Merwede in Utrecht de eerste autovrije stadswijk van Nederland

28 februari 2020 Consultancy.nl 4 min. leestijd
Profiel

Er liggen plannen op tafel om van de Utrechtse Merwedekanaalzone de eerste autovrije stadswijk van Nederland te maken. Medio 2020 wordt hierover door de gemeenteraad een definitief besluit genomen. 

Door de jaren heen is men in de Domstad radicaal anders gaan denken over het belang van de auto. Zo stemde de Utrechtse gemeenteraad ruim vijftig jaar geleden in met plannen om de binnenstad voor autoverkeer bereikbaarder te maken, op grond waarvan een deel van de stadsbuitengracht (‘singel’) werd gedempt en getransformeerd tot zesbaansweg. Dat besluit werd een halve eeuw later echter teruggedraaid, waardoor deze zomer na circa zestig jaar weer water zal stromen door de Catharijnesingel. 

Naast dat Utrecht vandaag de dag auto’s weert uit haar stadscentrum, heeft de gemeente eveneens de ambitie uitgesproken om ook andere delen van de stad op grootschalige wijze autoluw te maken. Zo wil Utrecht de komende jaren aan de westelijke oever van het Merwedekanaal de eerste grote autovrije wijk van Nederland gaan bouwen. Volgens de huidige plannen is daar per woning slechts 0,3 parkeerplek beschikbaar, wat voor een gebied buiten een Nederlandse binnenstad een historisch lage parkeernorm is.

Merwede, Utrecht - de eerste autovrije stadswijk van Nederland

Het stedenbouwkundig plan voor de zogeheten ‘Merwedekanaalzone’ (oppervlakte: 24 hectare), dat onlangs werd gepresenteerd, is ontwikkeld door de gemeente Utrecht in samenwerking met tien andere grondeigenaren en met ondersteuning van adviesbureaus Rebel Group en Goudappel. De beoogde wijk – naam: ‘Merwede’ – wordt géén woonwijk maar een zogenaamde stadswijk, omdat voor het bereiken van vele voorzieningen geen auto nodig is. Niets voor niets zullen openbaar vervoer en deelmobiliteit hierbij een grote rol gaan spelen. 

Ook op het gebied van energievoorziening is duurzaamheid in Merwede de leidraad. Zo wordt onder de wijk de grootste warmte-koudeopslag van ons land gebouwd, terwijl de huizen worden voorzien van in totaal 3 hectare aan zonnepanelen. Daken die niet geschikt zijn voor panelen worden beplant. Daarmee is de wijk bijna energieneutraal, zegt wethouder Kees Diepeveen van GroenLinks in de Volkskrant: “We zetten in op groen. Daar hebben bewoners behoefte aan in een stad die steeds verder wordt verdicht.” 

Volgens de plannen zullen in Merwede tussen de 4.000 en 6.000 woningen worden gebouwd, die verschillen in omvang, prijsklasse en indeling. Wel gaat het hierbij voornamelijk om appartementen. Naast de aanwezige voorzieningen, zoals winkels, scholen, horeca, collectieve ruimtes en sportgelegenheden, zal in de wijk eveneens worden ingezet op creatieve bedrijvigheid.

Onderaan de streep lijkt de herinrichting van de Merwedekanaalzone behoorlijk op herontwikkeling van de Utrechtse Cartesiusdriehoek, het voormalige bedrijventerrein van de NS. Momenteel wordt deze locatie, die net als de Merwedekanaalzone niet ver van het stadscentrum verwijderd is, omgetoverd tot een duurzame én gezonde woon- en werkomgeving. 

“We zetten in op groen. Daar hebben bewoners behoefte aan in een stad die steeds verder wordt verdicht.”
– Kees Diepeveen (GL) in de Volkskrant
 

Kritische noot

Mensen die bijzonder veel waarde hechten aan een auto voor hun deur zullen als inwoners van Merwede aan het kortste eind trekken. Of dat autobezitters er daadwerkelijk van weerhoudt naar Merwede te verhuizen is nog maar de vraag. Momenteel is er namelijk sprake van een zeer grote krapte op de Utrechtse woningmarkt, terwijl een auto ook in een van de omliggende buurten kan worden geparkeerd. 

Daarom vrezen omwonenden uit Transwijk en Rivierenwijk voor grote parkeeroverlast in hun straten. Diepeveen laat niettemin weten dat hiermee al rekening is gehouden: om het negatieve bijeffect te minimaliseren zal in de aanliggende wijken betaald parkeren worden ingevoerd. “We zullen de vinger aan de pols houden of alles zo gaat functioneren zoals wij het hopen”, benadrukt de GroenLinks-wethouder in de Volkskrant. 

Van 30 januari tot en met 11 maart 2020 kan worden gereageerd op de herinrichtingsplannen, waarna deze waar nodig zullen worden aangepast. Naar verwachting zal de Utrechtse gemeenteraad medio 2020 een definitief besluit nemen over de nieuwe wijk.