‘Angst- en doofpotcultuur bij International Theater Amsterdam’
Er heerste lange tijd een angst- en doofpotcultuur binnen het International Theater Amsterdam. Dat blijkt uit onderzoek van onderzoeks- en adviesbureau Verinorm.
Op 1 januari 2018 fuseerden de Stadsschouwburg Amsterdam en Toneelgroep Amsterdam tot één organisatie: Internationaal Theater Amsterdam (ITA), dat tot vorig jaar onder artistieke leiding stond van de beroemde Belgische toneel- en operaregisseur Ivo van Hove.
Het ITA kreeg de laatste tijd verschillende meldingen over ongewenst gedrag binnen van verschillende betrokkenen. Naar aanleiding daarvan zocht de organisatie contact met Verinorm. Het onderzoeks- en adviesbureau nam de afgelopen maanden de cultuur binnen het ITA onder de loep.
In het onderzoek komt onder andere naar voren dat maar liefst één op de drie medewerkers de afgelopen jaren te maken heeft gehad met grensoverschrijdend gedrag. Denk hierbij onder meer aan intimidatie, treiteren, fysiek en verbaal geweld, seksueel overschrijdend gedrag, discriminatie en machtsmisbruik.
Van Hove startte met zijn werkzaamheden bij het ITA in 2001. Volgens de onderzoekers was de “angst- en doofpotcultuur” met name van kracht binnen het ITA tijdens de periode dat deze Vlaamse topregisseur aan het artistieke roer stond. Ook was sprake van een “zeer hoge werkdruk”, schrijft het onderzoeks- en adviesbureau, vooral omdat binnen het ITA in grote mate het idee leefde dat “topsport” werd bedreven.
“Je gaat pas niet op, als je doodgaat”, zegt een voormalig ITA-medewerker tegen Verinorm.
Clayde Menso, algemeen directeur van ITA, begon in 2022 met zijn werkzaamheden binnen de theaterorganisatie. Naar aanleiding van het onderzoek erkent hij in een gesprek met het NRC dat ongewenst gedrag werd genormaliseerd.
“Er bestond geen open aanspreekcultuur”, aldus Menso. “Ook de hiërarchie binnen de gehele organisatie heeft een grote rol gespeeld. Mensen zijn in het verleden onvoldoende aangesproken, er was sprake van diffuus leiderschap. Er werd geschoven met verantwoordelijkheden.”
Een aantal van deze problemen is reeds verholpen, in ieder geval deels. Zo beschouwen veel van de huidige medewerkers van ITA de werksfeer inmiddels als prettig, is te lezen in het onderzoeksrapport.
“De meeste medewerkers die momenteel in dienst zijn, voelen zich veilig bij zowel hun leidinggevenden als bij de directie van het ITA”, geven de onderzoekers aan. “Voor veel van de oud-medewerkers die aan ons onderzoek hebben meegewerkt, is dit in mindere mate het geval.”
Aanbevelingen
Toch heeft een aantal medewerkers betrekkelijk recent ook nog grensoverschrijdend gedrag meegemaakt, laat Verinorm weten. Om ervoor te zorgen dat dit grensoverschrijdende gedrag in de nabije toekomst niet zal toenemen, doet het onderzoeks- en adviesbureau een aantal aanbevelingen.
De onderzoekers adviseren ITA onder andere om de nieuwe, verbeterde organisatievisie voor de sociale veiligheid duidelijker onder de aandacht te brengen: “Het is belangrijker hierover te communiceren met alle betrokkenen.”
Ook wordt aanbevolen een werkomgeving te creëren waarbinnen prestatie- en werkdruk bespreekbaar zijn. “Er is sprake van een omgeving die extra risico’s met zich meebrengt”, zeggen de onderzoekers. “Juist omdat de kunst de grens opzoekt. Het is belangrijk om in het oog de houden hoe medewerkers zich hierbij voelen.”
