Zorg: Langer thuis wonen ouderen niet zonder risico

15 januari 2014 Consultancy.nl

Ongeveer 15.000 ouderen die in 2013 nog zouden zijn opgenomen in een verzorgingshuis, komen dit jaar niet meer in aanmerking voor een plaats. Dit als gevolg van het vervallen van ZZP 3 per 1 januari jl. Door de invoering van nieuw kabinetsbeleid worden ouderen die tot een jaar geleden nog recht hadden op een plek in een verzorgingshuis sinds 1 januari genoopt om thuis te blijven wonen. De grote vraag is: kunnen mensen thuis rekenen op dezelfde kwaliteit en kwantiteit van zorg? Het risico bestaat dat mensen vereenzamen of snel in gezondheid achteruit gaan, aldus Wine te Meerman, adviseur Zorg & Welzijn bij organisatieadviesbureau Berenschot.

Zorgzwaartepakketten
Voor mensen die langdurige zorg nodig hebben heeft de overheid het zogeheten Zorgzwaartepakketten (ZZP) systeem in het leven geroepen. Er zijn 10 hoofdindicaties in de ouderenzorg waarvan er vorig jaar al twee werden geschrapt (ZZP 1 en 2). Per 1 januari 2014 wordt ZZP 3 niet meer geïndiceerd.

Vereenzaming dreigt voor hoogbejaarden

Indicatie ZZP 3 betreft mensen die in het verzorgingshuis gemiddeld ongeveer 11 uur zorg en hulp ontvangen, moeilijk ter been zijn en bijvoorbeeld hulp nodig hebben bij het in en uit bed komen, naar het toilet gaan, douchen en eten. Ook betreft het veelal mensen die niet meer alleen de straat op durven. Zij zijn vanaf dit jaar volledig aangewezen op mantelzorgers, vrijwilligers en thuiszorg.

Gevolgen
Volgens Wine te Meerman is het enerzijds begrijpelijk dat kritisch wordt gekeken naar de indicaties voor het verzorgingshuis. Langer zelfstandig thuis wonen is al sinds de jaren ’80 gaande. Ter illustratie: het aantal plaatsen in verpleeg- en verzorgingshuizen daalde tussen 1980 en 2010 al van 196.000 naar 158.000 terwijl het aantal 80-plussers in dezelfde periode verdubbelde. Al vorig jaar gold dat de meeste mensen die aanspraak konden maken op ZZP 3 dit niet deden en gewoon thuis bleven wonen.

Tegelijkertijd waarschuwt Te Meerman voor de negatieve en vaak onderschatte gevolgen van het gewijzigde beleid. “Langer zelfstandig wonen van ouderen vormt een maatschappelijke opgave”.

Adviesbureau Berenschot

Te Meerman geeft een voorbeeld: “Neem een oudere alleenstaande vrouw in een portiekflat met alleen AOW die slecht ter been en angstig is en die voorheen in aanmerking zou zijn gekomen voor indicatie ZZP 3. Deze mevrouw heeft waarschijnlijk geen geld om zelf zorg te kopen. Maar ze móet thuis blijven wonen. Wanneer mevrouw dan geen kinderen of andere contacten heeft die dagelijks kunnen bijspringen dan bestaat het risico dat ze vereenzaamt of snel in gezondheid achteruit gaat. Dat risico wordt vergroot doordat ook wordt bezuinigd in de thuiszorg.”

Maatschappelijke uitdaging
Door de massale bezuinigingsmaatregelen binnen de ouderenzorg wordt de maatschappelijke opgave de komende jaren alleen maar groter. In 2016 is een deel van ZZP 4 aan de beurt. “Dan zit je bijvoorbeeld in een rolstoel of ben je zo aan het dementeren dat je niet meer weet welke dag en hoe laat het is,” aldus Bernadet Naber van Actiz, de koeporganisatie van verzorgings- en verpleeghuizen.

Als deze mensen dan kunnen rekenen op voldoende zorg van familie en kennissen, dan vervalt ook voor deze mensen het recht op een plaats in een verzorgingshuis. Volgens eerste schattingen loopt het aantal ouderen dat een verzorgingshuis niet meer inkomt de komende vier jaar op tot 56.000 in 2018. Mede hierdoor verwacht het kabinet uiteindelijk €3,5 miljard per jaar te kunnen bezuinigen op de langdurige zorg.

Wine te Meerman - Berenschot

Te Meerman: “Langer zelfstandig thuis wonen van ouderen vergt een gemeenschappelijke inspanning van onder meer de oudere zelf, mantelzorgers, vrijwilligers, thuiszorg, woningcorporaties, zorg-verzekeraars en gemeenten. Laatsten zouden als regisseur moeten optreden voor die ouderen die zelf geen regie meer over hun leven kunnen voeren en ook geen familie hebben om hun belangen adequaat te behartigen. Op verschillende plaatsen werkt Berenschot samen met o.a. zorgaanbieders, gemeenten en corporaties aan deze opgave.” 

Sluiten verzorgingshuizen
De strengere normen hebben ook grote financiële gevolgen voor de verzorgingshuizen. Door het wegvallen van de instroom van ZZP 1 t/m 3 en vanaf 2016 een deel van ZZP 4 lopen verzorgingshuizen maandelijks duizenden euro’s aan inkomsten mis*. Omdat het scheiden van wonen en zorg in veel locaties financieel niet rendabel is, dreigt hierdoor sluiting voor 800 van de 2.200 ouderenzorglocaties.

* Voor één oudere met ZZP 4 inclusief behandeling, huisvesting en verblijfscomponenten wordt door de overheid ongeveer €5.000 euro per maand betaald.

Nieuws

Meer nieuws over