Rogier van Dam (Vellekoop & Meesters) over zijn opdracht bij Logius

Rogier van Dam is al meer dan 25 jaar werkzaam bij Vellekoop & Meesters, een strategisch IT-advieskantoor uit Amsterdam. In zijn huidige klantopdracht is Van Dam actief als Enterprise Architect bij Logius. Hij vertelt over het project, zijn rol en de bijdrage die hij levert aan een betere digitale overheid.

Als onderdeel van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties fungeert Logius als de digitale dienstverlener voor de overheid. De organisatie biedt veilige toegangsdiensten en bouwstenen voor gegevensuitwisseling aan overheidsorganisaties en organisaties met een publieke taak. Logius helpt deze overheidsorganisaties om hun dienstverlening zo in te richten dat burgers en bedrijven zaken betrouwbaar en eenvoudig kunnen regelen.

Burgers en bedrijven hebben echter zelden direct contact met Logius. Zij regelen hun zaken via dienstverleners zoals de Belastingdienst, het UWV of de Kamer van Koophandel. De bouwstenen van Logius ondersteunen deze processen, maar vormen slechts een onderdeel van de keten. Het bekendste voorbeeld van zo’n bouwsteen is DigiD.

Beter maken voor de eindgebruiker

Volgens Van Dam ligt de belangrijkste uitdaging in het verbeteren van de digitale ervaring voor de eindgebruiker.

“Ik vraag mij vaak af: hoe gaan we het voor de eindgebruiker beter maken? Logius beheert bijvoorbeeld Mijnoverheid.nl, waar men met DigiD kan inloggen en wordt doorgelinkt naar verschillende portalen voor inzage in persoonlijke gegevens. Hoe sta ik als burger geregistreerd in de GBA? Hoeveel pensioen heb ik opgebouwd? Op deze manier draagt Logius indirect bij aan de toegankelijkheid en beveiliging van gegevens van burgers en bedrijven", legt hij uit.

Hoewel Logius een essentiële schakel is in de digitale overheid, heeft de organisatie zelf weinig directe dienstverleningsprocessen en beheert het nauwelijks persoonsgegevens, behalve toegangsprofielen en inloggegevens. De kracht van Logius zit in het ontwikkelen van stelsels, standaarden en bouwstenen die ervoor zorgen dat overheidsorganisaties uniform en efficiënt kunnen samenwerken.

Een concreet voorbeeld van zo’n ontwikkeling is ‘DigiD-machtigen in de zorg’. Hiermee wordt het voor ouders of mantelzorgers mogelijk om, met toestemming, voor specifieke onderwerpen de gegevens van een betrokkene in te zien en zorgzaken digitaal te regelen.

Zo werkt Logius continu aan verbeteringen die, hoewel op afstand georganiseerd, uiteindelijk het leven van burgers en bedrijven makkelijker moeten maken.

SAFe bij Logius

Om sneller te kunnen inspelen op veranderingen in de samenleving heeft Logius een agile werkwijze geïmplementeerd: wendbaar werken en kortcyclisch waarde toevoegen voor de gebruiker. Het Scaled Agile Framework (SAFe) is het raamwerk dat helpt om binnen een grote organisatie overzicht te houden op de zelfstandig opererende teams. Logius heeft deze aanpak op maat gemaakt en gedoopt tot ‘SAFe bij Logius’.

Het betreft een aanpak waarin stakeholders op elk niveau worden betrokken: op portfolio-, programma- en teamniveau. De organisatie is ingericht via productiehuizen en ‘treinen’. Naast de productiehuizen, waarin de productontwikkeling plaatsvindt, is er een directie strategie en regie.

De afdeling portfolio-ontwikkeling, waar Van Dam deel van uitmaakt, houdt zich bezig met vragen als: hoe willen mensen en organisaties zaken digitaal regelen met de overheid? Hoe combineren we wensen uit de samenleving met nieuwe techniek? Welke investeringen horen daarbij, in welke volgorde en in welk tempo? Hoe krijgen we dat georganiseerd en hoe houden we iedereen betrokken (governance)?

Verbinden en hergebruiken

De uitdaging vanuit het portfoliomanagement bij Logius is om verbinding aan te brengen. Logius beheert 26 voorzieningen, zoals DigiD en MijnOverheid, met elk een eigen werkwijze, financiering en opdrachtgever.

Er wordt geprobeerd centraal regie te voeren op de ontwikkeling, legt Van Dam uit. “Heeft een team een service ontwikkeld voor het sturen van een sms, dan is het zonde als elke andere voorziening datzelfde wiel uitvindt. Daar wordt de gehele dienstverlening goedkoper van. Onze taak is het dan ook om een visie neer te zetten, die samenwerking en hergebruik stimuleert.”

Enterprise architect: het schaap met vijf poten

In de rol van Enterprise Architect is Van Dam verantwoordelijk voor het opstellen van een enterprise architectuur en het onderhouden van de roadmap voor toekomstige architectuurontwikkelingen. Daarnaast wordt hij vaak betrokken bij diverse portfoliovraagstukken en wordt hij vanuit zijn rol gevraagd om input te geven over beleidsonderwerpen.

Een enterprise architect moet openingen kunnen creëren en zowel technisch-inhoudelijk als bestuurlijk kunnen meepraten. Of zoals Van Dam het noemt: ‘van bit tot boardroom’ kunnen werken.

“De ene dag bezoek je de secretaris-generaal om een bestuurlijk vraagstuk te bespreken. De volgende dag denk ik samen met de architecten na over welke techniek het beste gebruikt kan worden in de private cloud. Dan weer ga je door naar een meeting met de communicatie-medewerker over de productnaam van een nieuwe dienst”, geeft Van Dam een inkijkje.

Gedurende de afgelopen maanden heeft hij zichzelf in het bijzonder ontwikkeld op de interactie tussen ministerie en de top van uitvoeringsorganisaties. “Oftewel, hoe je materie voor bestuurders helder inzichtelijk kan maken en deze breed kunt afstemmen.”

Impact op de lange termijn

Rogier typeert zijn rol als een functie met een lange adem. “Als Enterprise Architect zet je vanuit een visie kaders uit die helpen ontwikkelingen te beheersen. Met die kaders gaan anderen aan de slag bij de inrichting van processen en systemen. Dat leidt soms al op korte termijn tot resultaten, maar ik denk dat het effect van mijn werk pas goed over meer dan een jaar zichtbaar is.”

“Als Logius verschillende services goed heeft ingericht en onderling gedeeld heeft, dan zal het effect zichtbaar zijn in de kosten(besparing). Ook is het waardevol om projecten de goede dingen te laten doen, maar ook daarvan zie je de echte winst pas op lange termijn”, besluit Van Dam.