McKinsey & Company: Crisis pas over zes jaar echt voorbij

19 januari 2010 Consultancy.nl

Een echte opleving van de wereldeconomie duurt nog zes à zeven jaar, omdat er nog amper een begin is gemaakt met het saneren van schulden. Weliswaar proberen financiële instellingen en burgers orde op zaken te stellen, maar dit wordt grotendeels ongedaan gemaakt doordat de overheden veel meer lenen.

Dit blijkt uit een onderzoeksrapport van McKinsey Global Institute, het onderzoeksinstituut van het consultancybureau McKinsey. Volgens McKinsey volgt schuldvermindering uiteindelijk op elke economische neergang. Maar een schuldenreductie van 25 procent duurt gemiddeld zes tot zeven jaar en is uiterst pijnlijk. De economische groei blijft dan laag. McKinsey baseert dit op een onderzoek naar 45 periodes van schuldvermindering in verschillende landen en regio’s sinds 1930, zoals de oliecrises en Aziëcrisis.

Behalve in Japan is de schuldenlast in veel landen het eerste decennium van de 21ste eeuw snel toegenomen. Van de grote landen steeg in het Verenigd Koninkrijk de totale schuldenlast van bedrijven, financiële instellingen, burgers en overheden in die periode van 350 tot 449 procent van het bbp (bruto binnenlands product). Maar dat nog niets vergeleken bij IJsland, waar de schuld met 900 procentpunten steeg tot 1.189 procent van het bbp, en Ierland, waar de schuld uitkwam boven de 700 procent. In beide landen was de financiële sector verantwoordelijk voor het grootste gedeelte van de schuldvergroting: respectievelijk met 580 en 441 procentpunten.

Volgens het adviesbureau staren onderzoekers zich vaak blind op de schuldenlast van de Verenigde Staten. ‘Maar in 2008 waren de schulden van landen als Spanje, Korea, Frankrijk en dus ook het Verenigd Koninkrijk hoger dan die van de VS.’

McKinsey heeft zich in het onderzoek beperkt tot de grote economieën en een beperkt aantal kneuzen. ‘Nederland viel in geen van beide categorieën, dus daar hebben we geen cijfers over’, aldus een woordvoerder van McKinsey in Londen.

Met name de hypotheekschulden zijn de laatste tien jaar wereldwijd snel gegroeid. ‘Aanvankelijk leek dat geen probleem omdat ook de huizenprijzen stegen. Maar het feit dat de hypotheeklasten veel sneller toenamen dat het vrij beschikbare inkomen had een alarmbel moeten doen rinkelen.’

Bedrijven verhoogden de schuldenlast relatief gezien niet, maar daar waren uitzonderingen op als commerciële vastgoedfondsen en bedrijven die met geleend geld waren overgenomen. De overheidsschulden waren aan het begin van het decennium zelfs aan het verminderen, wat volgens McKinsey nu gelukkig uitpakt.

Vooral een beperkte groep van grote internationaal opererende zakenbanken liet zijn schulden fors oplopen. ‘De grote meerderheid van de banken deed er niet aan mee’, aldus McKinsey.

De banken hebben ook noodgedwongen als eerste orde op zaken gesteld. In veel landen (Duitsland, Korea, Japan en de VS) was de schuld van het bankwezen medio 2009 al lager dan het gemiddelde over de laatste vijftien jaar. De sector die nu het snelst de schulden zal moeten verminderen, zijn de burgers, met name in Spanje, Korea en de VS. Het probleem is dat tegelijkertijd de overheden hun schulden vergroten waardoor de vermindering grotendeels ongedaan wordt gemaakt.

McKinsey heeft in totaal 45 periodes van economische neergang onderzocht. In bijna al die perioden begint schuldvermindering twee jaar na het begin van de crisis. In de volgende drie jaar volgt een periode van economische krimp, voordat de economie weer langzaam uit het dal kruipt.

Meestal wordt dat herstel aangezwengeld door een groei van de export. ‘Maar het lijkt onmogelijk dat alle door de crisis getroffen landen tegelijkertijd hun export kunnen opvoeren’, concludeert McKinsey.

Nieuws

Meer nieuws over