Politiek veroorzaakt zelf deel problemen Belastingdienst en UWV

02 maart 2020 Consultancy.nl 3 min. leestijd
Meer nieuws over

De kinderbijslagaffaire, de Bulgarenfraude en onterechte WW-betalingen aan Poolse arbeidsimmigranten: de Belastingdienst en het UWV werden de afgelopen tijd geregeld op het matje geroepen in Den Haag. De politici die om uitleg vragen zijn zelf echter een belangrijke oorzaak voor de vele problemen waarmee de uitvoeringsdiensten kampen, zo stelt ABDTOPconsult op basis van onderzoek.

In opdracht van de ministeries van Sociale Zaken, Financiën en Binnenlandse Zaken analyseerde ABDTOPConsult – de interne adviesgroep van de Rijksoverheid – de problemen bij vier uitvoeringsdiensten: Belastingdienst, UWV, SVB en DUO.

De adviesgroep concludeert dat de vele politieke wensen waar de diensten zich naar te schikken hebben de uitvoeringsstelsels enorm compliceren: “Het begint al bij regeerakkoorden. Dat zijn politieke compromissen waarbij de uitvoerbaarheid niet voorop staat”, aldus de onderzoekers.

Politiek veroorzaakt zelf deel problemen Belastingdienst en UWV

Daar blijft het bovendien niet bij: tijdens de regeerperiode komen hier ook nog eens vele wensen vanuit de Tweede Kamer bovenop. “In het parlement is er druk om zoveel mogelijk voor specifieke groepen iets te regelen”, geven de onderzoekers aan. Bovendien mogen andere groepen niet de dupe worden van aanpassingen, dus moeten de oude regelingen naast de nieuwe in stand worden gehouden.

“Het is de stapeling van ogenschijnlijk kleine beslissingen die uiteindelijk leidt tot verdere complicering”, is de conclusie. Het probleem wordt deels toegeschreven aan de hedendaagse politieke versplintering: in hun streven om binnen verdeeld Den Haag draagvlak te behouden zijn bewindslieden snel geneigd gehoor te geven aan geluiden uit de Kamer.

Ook de vele aandacht die incidenten krijgen in de media werkt hierbij niet altijd bevorderlijk. Politici voelen zich gedwongen hierop te reageren, waardoor er alleen maar meer wensen komen vanuit de Kamer. Hierdoor regeert volgens ABDTOPConsult de waan van de dag – vaak zijn de incidenten helemaal niet zo omvangrijk: “De politiek vraagt naar aanleiding van de incidenten om onderzoek en extra inzet op handhaving, terwijl het gesignaleerde probleem in kwantitatieve zin zeer beperkt is.”

Natuurlijk zijn niet alle problemen bij de uitvoeringsdiensten terug te herleiden naar Den Haag. Zo wijzen de onderzoekers ook op de ICT-problemen bij alle vier de uitvoeringsdiensten. Bij nieuw beleid wordt vaak geen rekening gehouden met de ICT-kosten die gepaard gaan met de invoering.

Door het belang van continuïteit in de dienstverlening gaat het leeuwendeel van het ICT-budget bovendien op aan het draaiend houden van de bestaande systemen, zodat er weinig overblijft voor vernieuwing. En het deel dat wel naar vernieuwing gaat blijkt vaak weggegooid geld. Geregeld mislukken grote ICT-projecten
 – alleen al bij de vier onderzochte uitvoeringsinstanties werd voor meer dan €400 miljoen aan projecten stopgezet.

Al met vragen de verschillende problemen om “fundamentele ingrepen” bij de uitvoerders, zo concludeert ABDTOPConsult. Ook in Den Haag mogen ze zich wellicht achter de oren krabben. Het kost politici vaak weinig moeite om de uitvoerders
de zwartepiet toe te spelen, maar de problemen van de uitvoeringsdiensten stralen ook af op de politiek – ze zijn immers “het visitekaartje van de overheid”, zoals de onderzoekers aangeven.