Tips voor meer innovatieslagkracht bij hogescholen

13 januari 2020 Consultancy.nl

Hogescholen hebben de afgelopen jaren te maken gekregen met een snel veranderend landschap. Steeds meer nieuwe spelers, die nieuwe manieren van leren introduceren, betreden de onderwijsmarkt en leerlingen verwachten een meer technologie-gedreven manier van lesgeven. Bovendien moeten hogescholen zich steeds vaker verantwoorden ten aanzien van de kwaliteit en prestaties richting hun stakeholders en de maatschappij. 

Om in het ‘nieuwe normaal’ en temidden van alle ontwikkelingen relevant te kunnen blijven, is innovatie van groot belang. De sector erkent dit ook volop – onderzoek van Turner, gehouden onder 25 bestuurders, directieleden en verandermanagers van veertien hogescholen, laat bijvoorbeeld zien dat innovatie vandaag de dag behoort tot de belangrijkste strategische prioriteiten van opleiders.

“Hogescholen hebben veelal goed nagedacht over de aard van de vernieuwing die nodig is”, legt Martijn Babeliowsky, specialist onderwijs bij het adviesbureau, uit. “Ze weten vaak goed welke kant zij op willen, waarbij vooral thema’s als ‘meer gepersonaliseerd’, ‘meer digitaal’, ‘meer verbinding met het werkveld’, ‘meer internationaal’, ‘flexibeler’ en ‘meer multidisciplinair’ hoog op de agenda staan.”

Onderwijsinnovatie ondergeschoven kindje

Het onderzoek laat tegelijkertijd ook zien dat onderwijsinnovatie niet de aandacht krijgt die het verdient. “Onderwijsprofessionals zijn allemaal razend druk met de dagelijkse praktijk. Verbouwen met de winkel open – de onderwijskwaliteit moet, ook als je aan het innoveren bent, op niveau blijven – is nu eenmaal geen eenvoudige opgave”, zegt Babeliowsky. 

Innovatieslagkracht bij hogescholen

Wat vaak ook het geval is, is dat concrete doelstellingen uitblijven. Of het gestelde tempo voor onderwijsinnovatie is niet ambitieus genoeg, legt Babeliowsky uit, “met als gevolg dat het gevoel van urgentie niet wordt gevoeld en er te weinig meters worden gemaakt.” Om hogescholen te helpen met de toenemende noodzaak om met onderwijsinnovatie voortgang te boeken, hebben Babeliowsky en zijn Turner-collega Marga Severs verschillende tips opgesteld, voor meer slagkracht in innovatie. 

Leg een ambitieuze, maar realistische lat

Als eerste tip benadrukken de twee experts dat hogescholen bij het bepalen van hun innovatiestrategie niet enkel een stip aan de horizon moeten definiëren, maar dat deze ook vertaald moet worden naar een “ambitieuze en realistische lat” voor de komende jaren. Deze ‘stip’ dient daarbij niet geheel vast te liggen, maar moet wel fungeren als een “kompas, waarmee richting en focus wordt gegeven aan al het handelen van de organisatie.”

Zorg voor commitment vanuit de top

In lijn met de gestelde ambities, moeten bij een bewuste keuze voor innovatie, ook keuzes vanuit het management worden gemaakt. Daarmee kan de vereiste focus gecreëerd worden voor de door te voeren innovatieve veranderingen en kunnen de benodigde middelen vrijgespeeld worden. Het tonen en uitdragen van dat commitment vanuit de top is daarbij essentieel, stellen Babeliowsky en Severs, “of het nu gaat om de inzet van mensen, samenwerking met externen of om de daarmee gepaarde investeringen.”

Zorg dat van elkaar geleerd wordt

Uit de feedback van de geïnterviewden, maken Babeliowksy en Severs op dat de meeste respondenten ontevreden zijn over de mate waarin van elkaar geleerd wordt. “Leren is toch de kern van een hogeschool? Veel hogescholen doen er wel het nodige aan om te communiceren over successen, maar communiceren over mislukte experimenten en belangrijke lessen daaruit gebeurt vrijwel nergens”, concluderen de onderzoekers.

Ze onderstrepen dan ook het belang van het leren van elkaar, waardoor onder de streep innovatie concreet gemaakt kan worden. Daarbij kan een methode als Agile goed van pas komen, betogen de twee experts. Babeliowsky licht toe: “Je werkt steeds in korte sprints toe naar een ‘af’ product of dienst (of les) waarbij je ook steeds weer toetst of dit nog voldoet aan de verwachting van de afnemer (de student).” Severs vult aan: “Zo organiseer je continue feedback-loops en ga je sneller.”

Zorg voor sturing op innovatie

Verder wijzen Babeliowsky en Severs op het feit dat hogescholen moeite lijken te hebben om duidelijk op onderwijsinnovatie te sturen. Niet alleen zijn bestuurders terughoudend als het gaat om scherpe doelstellingen neer te zetten, ook worden teams onvoldoende gestimuleerd om zelf heldere doelen op te stellen. “Daarmee ontbreekt in veel gevallen een duidelijke norm om de voortgang van onderwijsinnovatie aan te toetsen”, aldus de onderzoekers.

“Innovatie behoort vandaag de dag tot de belangrijkste strategische prioriteiten van hogescholen.”

Deze twee aandachtsgebieden – van elkaar leren en het sturen op onderwijsinnovatie, zijn volgens de experts twee focusgebieden die sterk aan elkaar gekoppeld zijn en samen zeer bepalend zijn voor succesvolle onderwijsinnovatie. “Echte voortgang in innovatie bereik je als er voldoende geleerd én gestuurd wordt”, benadrukt Babeliowksy, die aangeeft dat onvoldoende balans tussen de twee, mogelijke valkuilen tot gevolg kan hebben. Allereerst “hobbyisme”. Waar wel van elkaar geleerd wordt, maar duidelijke sturing ontbreekt, dreigt een gebrek aan richting en prioritering: “Professionals pakken met veel enthousiasme op waar ze affiniteit mee hebben, maar het is zeer ongewis of hiermee de gezamenlijke innovatieambities dichterbij komen”, legt Severs uit.

Omgekeerd kan duidelijke sturing zonder dat van elkaar geleerd wordt leiden tot “hokjesdenken”. In dat geval excelleren professionals weliswaar binnen hun hun eigen kader (bijvoorbeeld de eigen faculteit of opleiding), maar wordt hun kennis niet gedeeld binnen de organisatie, waardoor anderen niet kunnen leren van zowel elkaars successen als van mislukte initiatieven – “Iedereen is dan afzonderlijk bezig het wiel opnieuw uit te vinden”, stellen Severs en Babeliowsky. Zij pleiten er daarom voor dat opleiders continue aandacht schenken aan innovatie, waarbij er een nauwe dialoog tussen de top en de werkvloer nodig is. Het vraagt van bestuurders bovendien de nodige ruimte voor en kundigheid in het faciliteren van gezamenlijk leren.
 

Weerstand hoort erbij

Bij het doorvoeren van een dergelijke innovatiestrategie is weerstand onvermijdelijk. Weerstand is echter een natuurlijk gegeven en wie een doorbraak wil realiseren zal ook een lange adem nodig hebben, leggen de onderzoekers uit. Babeliowsky: “Niet doorpakken is geen optie. Zorg dat je eenduidig communiceert waar je heen wilt en vraag mensen zich hieraan te committeren. Alle verandering levert weerstand op. Maar je kunt ervoor kiezen deze te omarmen en toch door te gaan.”

Een mogelijke aanpak kan zijn om de focus in eerste instantie te richten op de mensen die welwillend tegenover de veranderingen staan en aan de transitie mee te werken, waarna de rest van de organisatie volgt. Maar in bepaalde gevallen zal juist gerichte interventie nodig zijn vanuit de directie en het bestuur. Uiteindelijk draait het om het geven van voldoende inzet en aandacht. “Alles wat je aandacht geeft groeit”, stellen Babeliowksy en Severs.

Laat studenten meedenken

Als laatste tip raden de onderzoekers aan om vooral de eigen studenten niet te vergeten in de transitie naar meer innovatie in het onderwijs. Deze kunnen immers bij uitstek “meedenken over waar de opleiding nu staat, wat zij aankunnen en wat zij willen.”  

Babeliowsky licht toe: “Studenten worden lang niet altijd actief betrokken of gevraagd om mee te denken en praten over onderwijsinnovatie. Bij een van de hogescholen hebben ze dat juist wel gedaan. Voor een minor, waar studenten van verschillende opleidingen met elkaar samenwerken aan een real life opdracht, is een viertal studenten gevraagd om hun visie op toekomstig onderwijs te geven. Vanuit het perspectief van de jongere van vandaag. Zij hebben die visie compleet met smartwatch, mobiele apps en online profielen en databeheer gepresenteerd.”


Profiel
Meer nieuws over
×
×
Accenture ACE Company Adaptif Adlasz Adviesgroep Novius - a company of RoyalHaskoningDHV AevesBenefit Anderson MacGyver Andersson Elffers Felix Annalise Arlande Arthur D. Little AT Osborne Atos Consulting Bain & Company Baker Tilly BDO BearingPoint Berenschot Best Value Group Bewegin Bisnez BlinkLane Consulting BluPoint BMC Boer & Croon Management BOLD Bolster Bostec Boston Consulting Group Bright & Company | People Strategy Buitenhuis Advies buro C5 Bvolve Capgemini Invent Cegeka Consulting Cmotions COMATCH Common Eye Conclusion Count & Cooper CPMview Critical Minds De Issuemakers De Kleine Consultant Deloitte Delta Capita Digital Power Dimensys Drijver en Partners Ecorys Eden McCallum Energyprofs Enigma Consulting Eurekon EY EY-Parthenon Finext First Consulting Flowant flowresulting Fronteer FTE Groep FTE Improvery Galan Groep GalanNXT Grant Thornton Groenewout Gupta Strategists Gwynt Hamstra & Partners Hogenhouck m&a Hospitality Group Hot ITem House of Performance IG&H Improven InContext innergo INNOPAY Intermedius it's public ITDS Business Consultants Itility JBR JBR Interim Executives Kearney Kirkman Company Korn Ferry KplusV KPMG Kruger Kurtosis KWINK groep Leeuwendaal M3 Consultancy Magnus Marktlink Mazars McKinsey & Company Mercer METRI MLC Mobilee Möbius Monitor Deloitte Morgens Mount Consulting MSR Consulting Group NEWCRAFT Ngenious Node1 Oliver Wyman OrangeX Ordina Organize Agile p2 PA Consulting Group Paul Postma Marketing Consultancy People Change PNO Consultants Projective Protiviti Proven Partners Prowareness PwC Quint Quintop Raad van Toekomst RedFoxBlue ResidentieProfs Rijnconsult Riverwise Roland Berger Salvéos Schaekel & Partners SeederDeBoer Sia Partners Significant Groep Simon-Kucher & Partners SiRM Solid Professionals SOLVE Consulting SparkOptimus Staffing MS Strategy& Student Consultancy Group Student Consultant Summiteers Supply Value Symbol Synechron The Next Organization TIC Advisory Turner TWST TwynstraGudde UMS Group UniPartners UPD Van Oers Corporate Finance Vanberkel Professionals Varrlyn Vasco Consult Velox Vintura VODW Volt Strategy Voogt Pijl & Partners WIN Xebia Yellowtail YGroup YNNO Young Advisory Group YourConnector Zanders Zestgroup