorbeeld verplicht zijn om EPD’s te overleggen als onderdeel van een aanbestedingsproces.
Zijn er EU-regelgevingen voor PEF’s?
Het berekenen van een product environmental footprint kan helpen bij toekomstige regelgeving. De EU ontwikkelt momenteel specifieke PEF-richtlijnen voor verschillende producttypen, zoals kunstgras, batterijen en zuivelproducten. Deze methode omvat zestien impactcategorieën, waaronder verzuring, ecotoxiciteit, ioniserende straling, eutrofiëring, fijnstof en grondstoffengebruik.
Wat is het verschil tussen een LCA en een PEF?
Life-cycle assessment (LCA) kan worden gezien als een algemene methode om de milieu- en sociale impact van een product te analyseren en vormt de basis voor de PEF-methodologie. De PEF-richtlijnen van de EU zijn echter specifieker dan standaard LCA-processen en schrijven een uniforme berekeningsmethode voor.
Daarnaast is het PEF-kader gebaseerd op voorgedefinieerde life cycle inventory (LCI)-datasets, wat de consistentie tussen PEF-berekeningen verbetert.
Hoe worden PCF’s berekend?
Een LCA biedt een compleet beeld van de milieu-impact van een product, inclusief de gegenereerde uitstoot van broeikasgassen. Voor PCF-berekeningen wordt aangeraden om erkende methodologieën te gebruiken, zoals de ISO 14067-norm of het GHG Protocol’s Product Standard.
Hoe worden PEF’s berekend?
De PEF-methodologie, gebaseerd op ISO 14040 en 14044, stelt een gestandaardiseerd kader vast om producten onderling beter vergelijkbaar te maken. De richtlijnen beschrijven hoe de milieu- en sociale impact van een product moet worden berekend over de gehele levenscyclus.
Hoe dragen PCF’s en PEF’s bij aan een duurzaamheidsstrategie?
Door de impact van producten in kaart te brengen, kunnen bedrijven duurzame ontwerpprincipes in hun portfolio integreren. Met PCF’s en PEF’s kunnen emissiehotspots worden geïdentificeerd en gerichte verbeteringen worden doorgevoerd.
Een digitale LCA-tool kan dit proces vereenvoudigen en helpen om de meest duurzame opties te identificeren. Dit zorgt ervoor dat voordelen op één gebied – zoals lagere BKG-emissies – niet ten koste gaan van andere aspecten, zoals biodiversiteit.
Met deze aanpak kunnen bedrijven voldoen aan regelgeving, hun reputatie onder klanten en in de markt te verbeteren en duurzaam concurrentievoordeel bemachtigen.
