Klimaatplannen Nederlandse corporates: ‘Te veel optimisme, te weinig onderbouwing’
De transparantie bij Nederlandse beursgenoteerde ondernemingen neemt toe, gedreven door nieuwe rapportageregels. Maar achter de groeiende stapel duurzaamheidsverslagen gaat een zorgwekkende realiteit schuil: de plannen zijn vaak te rooskleurig en missen financiële onderbouwing. Dat concludeert EY in de ‘Dutch Climate Action Barometer’.
Het is een paradoxale situatie. Op papier lijken Nederlandse bedrijven groener dan ooit; de duurzaamheidsverslagen zijn dikker en gedetailleerder dan voorheen. Maar schijn bedriegt. Want precies die wirwar van cijfers en beloftes dreigt een gevaarlijke blinde vlek te creëren: de illusie dat we er al zijn.
“De intentie is er, maar de plannen missen robuustheid”, stelt Taco Bosman, partner bij EY. Hij waarschuwt voor een schijnzekerheid die momenteel in veel bestuurskamers heerst. Uit de analyse van vijftig grote Nederlandse bedrijven blijkt dat organisaties consequent te optimistische aannames gebruiken in hun rekenmodellen.
Het gevaar is dat bedrijven zichzelf rijk rekenen met de gedachte dat ze ‘on track’ zijn, terwijl ze in werkelijkheid afstevenen op vertraging. “Dit is een groot risico”, aldus Bosman. “Het kan leiden tot onvoorziene kosten, reputatieschade en zelfs juridische claims als doelen uiteindelijk niet worden gehaald.”
Het beeld dat ontstaat is dat van een papieren werkelijkheid: de ambities staan zwart op wit, maar de weg ernaartoe is in nevelen gehuld.
Een plan is nog geen strategie
De cijfers uit de barometer onderstrepen deze kloof tussen ambitie en uitvoerbaarheid. Op papier lijkt het goed te gaan: 66% van de onderzochte bedrijven heeft inmiddels een concrete ‘Net Zero’-doelstelling geformuleerd. Daarnaast geeft 58% van de bedrijven aan een klimaattransitieplan te hebben, een stijging ten opzichte van vorig jaar.
Wanneer deze plannen echter langs de meetlat van uitvoerbaarheid worden gelegd, blijft er weinig van over. Slechts 32% van de plannen kwalificeert EY als ‘actionable’. Een plan is volgens het advieskantoor pas uitvoerbaar als het zeven cruciale elementen bevat, waaronder concreet bestuurlijk toezicht, gedetailleerde decarbonisatie-maatregelen en een heldere financiële strategie .
Veel bedrijven lijken vooral bezig met ‘compliance’ – het voldoen aan de CSRD-vinkjes – in plaats van het fundamenteel veranderen van hun bedrijfsstrategie.
Het ontbrekende prijskaartje
Het meest schrijnende gebrek in de huidige plannen is de financiële onderbouwing. Een strategie zonder budget is in de praktijk weinig waard, en toch maakt slechts 27% van de bedrijven inzichtelijk wat de transitie gaat kosten in termen van investeringen en operationele uitgaven.
Dit gebrek aan financiële transparantie is een doorn in het oog van investeerders. Grote partijen als APG en BlackRock geven steeds duidelijker aan dat zij hun kapitaalallocatie laten afhangen van de financiële haalbaarheid van transitieplannen.
Daarnaast kiezen veel bedrijven voor de weg van de minste weerstand. De plannen leunen zwaar op ‘veilige’ maatregelen zoals energie-efficiëntie (isolatie, LED-verlichting). Complexe, maar noodzakelijke ingrepen zoals het fundamenteel herontwerpen van producten of het aanpassen van de keten, worden nog nauwelijks genoemd.
Alles of niets
Hoe komen bedrijven uit deze impasse? Volgens EY begint het bij een eerlijker blik op de toekomst. Nu rekenen bedrijven vaak enkel met extremen: ofwel alles gaat goed en we halen de Parijs-doelen, ofwel het gaat volledig mis.
De realiteit zal zich waarschijnlijk ergens in het midden bevinden. Door dit te negeren, missen bedrijven inzicht in de waarschijnlijke risico’s en kosten. De boodschap is helder: wie de transitie wil overleven, moet stoppen met zich puur op compliance richten en beginnen met het bouwen van echte, financieel onderbouwde veerkracht.
