De top 20 beste steden voor fietsers ter wereld

21 juli 2017 Consultancy.nl

Kopenhagen is voor de tweede opeenvolgende keer uitgeroepen tot meest fietsvriendelijke stad ter wereld, zo blijkt uit de ‘Bicycle Friendly Cities Index 2017’. Hiermee blijft de Deense hoofdstad Utrecht en Amsterdam voor. Onze hoofdstad is volgens de onderzoekers nog altijd de ultieme fietsstad, maar er zou meer ruimte moeten komen voor innovatie en investeringen. Op dit gebied blinkt Kopenhagen juist uit.   

In steden over de hele wereld wordt steeds meer gefietst. Meerdere onderzoeken wijzen op de positieve gevolgen hiervan, onder meer op het gebied van milieu en gezondheid, maar ook in de vorm van sociale en economische voordelen. Zo stelt een Deens onderzoek dat elke gefietste kilometer de samenleving een nettowinst van 23 cent oplevert, terwijl elke in een auto afgelegde kilometer de samenleving met een nettoverlies van 85 cent opzadelt. Om in te spelen op de toenemende populariteit van fietsen en de voordelen die hieraan verbonden zijn, is het volgens de onderzoekers wel belangrijk dat steden hun infrastructuur hierop aanpassen. 

Copenhagenize Design Co, een Deens adviesbureau dat zich volledig richt op stedelijk fietsbeleid, publiceert sinds 2011 elke twee jaar een index met de 20 meest fietsvriendelijke steden ter wereld. Op deze manier hoopt het bureau bij te dragen aan de verdere opmars van stedelijk fietsen. De lijst bevat dit jaar, net als in de voorgaande edities, bijna uitsluitend Europese steden – alleen Tokio en Montreal vormen hier een uitzondering op. Er hebben veel verschuivingen plaatsgevonden in de top 20: negen steden stegen, terwijl vijf van hen plekken moesten inleveren.

Kopenhagen blijft Utrecht en Amsterdam voor in uitverkiezing meest vriendelijke fietsstad

Kopenhagen, Utrecht en Amsterdam

De hoogste notering is dit jaar, net als in de vorige index, voor Kopenhagen. Hiermee eindigt de Deense hoofdstad wederom boven de Nederlandse steden op de lijst, Utrecht en Amsterdam, die respectievelijk de 2e en 3e plek bezetten. Waar Amsterdam de eerste twee edities van de index nog op de 1e plek terechtkwam, daalt onze hoofdstad dit jaar zelfs van de tweede naar de derde plaats, terwijl Utrecht een plaats stijgt. Wel wordt opgemerkt dat het de laatste jaren altijd een “tight three-horse race” is tussen deze drie steden. Toen Kopenhagen in 2015 de eerste plek overnam van Amsterdam, werd de stad door de onderzoekers geprezen om haar consistente en innovatieve investeringsbeleid op het gebied van fietsinfrastructuur, terwijl Amsterdam (en Nederland in het algemeen) volgens hen te lijden had onder een conservatief beleid waarin weinig ruimte is voor impactvolle vernieuwingen. 

In de motivatie voor de index van dit jaar staat dat de onderzoekers nog altijd onder de indruk zijn van de innovatie en investeringen in Kopenhagen, waarbij ze opmerken dat de stad in de afgelopen tien jaar ruim €134 miljoen heeft geïnvesteerd in fietsinfrastructuur en -faciliteiten. Zo zijn er onder meer zestien nieuwe fietsbruggen (deels af en deels in aanbouw), een fietserssnelweg en een ‘groene golf’-systeem voor fietsersstoplichten. Ook op het gebied van dataverwerking en de wijze waarop die data wordt inzet bij het maken van nieuw beleid, is Kopenhagen volgens de onderzoekers koploper. En ten slotte wijzen ze er nog op dat maar liefst 62% van de Kopenhagenaren de fiets pakt om naar werk of school te gaan, tegenover slechts 9% die hiervoor in de auto stapt.

Bicycle Friendly Cities Index top-20:

1. Kopenhagen
2. Utrecht
3. Amsterdam
4. Straatsburg
5. Malmö
6. Bordeaux
7. Antwerpen
8. Ljubljana
9. Tokio
10. Berlijn
11. Barcelona
12. Wenen
13. Parijs
14. Sevilla
15. München
16. Nantes
17. Hamburg
18. Helsinki
19. Oslo
20. Montreal

Utrecht streeft dit jaar Amsterdam voorbij doordat de stad – die in 2011 nog niet eens in de index voorkwam – een uitzondering vormt op het conservatieve Nederlandse fietsbeleid, zo merken de onderzoekers op. Hierbij wijzen ze op projecten als de nieuwe Dafne Schippersbrug en de plannen om 33.000 fietsparkeerplekken te creëren bij Utrecht Centraal Station. Wat ook bijdraagt aan de hoge notering is dat Utrecht de langste ‘fietsstraat’ van Nederland heeft (6 km).

Amsterdam behaalt dit jaar zijn laagste notering tot nu toe, maar Copenhagenize beschouwt onze hoofdstad nog altijd als de “wereldwijde fietshoofdstad”. De daling op de index is een gevolg van het gebrek aan innovatie en investeringen dat de onderzoekers waarnemen. De stad heeft weliswaar plannen voor grote projecten, maar deze moeten allemaal nog gerealiseerd worden*. Verder waarschuwt het adviesbureau voor de snelle opmars van scooters in Amsterdam: waren dit er in 2007 nog 8.000, in 2016 reden er al 35.000 door de stad. Hierbij wordt bovendien opgemerkt dat de stad machteloos lijkt te zijn om iets te doen aan deze opmars, wat afdoet aan de fietsvriendelijkheid van de stad.

Top 10 steden

De 4e plek op de lijst in voor Straatsburg, volgens de onderzoekers al decennialang de beste fietsstad van Frankrijk, onder meer dankzij de goede beschikbaarheid van leenfietsen en de fietssnelwegen. Een plek lager staat de Zweedse stad Malmö, waarvan wordt opgemerkt dat de stad de laatste jaren goed investeert in haar fietsinfrastructuur, wat ook te zien is aan haar gestage opmars in de index (geen notering in 2011, #9 in 2013, #6 in 2015). De 6e positie is voor Bordeaux en de onderzoekers laten zich enthousiast uit over de innovaties die in de Franse stad zijn gerealiseerd of nog op de planning staan. Antwerpen komt terecht op de 7e plek. Terwijl het daarmee de beste fietsstad is bij onze zuiderburen, wijzen de onderzoekers erop dat het er ontbreekt aan duidelijke visie.

De 8e plek in de index is voor de Sloveense hoofdstad Ljubljana, waarbij de stad geholpen werd doordat het de ‘Green Capital of Europe 2016’ was. Een plaats lager staat de eerste niet-Europese stad, Tokio. Na in 2015 uit de top 20 te zijn gevallen, staat de Japanse hoofdstad dit jaar weer in de top 10, onder meer vanwege de vele inwoners die er dagelijks gebruik maken van hun tweewieler: “Als het mogelijk is in het grootste metropoolgebied ter wereld, zijn er maar weinig smoesjes voor anderen”, aldus de onderzoekers. De top 10 wordt afgesloten door Berlijn, waar volgens de onderzoekers veel wordt gefietst, ondanks de achterblijvende investeringen in de fietsinfrastructuur,

Amsterdam blijft ’s werelds fietshoofdstad maar schiet tekort op innovatie en investeringen

Nummers 11-20

Barcelona eindigt net als twee jaar geleden net buiten de top 10. De inwoners van de Catalaanse stad hebben de fiets ontdekt en nu is het aan de stad hierop in te spelen, aldus Copenhagenize. De twaalfde plek is voor Wenen, dat bezig lijkt te zijn aan een gestage opmars en daarmee Parijs (#13) voorbijstreeft. De burgemeester van de Franse hoofdstad sprak ooit de ambitie uit om in 2020 ’s werelds beste fietsstad te zijn, maar dit lijkt inmiddels erg hoog gemikt. Met een 14e plek valt de Spaanse stad Sevilla uit de top 10, onder meer door het ontbreken van daadkrachtig beleid in de afgelopen jaren. München staat dit jaar op plaats 15 en wordt geprezen vanwege de manier waarop de fiets wordt ingezet om de stad vooruit te brengen. 

Plek 16 op de lijst is voor Nantes, dat daarmee flink daalt ten opzichte van de voorgaande jaren en nog net boven Hamburg (#17) eindigt. Op de 18e en 19e plaats staan twee Scandinavische steden, respectievelijk Helsinki en Oslo. En via de laatste plaats op de lijst komt het Noord-Amerikaanse continent nog net op de lijst voor, met dank aan de Canadese stad Montreal. 

Niet in de index

Natuurlijk zijn er altijd steden die de top 20 net niet weten te halen. Enkele bekende voorbeelden hiervan zijn New York, Stockholm, Londen, Bogota en Tel Aviv, waar de toewijding volgens de onderzoekers zeker zichtbaar is maar nog altijd niet voldoende is om een echte toppositie te verdienen. Andere steden – waaronder Rio de Janeiro, Buenos Aires, Minneapolis en Budapest – stonden eerder wel in de top 20 maar komen nu tekort. 

In het rapport wordt ook nog ingegaan op de afwezigheid van Eindhoven op de lijst, de Noord-Brabantse lichtstad stond de vorige keer immers nog op de 5e plek. Het wordt uitgelegd dat de opzet van de index bij elke editie opnieuw wordt geëvalueerd en dat hierbij dit keer werd besloten dat het disproportioneel zou zijn om drie steden uit een klein land in de lijst op te nemen, waardoor er is gekozen alleen Utrecht en Amsterdam een plek te gunnen. “We zouden dolgraag elke stad ter wereld rangschikken maar dan zou de lijst uitsluitend bestaan uit Nederlandse steden, vergezeld door enkele Deense en Duitse. Niet bepaald een goede weergave van de wereldwijde stand van zaken”, aldus de onderzoekers.

* Op 20 juli 2017 heeft de gemeenteraad van Amsterdam zich achter het plan geschaard om een grote fietsbrug te bouwen over het IJ. Deze fietsbrug zal het Java-eiland verbinden met Amsterdam-Noord. 

Nieuws