Vijf bouwstenen waarmee zorginstellingen hun zorgpaden effectiever kunnen maken
Zorgorganisaties investeren veel tijd en middelen in het ontwikkelen van zorgpaden. Toch blijft de impact ervan in de praktijk vaak beperkt. Roos Blankena, director bij IG&H, en Job Mol, Managing Consultant bij MLC, delen vijf bouwstenen waarmee zorginstellingen hun zorgpaden effectiever kunnen maken.
Een effectief en gebruiksvriendelijk zorgpad is van groot belang voor zorginstellingen. Het biedt inzicht in de route die een patiënt aflegt – van het eerste contact en de diagnose tot de behandeling en nazorg.
Daarbij gaat het niet alleen om de medische inhoud, maar ook om de organisatie daaromheen. Denk aan de inzet van capaciteit, de beschikbaarheid van materialen, de samenwerking tussen zorgprofessionals en een efficiënte planning.
De realiteit is dat veel organisaties worstelen met een aantal knelpunten in hun zorgpad:
1: Arbeidsintensieve ontwikkeling
Processen worden nog vaak handmatig in kaart gebracht via workshops en brown paper-sessies. Dit kost tijd en maakt opschalen lastig en ontwerpen bevatten vaak niet de volledige procesvariantie. Tegelijkertijd wordt een groot beroep gedaan op artsen en ondersteunend personeel om data te interpreteren en zorgpaden uit te werken. Dat vraagt veel van de capaciteit die al schaars is, terwijl het resultaat niet altijd direct zichtbaar is.
2: Gebrek aan standaardisatie en herbruikbaarheid
Elke organisatie ontwikkelt zorgpaden op haar eigen manier. Hierdoor ontstaan verschillen in aanpak, wordt kennis onvoldoende benut en gaat potentiële herbruikbaarheid verloren.
3: Beperkte toepasbaarheid en sturing in de praktijk
Zorgpaden sluiten niet altijd goed aan op de praktijk, waarin patiënten variëren en werkwijzen historisch gegroeid zijn. Daarnaast ontbreekt vaak een heldere set ambities, doelstellingen en KPI’s, waardoor het sturen op en borgen van impact lastig blijft.
Zolang deze knelpunten blijven bestaan, blijven zorgpaden vooral een ontwerp op papier. De vraag ‘hoe ontwerpen we een goed zorgpad?’ verschuift daarmee naar ‘hoe maken we het zorgpad meetbaar en stuurbaar in de praktijk?’.
Vijf stappen naar succesvolle zorgpaden
Veel organisaties zitten nog in de eerste fasen van zorgpadontwikkeling. De echte stap vooruit zit in voorspelbaarheid en continue optimalisatie, en dat vraagt om een andere manier van werken: datagedreven, integraal en cyclisch. Een zorgpad groeit in vijf opeenvolgende stappen naar volwassenheid.
De groei in volwassenheid gaat van een situatie waarin zorg sterk afhankelijk is van individuele expertise naar een omgeving waarin processen voorspelbaar en geoptimaliseerd zijn. De essentie van deze ontwikkeling is dat organisaties verschuiven van het beschrijven van hoe zorg bedoeld is, naar het actief sturen op hoe zorg daadwerkelijk verloopt.
Vijf bouwblokken als basis voor waardevolle zorgpaden
Wat maakt dat organisaties stappen in hun volwassenheid kunnen zetten? Het verschil zit niet alleen in het beschrijven van zorgpaden, maar ook in het structureel inrichten van de onderliggende randvoorwaarden. Daarvoor zijn vijf samenhangende bouwblokken nodig. Deze bouwblokken vormen de ‘motor’ achter de beweging van beschrijven naar verbeteren.
Samen zorgen zij ervoor dat zorgpaden niet alleen worden vastgelegd, maar ook meetbaar, stuurbaar en continu verbeterbaar worden:
Pas wanneer deze bouwblokken integraal zijn ingericht, kunnen organisaties doorgroeien naar de hogere niveaus van volwassenheid.
Process mining als versneller
Process mining biedt versnelling. Deze techniek laat zien hoe processen echt verlopen, op basis van data uit IT-systemen zoals EPD’s. Waar traditionele methoden uitgaan van aannames en workshopresultaten, laat process mining de werkelijkheid zien door processtappen, doorlooptijden, variaties en afwijkingen inzichtelijk te maken.
Daardoor kun je sturen op hoe processen écht verlopen in plaats van hoe deze bedoeld zijn. In de praktijk is dit direct waardevol: organisaties krijgen inzicht in hoeveel patiënten het beoogde zorgpad daadwerkelijk volgen, waar variatie optreedt en waar processen complex of inefficiënt zijn ingericht. Dit maakt het mogelijk om gerichter keuzes te maken en verbeteringen door te voeren.
Van inzicht naar echte regie
De stap naar datagedreven, succesvolle zorgpaden draait uiteindelijk niet om betere analyses, maar om betere sturing. Pas wanneer inzichten actief onderdeel worden van dagelijkse besluitvorming, ontstaat echte regie op zorgprocessen.
Organisaties die deze stap zetten, zien snel resultaat: minder ongewenste variatie, betere inzet van capaciteit en aantoonbare verbeteringen in kwaliteit en doorlooptijd.
Over de auteurs: Roos Blankena is Director Healthcare bij IG&H, een consulting- en technologiebedrijf dat werkt voor opdrachtgevers in de financiële dienstverlening, gezondheidszorg en retail. Job Mol is Managing Consultant bij MLC, het onderdeel binnen IG&H gespecialiseerd in procesmanagement, digitale procestransformatie en operational excellence.
