Het leed achter de zelfsturingsfaçade

26 februari 2019 Consultancy.nl

De afgelopen jaren is het aantal zelfsturende organisaties flink toegenomen. Achter alle voordelen die voorstanders weten op te sommen, schuilt volgens organisatieadviseur Simon van der Veerechter echter de nodige problematiek. Deze komt met name tot uiting bij jonge startups en innovatieve bedrijven die pronken met hun ‘hippe’ organisatiecultuur, maar waar het ondertussen ontbreekt aan een heldere hiërarchische organisatiestructuur, waarin rollen, afspraken en verantwoordelijkheden duidelijk zijn gedefinieerd. Dit kan vervelende en zelfs onredelijke gevolgen hebben voor sommige medewerkers, die worden geconfronteerd met het leed achter de zelfsturingsfaçade.

Marketing heeft traditioneel betrekking op de activiteiten die een bedrijf uitvoert om de verkoop van producten of diensten aan consumenten te bevorderen. De laatste jaren maakt de discipline opmerkelijk genoeg zijn opmars buiten verkoopafdeling en wel in het bijzonder binnen personeelszaken. Een organisatie als softwareontwikkelaar Valve uit Seattle is exemplarisch voor deze ontwikkeling. 

Het bedrijf, dat populaire games maakt zoals Half-Life, promoot met veel bombarie dat het een vlakke organisatiestructuur kent. Oftewel: geen bedrijf met managementteam en strikte controle, maar met extreem veel eigen verantwoordelijkheid en eigen inbreng. En daarbovenop ook nog eens een organisatie met pingpongtafels, glijbanen, massagekamers en waar medewerkers zelf hun salaris en doelen mogen bepalen. Kortom: waar zelfsturing het credo is. 

Het leed achter de zelfsturingsfaçade

Dat klinkt wellicht te mooi om waar te zijn. En dat is het volgens Simon van der Veer feitelijk ook. Achter die vrolijke, haast idealistische zelfsturingsfaçade schuilt volgens hem het grote leed, “een verborgen en machtige managementsturingsstructuur”, zegt de organisatieadviseur, die wijst op het risico van het klakkeloos implementeren van managementhypes zoals zelfsturing, zonder de bijeffecten terdege onder ogen te zien. Dit risico vergelijkt Van der Veer graag met botox, het neurotoxische gif waarmee sommige ouderen pogen hun ware leeftijd te verbloemen.

“Als je niet eerst goed kijkt wat er aan de hand is, dan loop je met zelfsturing zeer waarschijnlijk tegen het zogenaamde botox-effect aan: na verloop van tijd verlept het resultaat”, aldus Van der Veer tegenover BNR Nieuwsradio: “Mensen worden verliefd op zelfsturing en ineens is dat concept dan een remedie voor elke kwaal in het bedrijf. De kortstondigheid zit hem in het feit dat binnen afzienbare tijd mensen weer in hun oude patronen vervallen, doordat ze bijvoorbeeld weer slecht gaan communiceren, waardoor eerdere problemen weer opdoemen. De korte periode dat het wel goed is daarmee dus kunstmatig van aard.”

Als voorbeeld van het grote gevaar dat op de loer ligt in de vermeende gezagsloze omgeving, wijst Van der Veer op de gemeente Hollandse Kroon, die door middel van de zelfsturingsaanpak de slimste gemeente van Nederland wilde worden. De evaluatie luidt dat het in Hollandse Kroon ontbrak aan interne controle, waardoor ambtenaren zogezegd maar wat deden. Dat heeft geleid tot een financiële puinhoop en tot een hoop frustratie, zegt Jan Eichhorn, fractievoorzitter van GroenLinks in de Noord-Hollandse gemeente, tegenover de Volkskrant: “Waarom zou de gemeenteraad nog een begroting opstellen, als van de uitgaven uiteindelijk toch geen hout klopt?” 

Door het ontbreken van een harde hiërarchische organisatiestructuur, waarin rollen, afspraken en verantwoordelijkheden duidelijk zijn gedefinieerd, wordt volgens Van der Veer het controlemechanisme buitenspel gezet. Dit kan zeer vervelende en onredelijke gevolgen hebben voor sommige medewerkers, temeer omdat opportunisme en nepotisme in de praktijk geregeld de dienst uit maken. Aan de voorkant worden nieuwe werknemers gelokt met een dode mus, terwijl een helder achterdeurbeleid ontbreekt en ze op een later moment zonder gerechtvaardigde reden zo ontslagen kunnen worden, bijvoorbeeld doordat een ‘hogergeplaatste’ medewerker daar baat bij heeft. Al met al genoeg aanleiding om te spreken van een zelfsturingsfaçade, aldus Van der Veer.


Meer nieuws over

×
×
A.T. Kearney Accenture ACE Adaptif Adlasz Adviesgroep Novius Anderson MacGyver Andersson Elffers Felix Annalise Arthur D. Little AT Osborne Atos Consulting B&A Bain & Company Baker Tilly BCG Platinion BDO BearingPoint Berenschot Best Value Group Bisnez BlinkLane Consulting BluPoint BMC Boer & Croon Management Bolster Bostec Boston Consulting Group Bright & Company | People Strategy Buitenhuis Advies buro C5 Bvolve Capgemini Invent Centric Cmotions COMATCH Conclusion Connective Payments Count & Cooper De Kleine Consultant Deloitte Delta Capita Digital Power Dimensys Ecorys Eden McCallum Energyprofs Enigma Consulting EY EY-Parthenon Finavista Finext First Consulting Flowant flowresulting Galan Groep GalanNXT Grant Thornton Groenewout Gupta Strategists Gwynt Hamstra & Partners Hermes | Partners Hospitality Group Hot ITem House of Performance IG&H Consulting & Interim Improven InContext innergo INNOPAY Intermedius ITDS Business Consultants JBR JBR Interim Executives Kirkman Company Korn Ferry KplusV KPMG KPN ICT Consulting Kruger KWINK groep Leeuwendaal M3 Consultancy Magnitude Consulting Magnus Marktlink Mazars McKinsey & Company Mercer Methis Consulting METRI Mitopics MLC Mobilee Möbius Monitor Deloitte Morgens MSR Consulting Group Oliver Wyman OrangeX Ordina Oxyma p2 PA Consulting Group Paul Postma Marketing Consultancy PBLQ People Change PNO Consultants Projective Protiviti Proven Partners PwC Qhuba Quantics Quint Wellington Redwood Quintop Raad van Toekomst RevelX RGP Rijnconsult Roland Berger Salvéos Schaekel & Partners Schuberg Philis SeederDeBoer Sia Partners Significant Simon-Kucher & Partners SiRM Solid Professionals SOLVE Consulting SparkOptimus Strategy Development Partners Strategy& Student Consultancy Group Summiteers Supply Value Symbol Synechron Business Consulting TEN HAVE Change Management The Next Organization Trevian Turner TWST Twynstra Gudde UMS Group UniPartners UPD Van Oers Corporate Finance Vanberkel Professionals Varrlyn Vasco Consult Vintura VODW Voogt Pijl & Partners Wielinq Willis Towers Watson WIN Yellowtail YGroup YNNO Young Advisory Group Zanders Zestgroup