Mobility Lab: Startup-programma op het gebied van mobiliteit

Startup programma Mobility Lab - een samenwerkingsverband tussen innovatie doebureau Tekkoo, provincies Noord-Brabant, Limburg, en Utrecht, en gemeente Rotterdam - heeft zes succesvolle edities achter de rug. Alle aanleiding om in gesprek te gaan met Janneke Brouwer, die sinds 2018 betrokken is bij het startup-programma.

Wat houdt het Mobility Lab programma in?

“Door deel te nemen aan Mobility Lab kunnen innovatieve startups op het gebied van mobiliteit hun prototypes in de praktijk testen. Mobility Lab is in 2017 geïnitieerd door De Verkeersonderneming en Tekkoo. De Verkeersonderneming, een organisatie die als doel had de bereikbaarheid van Rotterdam te vergroten, had een groot netwerk bij werkgevers in de regio en bij overheidsinstanties en wilde meer gaan doen met innovatie en met startups.”

“Bij Tekkoo wisten we dat er veel startups zijn met leuke, slimme ideeën die vastlopen op het moment dat ze uit de opstartfase komen. Er zijn namelijk wel veel opstartprogramma’s die helpen bij het uitwerken van een businessmodel, maar de fase daarna is lastiger. Dan moet worden getest of goede ideeën ook echt in de praktijk werken.”

“Veel startups met innovatieve oplossingen komen dan in een kip-ei-situatie terecht: Er is geld nodig voor die testfase, maar investeerders willen eerst bewijs zien dat het werkt. Daar ligt dus een gat, waar wij in wilden springen. Zodat startups hun prototypes in de praktijk kunnen uittesten, waardoor een investeerder er genoeg vertrouwen in krijgt om er een paar centen in te stoppen. Om die testfase te kunnen faciliteren, is Mobility Lab opgezet.”

“Mijn rol daarbij is programmamanager. De slogan werd, op z’n Rotterdams, 'niet lullen maar testen'.”

“Inmiddels is Mobility Lab flink uitgebreid: na de regio Rotterdam zijn ook Noord-Brabant, Limburg en Utrecht erbij gekomen. Dat zijn de regio’s waar de deelnemende bedrijven en overheidsinstanties vandaan komen. De startups die meedoen zijn niet regio-gebonden, ze kunnen zelfs ook buiten Nederland gevestigd zijn.”

Hoe gaat de testfase in zijn werk?

“We verbinden innovatieve startups met wat we “launching customers” noemen. Een launching customer is de eerste klant van een startup, die bereid is om de sprong te wagen, ook al heeft een nieuw product of dienst zich nog niet bij eerdere klanten bewezen. De launching customers kunnen overheidspartijen zijn, maar ook particulieren of grote bedrijven die een uitdaging hebben op het gebied van mobiliteit.”

“Het Mobility Lab biedt een programma van een jaar, en in dat jaar is het de bedoeling om vraag en aanbod, probleem en oplossing, te matchen. De startups worden daarvoor aan tafel gezet met zoveel mogelijk partijen die iets met hun innovatieve oplossing zouden kunnen. Alle launching customers zijn aan een accountmanager gekoppeld die de uitdagingen van de desbetreffende organisatie kent.”

“De accountmanager kan fungeren als “tolk” – want startups spreken vaak toch een andere taal dan de gemeente, of de provincie, of het bedrijf waarmee ze aan tafel zitten – en kan er ook voor zorgen dat het proces versneld wordt, door waar nodig met de vuist op tafel te slaan. Want het doel is natuurlijk dat er actie wordt ondernomen en dat het niet blijft bij praten.”

Wat valt er allemaal onder het begrip mobiliteit?

“Dat mag je ruim opvatten. Het kan gaan over parkeerplekken of elektrisch opladen, maar ook over het stimuleren van fietsen in plaats van autorijden. De innovatie kan een product of een dienst zijn; een app bijvoorbeeld. Voor het programma is het daarbij belangrijk dat er in ieder geval een prototype is dat klaar is om getest te worden, dus niet alleen een idee dat op papier staat.”

“Een voorbeeld is Cargoroo, zij hadden een plan voor elektrische deelbakfietsen dat is getest in een project waarbij de gemeente Den Haag betrokken was.”

“Een ander mooi voorbeeld is Tiler. Zij maken een stoeptegel die dienstdoet als oplader voor elektrische fietsen. Er hoort een speciale standaard bij die wordt gemonteerd op de fiets. Als je de fiets met die standaard op de tegel parkeert, dan laadt de accu in de fiets op. Het is getest door het Rotterdamse Ahoy en kan bijvoorbeeld ook een oplossing zijn voor middelbare scholen: daar komen steeds meer scholieren op een elektrische fiets naartoe, waardoor er steeds meer accu’s moeten worden opgeladen.”

“Wat ik zelf een heel interessant idee vind, is Dreamwaves. Dit is een soort Google Maps met geluid, waarmee blinde mensen veilig kunnen navigeren, maar wat ook een veilig alternatief biedt voor bijvoorbeeld fietsers die nu met hun telefoon in de hand fietsen. Zo zie je dat het aanbod aan ideeën heel divers is. Hoewel we ook wel meemaken dat er in hetzelfde jaar vergelijkbare plannen worden ingediend. Zo’n oplossing hangt dan echt in de lucht.”

Wat onderscheidt Mobility Lab van andere programma’s voor startups?

“Veel startup-programma’s bieden trainingen aan. Dat kan een beetje schools worden. Wij weten dat startup-ondernemers het al druk genoeg hebben, en ook precies snappen op welke gebieden ze hulp kunnen gebruiken. Die hulp bieden wij dus op maat aan, in plaats van een verplicht programma. We willen niet betuttelen.”

“Bij Mobility Lab krijg je een urenbudget dat je aan experts kunt uitgeven. We bieden expertise aan op drie vlakken: marketing en communicatie, financiering en juridisch. Zo kan iedere startup zelf de ondersteuning kiezen die nodig is. Waar je jouw uren aan besteedt is helemaal aan jou, en het is ook prima als je die uren niet gebruikt. De enige verplichte training bij het Mobility Lab is de pitch-training. Niet iedereen is even ervaren, en we vinden het belangrijk om iedereen een gelijke kans te geven.”

“De expert-ondersteuning is een extraatje waarvan je gebruik kan maken, maar de kern van het programma is zorgen dat er getest kan worden. Dat is een heel concreet doel. Het belangrijkste is dus dat startups worden gekoppeld aan launching customers en dat er daarna concreet wordt samengewerkt aan de testfase.”

Hoe ziet het jaarprogramma er in het kort uit?

“We beginnen met de werving en selectie van startups. Er zijn meestal tussen de 70 en 80 aanmeldingen, waarvan er een stuk of twintig worden geselecteerd om mee te doen. Daarna komt de matchmaking-periode, waarbij we alle geselecteerde startups koppelen aan launching customers. De startups maken een pitch, daar worden filmpjes van gemaakt van een minuut, en die filmpjes worden naar alle potentiële launching customers gestuurd.”

“Vervolgens begint de fase van matchmaking, waarin onze accountmanagers bij zoveel mogelijk matches de testfase in gang proberen te zetten.”

“Sinds een paar jaar hebben we ook een investeerders-event. Want uiteindelijk hebben startups behoefte aan financiering om te groeien. Wij organiseren daar een netwerkbijeenkomst voor, waar startups kunnen pitchen voor verschillende investeerders. We sluiten het jaar af met het slotevent, daar worden de resultaten van het programma gepresenteerd.”

“In het ideale geval zijn dan alle innovatieve plannen uitgetest. In de praktijk duurt het soms wel wat langer, want ja, er zijn altijd praktische zaken waardoor niet alle matches binnen een jaar zijn afgerond. Dat betekent niet dat het project dan niet verder gaat, alleen dat Mobility Lab er minder bij betrokken is. Want wij beginnen dan weer aan een nieuwe ronde. Maar we blijven wel alle alumni volgen. Dat netwerk houden we bijeen.”

Leiden alle matches tot een resultaat?

“Nee, soms is het gelanceerde idee bijvoorbeeld toch niet wat de klant zoekt. Soms blijkt in de testfase dat het niet zo goed werkt. En als er wel een geslaagde test is, is dat geen garantie voor een langdurige samenwerking. Daarvoor moet er ook budget zijn, en mensen, allerlei factoren spelen daar bij een rol. Maar ook zonder de gedroomde uitkomst is deelname nuttig en leerzaam voor de startups.”

Tot slot, wat vind je zelf interessant aan dit werk?

“Ik ben altijd nieuwsgierig naar innovatieve oplossingen voor de uitdagingen die voor ons liggen. Wat gaat werken? Gaan mensen hun eigen auto opgeven? Gaan ze in plaats van een tweede auto een bakfiets gebruiken? Er is nog heel veel potentie die we niet gebruiken. En het mooie is dat we zelf ook veel leren. Het is een voortdurend uitdijende bron van kennis.”

Janneke Brouwer heeft een achtergrond in de sociale wetenschappen. Sinds 2018 werkt ze voor Tekkoo waar ze ook medeaandeelhouder is, waarbij ze zich richt op het snijvlak van techniek en maatschappij. Ze is momenteel programmamanager van Mobility Lab, eerder was ze onder meer betrokken bij Startup in Residence Noord-Holland en bij de implementatie van een nieuwe innovatiemethodiek bij Stedin.