Rijnconsult: Vier cases van het nieuwe kwaliteitsdenken

19 maart 2014 Consultancy.nl

In de huidige wereld is er veel aandacht voor kwaliteit (meten, systemen, controle), maar er is tegelijkertijd ook nog nooit zoveel ontevredenheid over geuit. Volgens vijf adviseurs van Rijnconsult, een adviesbureau uit Houten, ligt dit grotendeels aan het feit dat de huidige opvattingen over en toepassingen van kwaliteit niet langer toereikend zijn. Een paradigmaverschuiving is nodig.

In het artikel ‘Reset nodig voor huidige kwaliteitsdenken’ beschrijven de Rijnconsult adviseurs vier kantelpunten, die invulling geven aan de verandering in benadering die nodig is om de geschetste paradigmaverschuiving in de praktijk vorm te geven. Aan de hand van vier casebeschrijvingen die hieronder staan beschreven illustreren ze hoe dit in de praktijk uitpakt.

Agrifoodsector: Samenwerking tussen clusters

De agrifoodsector is vanouds sterk doordrongen van het belang van goede kwaliteitszorgsystemen,  vanwege het belang van gezond voedsel en vanwege de sterke exportpositie. Om die sterke positie te behouden zijn een snelle transitie naar duurzamer produceren en consumeren, innovaties en andere verdienmodellen nodig. Het opnieuw definiëren en implementeren van het begrip kwaliteit en kwaliteitszorgsystemen vormen hierbij een belangrijke uitdaging. De laatste jaren zijn diverse initiatieven gestart om deze transitie te bewerkstelligen.

Agrifoodsector

Zo wordt er steeds meer aandacht besteed aan samenwerking tussen clusters, bijvoorbeeld met het zorgcluster. Immers landbouw, voeding en gezondheid zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Een mens kan pas gezond blijven/worden als hij deel uitmaakt van een gezonde leefomgeving. De intensievere samenwerking tussen landbouw, voeding en gezondheid leidt tot nieuwe kwaliteits-kenmerken, afstemming van (kwaliteits)systemen en resultaatmeting, andere werkwijzen en besluitvorming en nieuwe relaties.

Industrie:  Continu verbeteren als dagelijks werk

In de industrie heeft kwaliteit sinds mensenheugenis een cruciale rol. Vroeger ging het vooral om eindcontrole van het product. Vandaag is elk menselijk en geautomatiseerd handelen doorspekt met kwaliteitsinstructies en -controles. Kwaliteitszorg richt zich ook op processen, competentie ontwikkeling, veiligheid, schoonhouden van de werkplek, traceerbaarheid, intermenselijk verkeer etc. De industrie lijkt  de top van het kwaliteitskunnen wel gehaald te hebben. Niets is minder waar.

Zware industrie

Er is veel aandacht voor de kwaliteit van het productieproces en de ondersteunende processen en men maakt gebruik van lean (of vergelijkbare) principes: klantvraag centraal, wegnemen van verspilling en continu verbeteren. De implementatie van het lean start vaak met toepassen van instrumenten, gericht op  efficiency verbetering. Als het daarbij blijft verandert er weinig. Succesvolle organisaties implementeren lean in al haar facetten, worden er steeds beter in en uiteindelijk is gestructureerd continu verbeteren dagelijks werk, voor iedereen. Dit leidt  tot vermindering van complexiteit en toename van effectiviteit en wendbaarheid. Bij de onderneming zelf en ook bij leveranciers en partners. En klanten ervaren slimme oplossingen, acceptabele prijzen en goede service.

Gemeente: Organisch ontwikkelen in het sociale domein

De overheveling van de WMO / jeugdzorg naar gemeentes en de aanscherping van de participatiewet dwingen gemeentes en zorgaanbieders om meer organisch te gaan ontwikkelen. Minder focus op de verantwoordelijkheid van het ‘eigen werkgebied’ maar aandacht voor continu verbeteren en verantwoordelijkheid voor het geheel. Het gaat minder om het managen van procedures en processen maar meer om het managen van de samenhang. Niet meer door vanuit het eigen werkgebied ‘regels op te leggen’, maar door samen, met de klant voorop, werkbare oplossingen te vinden.

Door uit te gaan van de mogelijkheden van mensen ontstaat de mogelijkheid de kwaliteit van samenwerking in cross-organisationele teams (bijvoorbeeld wijkteams) te verhogen. Organisaties en medewerkers krijgen (eindelijk) het gevoel dat ze wezenlijk bijdragen aan het oplossen van maatschappelijke, maar vooral ook individuele vraagstukken en zijn daarmee makkelijker in staat om verantwoordelijkheid te nemen. Systemen en procedures worden hierbij ondersteunend en niet leidend.

Rijnconsult adviseurs

Zorginstelling: Zelforganisatie, dicht bij de klant én efficiënt

Ook in de maatschappelijke zorg zijn de veranderingen ingrijpend: forse bezuinigingen, verschuiving van taken, toename van complexe problemen en veranderende opvattingen over ‘goede’ zorgverlening. ‘De mens’ in zijn omgeving wordt onderwerp van zorg in plaats van de ziekte of de aandoening. Dit zorgt voor spanning in zorgorganisaties, ook wel aangeduid als de systeemwereld (‘de organisatie’) aan de ene kant en de leefwereld (‘de professional’) aan de andere kant. Typeringen voor systeemwereld: grootschalig, probleemgericht, procedureel, controleerbaar, hiërarchisch. Typeringen voor leefwereld: kleinschalig, oplossingsgericht, empatisch, praktisch, horizontaal netwerk.

Oplossingen die in de zorg ontstaan om met bovenstaande uitdaging om te gaan en de verbinding te leggen tussen de systeemwereld en de leefwereld zijn: keuzes in waar je echt van bent, participeren in een complementair netwerk, cliënt centraal met bewezen methodieken, zelforganiserende teams met grote professionele ruimte, coachend leiderschap. De transitie die zorg-organisaties daarmee door (moeten) maken is gigantisch, raakt alle facetten van werken en organiseren en heeft enorme impact op management en medewerkers, zowel kwalitatief als kwantitatief.

Nieuws