Het initiëren van energiehubs: De rol van de gemeente
Hoe kan de gemeente bijdragen aan de opzet en ontwikkeling van energiehubs? Advieskantoor ROCC heeft dit in opdracht van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland en TKI Urban Energy in kaart gebracht voor energiehubs op bedrijventerreinen.
Een energiehub is een lokale samenwerking tussen meerdere partijen op het gebied van energie. Deze partijen stemmen energieopwek, -opslag, -verbruik, en -conversie op elkaar af.
“Energiehubs spelen volgens kenners een belangrijke rol in de energietransitie”, zegt Maarten de Vries, programmamanager Smart Energy Systems bij TKI Urban Energy. “Ze worden gezien als één van de mogelijke oplossingen voor netcongestie, wat meer en meer een groeiend probleem aan het worden is voor overheid, bedrijfsleven en burgers. Energiehubs kunnen transportbeperkingen op het elektriciteitsnet helpen voorkomen dan wel verminderen.”
“Bovendien kunnen energiehubs helpen om tal van andere voordelen te behalen”, voegt Rogier Pennings toe, partner bij ROCC en een van de auteurs van het rapport. “Denk bijvoorbeeld aan het ontsluiten van lokale duurzame opwek, efficiënt gebruik van het energiesysteem, als onderdeel van de gemeentelijke warmteplannen (op basis van de Transitievisie Warmte) en het helpen van bedrijven bij verduurzaming.”
“Deze positieve effecten dragen onder meer bij aan belangrijke aspecten als bedrijfscontinuïteit, het vestigingsklimaat, het behalen van duurzaamheidsdoelstellingen en het realiseren van woningbouw”, legt hij uit.
De rol van gemeenten
Omdat energiehubs op lokaal niveau opereren, spelen gemeenten een belangrijke rol in het publiek-private ecosysteem dat nodig is om de hubs van de grond te krijgen en te laten draaien. “Hierin is het belangrijk dat gemeenten vanaf de start van het proces betrokken zijn”, zegt De Vries.
Uit het onderzoeksrapport komt naar voren dat er zeven verschillende rollen zijn die een gemeente kan afwegen met betrekking tot het initiëren van energiehubs:
Initiator
Het geven van de aanzet om tot georganiseerde samenwerking te komen aan de start van het proces.
Procesregisseur
Coördineren en beheren van het verdere proces met als doel om collectiviteit en participatie tot stand te brengen.
Verbinder
Identificeren van geschikte en logische partijen voor de te vervullen rollen en deze partijen activeren om deze rollen op zich te nemen.
Deelnemer
Bij eigen aansluiting, assets en/of grondbezit in het gebied, meedoen in de participatie (zoals als deelnemer in een BV of coöperatie).
Vergunningsbegeleider
Adviseren en begeleiding bieden in benodigdheden voor vergunningen die nodig zijn om de energiehub te realiseren.
Kennisdeler
Delen van de kennis over energiehubs, relevante aanpalende informatie en de benodigde informatie over processen vanuit de gemeente (zowel intern als extern).
Financier:
Bekostigen van de (soms benodigde) investering voor de energiehub (denk aan proceskosten, investeringen in assets en subsidies).
In veel gevallen maakt een gemeente in haar strategische oriëntatieproces een bewuste keuze welke rol ze wil innemen, en welke rollen ze liever aan andere partijen overlaat.
“Niet iedere rol hoeft door een gemeente te worden ingevuld om de energiehub succesvol te initiëren”, zegt Pennings. “De rollen kunnen ook opgepakt en/of vervuld worden door andere partijen, dan wel – met de gemeente als opdrachtgever – ondergebracht worden bij andere partijen. In sommige gevallen zullen de ‘logische partijen’ echter ontbreken, waarna de gemeente alsnog de keuze kan maken deze rol te vervullen.”
Met het rapport worden gemeenten geholpen met de complexe taak om van start te gaan met het opbouwen van energiehubs. “Het biedt een leidraad voor de pre-verkenningsfase en verkenningsfase van energiehubs”, aldus Pennings.
Onderdeel van een bredere aanpak
Het rapport staat niet op zichzelf. Zowel de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland als TKI Urban Energy voeren verschillende onderzoeken uit met de ambitie om de transitie naar energiehubs meer handen en voeten te geven en te versnellen.
