KPN: Serious Gaming krachtig veranderinstrument

20 augustus 2014 Consultancy.nl

Organisaties staan onder voortdurende druk om zichzelf opnieuw uit te vinden en nieuwe posities in te nemen in het krachtenveld waarin zij opereren. Volgens Jeroen Ermers, adviseur bij KPN Consulting, kan business simulatie hierin een zeer krachtig instrument zijn. Het stelt organisaties in staat om spelenderwijs en snel vertrouwd te raken met gewenste nieuwe werkwijzen, houdingen en gedragingen.

De wereld verandert in tal van opzichten: de globalisering gaat steeds verder, er komen nieuwe markten tot ontwikkeling, nieuwe technologieën doen hun intrede en een aanpak die gisteren nog prima werkte, blijkt vandaag ineens niet meer te voldoen. Voor organisaties betekent dit dat ze moeten investeren in hun eigen verandering. En dat is mensenwerk. Het zijn mensen die deze verandering belichamen en gestalte moeten gaan geven. Tenminste zo zou het moeten zijn. Onderzoek van de Erasmus Universiteit laat namelijk zien dat het succes van een technologische innovatie voor 75% wordt bepaald door sociale innovatie.

Nieuwe werkelijkheid
Jaarlijks geven organisaties miljoenen euro’s uit om medewerkers voor te bereiden op deze veranderingen. De met de verandering beoogde business-impact wordt echter vaak niet gerealiseerd, omdat houding en gedrag onvoldoende worden geadresseerd. De medewerkers gaan naar seminars, volgen opleidingen en scholingen, worden geïnformeerd via nieuws brieven, e-mail, intranet en interne sociale media platforms. Kenmerk van veel van deze activiteiten is dat ze vooral bestaan uit overdracht van kennis en zijn gericht op een werkelijkheid die er nog niet is. Een gewenste werkelijkheid. De grote kracht van business simulaties is dat die nieuwe werkelijkheid in spelvorm al realiteit wordt. Het leereffect daarvan is uitzonderlijk hoog, waardoor de impact op de gewenste organisatieverandering bijzonder groot kan zijn.

Businessman playing video games - KPN consulting

Wat business simulaties ook effectief maakt, is het feit dat ervaringsleren centraal staat in deze werkvorm. Deelnemers reflecteren zelf op hun werkwijze, krijgen de kans hun werkwijze vervolgens aan te passen én kunnen meteen toet-sen of die nieuwe werkwijze succesvol is. Dit zorgt voor een groot en blijvend leereffect. Omdat in de reflectie tussen de rondes en de evaluatie aan het eind van de dag ook de relatie wordt gelegd naar de eigen werksituatie, is de transfer van het geleerde naar de praktijk van de eigen organisatie heel effectief; deelnemers kunnen hetgeen ze ervaren en geleerd hebben meteen de volgende dag toepassen.

Drie serieuze spelvormen
Voordat we verder gaan over de kracht van business simulatie eerst een korte nadere begripsbepaling. We onderscheiden namelijk drie vormen van inzet van spelmethodieken in zakelijke omgevingen: gamification, Serious Gaming, en business simulaties. Alle drie hebben ze hun eigen karakteristieken en toepassingsmogelijkheden.

Onder gamification verstaan we het toevoegen van spelelementen aan de dagelijkse werkomgeving. Vaak wordt dit gedaan om gewenst gedrag op een ‘ludieke’ manier te stimuleren. Bijvoorbeeld: een organisatie die wil bevorderen dat haar medewerkers vaker en beter kennis delen kan ‘pluspunten’ toekennen als virtuele beloning wanneer iemand een document uploadt naar een gedeelde omgeving. Die punten zijn dan voor iedereen zichtbaar, zodat er een competitie-element in het spel komt.

Businessman - Serious gaming

Bij Serious Gaming ligt de nadruk op kennisoverdracht via een computerspel. Deze games worden met een specifiek oogmerk ontworpen, bijvoorbeeld de instructie van baliepersoneel of de training van logistieke medewerkers van een luchthaven. Serious games zijn kostbaar om te maken en worden daarom in veruit de meeste gevallen ingezet in grote organisaties en bij opleidingstrajecten met veel deelnemers. Een bijzondere variant van Serious Gaming zijn de virtual reality games, een technologie die veel computerkracht vereist en speciale software. Een goed voorbeeld van deze vorm van gaming zijn de flight simulators die worden gebruikt om piloten op te leiden. Deze flight simulators zijn inmiddels zo realistisch dat als een piloot in spe niet goed presteert in een flight simulator, hij ook geen vliegbrevet kan krijgen.

Bij business simulaties kun je twee kanten op:
1. Kennisoverdracht. Denk daarbij aan een training van IT-personeel in een methodiek als ITIL.
2. Ook kan de nadruk liggen op verandering van gedrag, van werkvormen en business-processen en daardoor – uiteindelijk ook – van de bedrijfscultuur. Meer dan bij de andere twee vormen is bij business simulaties sprake van teamdynamiek als leerproces. Later meer hierover.

Business simulaties hebben met virtual reality simulaties gemeen dat ze ‘immersive’ zijn. Dat wil zeggen dat ze realtime feedback geven en de deelnemer op verschillende vlakken laten leren. In het geval van flight simulators gaat het vooral om kennisoverdracht, toepassing van die kennis en tot op zekere hoogte om motorische vaardigheden. Business simulaties zijn onderscheidend in die zin dat ze juist ontworpen zijn om de interactie in teams mee te nemen. Deelnemers worden geconfronteerd met echt menselijk handelen en niet met door computersystemen gegenereerde scenario’s.

Virtual reality

Spelenderwijs vormgeven
Business simulaties zijn zeer effectief omdat ze realiteitsgetrouw zijn. In tegenstelling tot leerinterventies gericht op individuele leerdoelen staan bij business simulaties de strategische doelen van de organisatie centraal. Deze doelen dienen als referentiekader voor de reflectie op houding en gedrag tijdens de uitvoering van de business simulatie. Deelnemers nemen zichzelf – met hun alledaagse gedragingen en houdingen – mee in de simulatie. Net als in de werkelijke wereld delen zij tijdens de simulatie kennis op hun eigen manier, gaan ze om met collega’s en maken zij afspraken. Dit gebeurt onwillekeurig en ook al bevinden ze zich in een compleet andere omgeving, ze nemen dit gedrag met zich mee. Dat betekent dat zij hier al tijdens het spel direct op kunnen reflecteren. Wat zie ik? Wat betekent dat? Hoe heb jij dat ervaren? Wat doet dit met de beoogde resultaten?

Het mooie van een business simulatie is dat al tijdens het spel zichtbaar wordt welke invloed bepaalde vormen van gedrag hebben op de gestelde doelen. Het is een vorm van realtime feedback die op geen enkele andere manier te realiseren is, of het moet via coaching zijn, maar dat is vaak een individueel traject, los van de directe werksituatie en daarmee van de werkelijke, directe samenwerkingsverhoudingen.

Na een reflectieronde krijgen de deelnemers de tijd om na te denken over verbeteringen. Dat kan bijvoorbeeld over de werkwijze gaan, over betere processen of andere manieren van afspraken maken. Daarna wordt de simulatie hervat. De besproken veranderingen en verbeteringen worden dus direct ingezet en beproefd. Als dat een aantal keren achtereen is gebeurd, hebben de deelnemers aan het einde van de dag aan den lijve ervaren wat de impact is van ander gedrag op de doelen van de organisatie. Zij hebben met elkaar een nieuwe werkelijkheid vormgegeven, vooruitlopend op de realisatie daarvan binnen de organisatie. Een andere mogelijkheid die simulaties bieden is medewerkers in een andere rol te laten opereren en te beoordelen of deze rol hen past. Of om hen meer begrip te laten ontwikkelen voor collega’s die deze rol in werkelijkheid hebben.

Serious Gaming - Succesvol veranderen door leerinterventies

Het leereffect van deze simulaties is enorm. Na een speldag vatten de deelnemers vaak vele tientallen lessons learned samen. Zij ervaren zo dat het anders kan en wat dat met hen doet. En precies dit maakt business simulaties zo effectief. Er gaat immers niets boven de eigen directe ervaring.

De voordelen van business simulaties
• Simulaties zijn realiteitsgetrouw, bootsen de realiteit na, laten het dagelijkse gedrag zien en maken duidelijk welke invloed gedrag en houding uitoefenen op de performance van de organisatie.
• Simulaties bieden de mogelijkheid van realtime feedback en van het realtime beproeven van voorgestelde veranderingen.
• Simulaties laten medewerkers zelf ervaren hoe ze verbeteringen in hun werk kunnen aanbrengen en wat dat oplevert.
• Simulaties bieden de mogelijkheid om deelnemers andere rollen te laten ervaren.

Dit artikel van Jeroen Ermers verscheen eerder in het boek ‘Serious Gaming: Leren door te ervaren’ en #trendingtopics, het magazine voor relaties van KPN Consulting.

Nieuws

Meer nieuws over