MKBA analyse geeft inzicht in kosten en baten van luchthaven in zee

29 mei 2018 Consultancy.nl

De maatschappelijke kosten en baten van een luchthaven in zee moeten in beeld komen. Dat stellen Carl Koopmans, Rogier Lieshout en Bas ter Weel, respectievelijk onderzoeksdirecteur, clusterhoofd Luchtvaart en algemeen directeur van advies- en onderzoeksbureau SEO Economisch Onderzoek.

De luchtvaart is een sector van lusten en lasten. We kunnen er snel de hele wereld mee bereiken, maar vliegtuigen leiden ook het tot geluidhinder en CO2-uitstoot. Het aantal vluchten op Schiphol is vanwege de hinder gemaximeerd op 500.000 per jaar. Volgens ramingen zal de vervoersvraag tot 2030 nog met maximaal 300.000 vluchten toenemen. Lelystad Airport zal deze groei gedeeltelijk kunnen opvangen, maar dit is door protesten van omwonenden omstreden. Biedt een luchthaven in zee uitkomst?

Een luchthaven in zee heeft voordelen. De luchtvaart krijgt ruimte om te groeien en Nederland wordt aantrekkelijker als vestigingsplaats. Omwonenden van Schiphol worden bovendien verlost van geluidhinder. Ook is meer grond beschikbaar voor wonen, werken en groen. Niet alleen de ruimte die Schiphol zelf inneemt komt vrij, maar ook het indirecte ruimtebeslag van de luchthaven in de vorm van bouwbeperkingen door geluidhinder neemt af. Hierdoor wordt de woningmarkt rond Amsterdam minder krap en het wonen aangenamer. Wegen en openbaar vervoer rond Schiphol worden minder druk doordat passagiers en vracht een andere bestemming hebben.

De voor- en nadelen van een luchthaven in zee zijn vijftien jaar geleden onderzocht, maar dit onderzoek is voortijdig gestopt.

Er zijn ook nadelen. De aanlegkosten van een eiland in zee inclusief een verbinding erheen, bedragen tientallen miljarden euro’s. Daarnaast kost reizen van en naar de luchthaven de meeste passagiers meer tijd dan nu het geval is. Wanneer auto’s niet op het luchthaveneiland kunnen komen, komt er een extra overstap op openbaar vervoer bij. De kans bestaat dat reizigers hierdoor uitwijken naar andere luchthavens. Dit nadeel geldt ook voor vrachtvervoer door de lucht, omdat het een extra stap betekent in het vervoer van goederen. Verder kunnen er effecten zijn op de natuur: routes van trekvogels worden mogelijk verstoord, maar er kan ook nieuw bodemleven in zee ontstaan. Ten slotte kunnen aan- en uitvliegroutes voor de kust en nieuwe landzijdige weg- en spoorverbindingen hinder veroorzaken.

MKBA analyse geeft inzicht in kosten en baten van luchthaven in zee

De overgang van de oude naar de nieuwe situatie zal niet eenvoudig zijn. Bedrijven moeten beslissen of ze verhuizen naar de omgeving van de nieuwe luchthaven. Misschien komt er een nieuwe Zuidas aan zee op het punt waar de verbinding tussen luchthaven en vasteland wordt gerealiseerd. Er is daarnaast een nieuw plan nodig voor de ruimtelijke ordening op en rond Schiphol. Ten slotte moeten mogelijke negatieve effecten op de natuur worden gecompenseerd door elders nieuwe natuur te creëren.

Luchthavens op zee

Een luchthaven in zee is niet uniek. In China, Japan en Turkije zijn of worden dergelijke luchthaveneilanden aangelegd. De kosten daarvan lopen sterk uiteen. Zo gaat de luchthaven Ordu-Giresun in de Zwarte Zee naar verwachting $0,1 miljard kosten, terwijl de luchthaven bij Osaka $23 miljard heeft gekost. De laatste is vanwege deze hoge constructiekosten één van de duurste luchthavens om op te vliegen. Nergens is echter een luchthaven in zee gebouwd van de omvang van Schiphol.

Een plan met potentie verdient goed onderzoek. De voor- en nadelen van een luchthaven in zee zijn vijftien jaar geleden onderzocht, maar dit onderzoek is voortijdig gestopt. Bovendien betrof dat een onderzoek naar afzonderlijke effecten van de aanleg van een luchthaven in zee, zonder totaalbeeld. Er is nooit een integrale maatschappelijke kosten-batenanalyse (MKBA) opgesteld om het plan te toetsen. Sindsdien is het aantal passagiers op Schiphol flink gegroeid, de woningmarkt krapper geworden en zijn de protesten van omwonenden van Schiphol en natuur- en milieuorganisaties – ondanks dat de geluidshinder fors is gedaald – gebleven.

Een MKBA zet een luchthaven in zee af tegen meerdere alternatieven: Schiphol blijft binnen de huidige grenzen, of Schiphol mag verder groeien, of groeien mag in Lelystad. Op zee bestaan meerdere varianten qua locatie. Ook de verbinding met het vasteland kan verschillen: een weg of een trein naar de kust, of een snelle trein naar Schiphol. Ook kan worden ingeschat hoeveel woningen en natuur er op en rond Schiphol komen. Er zullen modellen worden gebruikt van de luchtvaartmarkt, wegverkeer, openbaar vervoer en de woningmarkt. Ook de effecten op natuur en milieu zullen worden onderzocht. Hierbij kan worden uitgegaan van bestaande scenario’s voor de groei van bevolking, economie en transport.

Het resultaat is een overzicht waarin de omvang van de verschillende kosten en de baten zichtbaar wordt, en het saldo: positief of negatief. Dat stelt ons land in staat om onderbouwd te kiezen hoe we verder willen met de luchtvaart in Nederland. Hoog tijd dus voor een compleet en actueel beeld om de haalbaarheid van een luchthaven in zee te bepalen.

Gerelateerd: De 20 belangrijkste en drukste vliegvelden ter wereld.


×
×
Accenture ACE Company Adaptif Adlasz Adviesgroep Novius AevesBenefit Anderson MacGyver Andersson Elffers Felix Annalise Arlande Arthur D. Little AT Osborne Atos Consulting Bain & Company Baker Tilly BCG Platinion BDO BearingPoint Berenschot Best Value Group Bewegin Bisnez BlinkLane Consulting BluPoint BMC Boer & Croon Management BOLD Bolster Bostec Boston Consulting Group Bright & Company | People Strategy Buitenhuis Advies buro C5 Bvolve Capgemini Invent Cegeka Consulting Cmotions COMATCH Conclusion Count & Cooper CPMview De Issuemakers De Kleine Consultant Deloitte Delta Capita Digital Power Dimensys Ecorys Eden McCallum Energyprofs Enigma Consulting Eurekon EY EY-Parthenon Finavista Finext First Consulting Flowant flowresulting Fronteer FTE Groep FTE Improvery Galan Groep GalanNXT Grant Thornton Groenewout Gupta Strategists Gwynt Hamstra & Partners Hogenhouck m&a Hospitality Group Hot ITem House of Performance IG&H Improven InContext innergo INNOPAY Intermedius ITDS Business Consultants Itility JBR JBR Interim Executives Kearney Kirkman Company Korn Ferry KplusV KPMG Kruger Kurtosis KWINK groep Leeuwendaal M3 Consultancy Magnus Marktlink Mazars McKinsey & Company Mercer Merkle METRI Mitopics MLC Mobilee Möbius Monitor Deloitte Morgens MSR Consulting Group NEWCRAFT Node1 Oliver Wyman OrangeX Ordina Organize Agile p2 PA Consulting Group Paul Postma Marketing Consultancy People Change PNO Consultants Projective Protiviti Proven Partners PwC Qhuba Quint Quintop Raad van Toekomst RedFoxBlue ResidentieProfs RGP Rijnconsult Riverwise Roland Berger Salvéos Schaekel & Partners SeederDeBoer Sia Partners Significant Groep Simon-Kucher & Partners SiRM Solid Professionals SOLVE Consulting SparkOptimus Staffing MS Strategy& Student Consultancy Group Summiteers Supply Value Symbol Synechron The Next Organization Trevian Turner TWST TwynstraGudde UMS Group UniPartners UPD Van Oers Corporate Finance Vanberkel Professionals Varrlyn Vasco Consult Vintura VODW Volt Strategy Voogt Pijl & Partners Wielinq WIN Xebia Yellowtail YGroup YNNO Young Advisory Group YourConnector Zanders Zestgroup