KokxDeVoogd helpt gemeenten bij decentralisaties

19 juni 2014 Consultancy.nl

Grote decentralisaties. Nieuwe taken. Bezuinigingen. In die context zoeken gemeenten steeds vaker samenwerking met elkaar. Een complex proces waarin beleid en uitvoering, maar ook middelen en mensen elkaar moeten zien te vinden. 

Vanaf 2015 zijn gemeenten volledig verantwoordelijk voor maatschappelijke ondersteuning, participatie en jeugdzorg. Gemeenten zoeken daarom samenwerking met buurgemeenten. ‘Ze hebben geen keuze’, stelt Maarten de Voogd, partner bij organisatieadviesbureau KokxDeVoogd. ‘Vooral kleinere gemeenten hebben niet alle specialismen zelf in huis. Ze missen bovendien de financiële spankracht en de bestuurskracht om deze nieuwe taken voor hun bedieningsgebied zelf te regelen met ketenpartners die zich op een steeds grotere schaal organiseren. Alleen via samenwerking kunnen ze kwaliteit en continuïteit in dienstverlening aan burgers waarborgen en tegelijkertijd kosten en risico’s beheersen.’ 

KokxDeVoogd

Maatwerk
Er moet dus samengewerkt worden. Maar hoe geef je dat praktisch vorm? KokxDeVoogd is gepokt en gemazeld in samenwerkingsprocessen – het adviesbureau was ook nauw betrokken bij het opzetten van de regionale uitvoeringsdiensten voor milieutaken en herkent patronen van toen in de huidige decentralisaties. Ben Kokx, ook partner bij organisatieadviesbureau: ‘Samenwerking is per definitie maatwerk. Uiteindelijk zoekt iedere gemeente voor zichzelf telkens de optimale schaal van samenwerking. Gemeenten moeten niet alleen tussen beleidsdomeinen, maar ook binnen beleidsdomeinen differentiëren. Neem jeudgzorg. De zorg zelf kan waarschijnlijk het beste geleverd worden via het wijkteam, door de individuele gemeente. Tegelijkertijd kun je de zorginkoop vaak beter in groter verband regelen. Zoiets geldt ook voor het domein ‘werk’. Gemeenten ontwikkelen samen regionaal arbeidsmarktbeleid en werken samen met het UWV. Maar het beleid rondom de bijzondere bijstand ligt vaak gevoelig. Gemeenten houden dat liever bij zichzelf. 

Vertrouwen en respect
Bij samenwerking spelen inhoudelijke afwegingen – waarin werk je samen, met welke gemeente en wat levert dat, ook financieel op – een grote rol. Toch is dat niet de enige succes- of faalfactor. Samenwerking is een process waarbij mensen elkaar moeten zien te vinden. Maarten de Voogd kent de mogelijk spanningen in dit proces: ‘bij gemeenten speelt vaak angst voor velies van identiteit en verlies van zeggenschap. Gemeenten moeten samenwerken, maar willen ook grip houden op de uitvoering. Dat vraagt om vertrouwen en respect voor elkaars positie.’ 

Maarten de Voogd - Ben Kokx

Rechtsvorm
Valkuil bij samenwerking is ‘te snel, te veel’. Dat patroon keert vaak terug, weet Ben Kokx. ‘Gemeenten gaan soms meteen in discussie over de rechtsvorm voor de samenwerking. Het is beter om eerst een stap terug te zetten. Wat is het doel van de samenwerking? Welke taken kunnen we zelf blijven doen, waarbij willen we samenwerken? In hoeverre zorgt samenwerking nu en later voor kostenbesparing, kwaliteitsverbetering en continuïteit? Als dat duidelijk is, is het moment daar om de rechtsvorm en de zeggenschap goed te regelen.’

Nieuws