KplusV: Top 10 Rekenkameronderzoek onderwerpen

14 januari 2014 Consultancy.nl

2014 belooft voor gemeenten een druk jaar te worden met raadsverkiezingen en de decentralisaties in het sociaal domein. Rekenkamers staan dan ook voor belangrijke keuzes: welke onderwerpen helpen de raad het best bij het uitvoeren van de kaderstellende en controlerende taken? Reinier Trommel en Martijn Dekker van KplusV gaan in op de top 10 Rekenkameronderzoek onderwerpen voor dit jaar.

1. Participatiewet

2014 wordt een belangrijk jaar voor invoering van de Participatiewet. Te onderzoeken is onder meer:

  • Effectiviteit van instrumenten en ex-ante / planvorming: Hoe werden middelen tot nu toe ingezet en met welke resultaten ten opzichte van de nieuwe situatie: welke taken komen er nu precies bij, met welke middelen, en wat moeten we daar precies voor doen?
  • Hoe verder met onze sociale werkvoorziening?
  • Hoe verder met onze sociale dienst, ISD of RSD?
  • Risico-inventarisaties financiering

Top 10 Rekenkameronderzoek onderwerpen

Kaderstelling

Ook kaderstelling door de raad is een belangrijk onderwerp voor onderzoek. Effectieve kaderstelling is voor veel gemeenteraden een uitdaging en daarmee een belangrijk aandachtspunt voor de rekenkamer. In een jaar waarin een nieuwe raad aantreedt heeft dit onderwerp (dat aan de kerntaak van de raad raakt) extra gewicht. Mogelijke onderzoeksvragen: Hoe stelt de raad kaders? Welk proces wordt doorlopen bij kaderstelling? Welke informatie heeft de raad nodig? Hoe verhouden nieuwe kaders zich tot bestaande kaders? Met de aanstaande decentralisaties gelden deze vragen in het bijzonder voor het sociaal domein. Onderzoek naar kaderstelling kan worden uitgevoerd aan de hand van een aantal toonaangevende trajecten van kaderstelling, zoals de nieuwe kaders in het sociaal domein, of beleidsnotities die afgelopen jaren zijn geschreven. Het onderzoek kan daarmee zowel een ex post als een ex durante karakter hebben.

2. Evaluatieonderzoeken ambtelijke samenwerking, fusie en herindeling

De afgelopen periode zijn veel gemeenten met tal van samenwerkingsverbanden gestart om kwaliteit te verhogen, kwetsbaarheid te verminderen en—niet onbelangrijk in deze tijd—kosten te verlagen. De vraag is of de beoogde doelen zijn gerealiseerd. Door te evalueren krijgen raad en college meer kennis over de effecten van samenwerking en fusie. Mogelijke onderzoeksthema’s zijn: de democratische legitimiteit samenwerkingsvormen en de mate waarin de gestelde doelen zijn bereikt.

3. Terugblik Kanteling Wmo als leerpunt voor transities in sociaal domein

De Kanteling in de uitvoering van de Wmo kan als belangrijk leerpunt gelden voor de aanstaande transities in het sociaal domein. Vragen die beantwoord kunnen worden:.
- Doelmatigheid en doeltreffendheid kanteling Wmo
- Decentralisatie AWBZ naar de Wmo

Top 10 Rekenkameronderzoek onderwerpen 2014

4. Kwaliteit van beleidsinformatie

Een thema dat blijvend relevant is, zeker bij de start van een nieuwe raad. Welke informatie heb je als raad om te sturen en keuzes te maken? In hoeverre sluit de Planning & Control-cyclus aan op de beleidscyclus. Wat is de waarde van indicatoren? Hoe bruikbaarheid zijn de P&C-documenten voor controlerende taak? Dit onderwerp kan onderzocht worden aan de hand van bijvoorbeeld een analyse van P&C-documenten en verdieping door middel van twee of drie cases.

5. Opvolging rekenkameronderzoeken

Een thema dat voor iedere rekenkamer(commissie) periodiek aandacht zou moeten hebben, maar van bijzonder belang om de nieuwe raad inzicht te geven in het werk van de rekenkamer en welke aanbevelingen er nog open staan. Het onderzoek kan bestaan uit een inventarisatie van uitgebrachte aanbevelingen, overname hiervan door de raad, en uitvoering door het college. Indien gewenst kan ook de impact van de rekenkamer zelf als onderwerp worden meegenomen.

6. Duurzaamheid

Zeven jaar na Al Gore’s An Inconvenient Truth is het tijd om de resultaten van zeven jaar duurzaamheidsbeleid te evalueren. Wat heeft het gemeentelijk beleid opgeleverd, hoe effectief zijn bijvoorbeeld de acties in het kader, van de Lokale Klimaatagenda? En vooruitkijkend: welke mogelijkheden zijn er nu de budgetten voor duurzaamheid onder druk staan?

Duurzaamheid

7. Effecten / realisatie van bezuinigingen

Door de economische crisis en de rijkskortingen op het gemeentefonds moeten gemeenten de komende jaren flink bezuinigen. De eerste bezuinigingsrondes zijn geweest. In sommige gevallen gaan de bezuinigingen gepaard met aanzienlijke frictiekosten of met ingrijpende organisatieveranderingen. Tegelijkertijd zijn gemeenten druk met een veelvoud aan taken en moet de winkel tijdens de verbouwing wel openblijven. Hierdoor kan het lastig zijn de ingeboekte bezuinigingen binnen de gestelde termijn te realiseren. Mogelijke onderzoeksvraag: ‘In hoeverre zijn de door gemeente in voorgaande jaren vastgestelde bezuinigingen gerealiseerd?’

8. Leningen en garanties (financiële risico’s)

Gemeenten en provincies lopen grote financiële risico’s door afgesloten leningen en garanties. Het is de vraag of de raad goed inzicht heeft in de financiële gevolgen hiervan. Ook is het de vraag in welke mate de leningen en garanties bijdragen aan de gemeentelijke doelstellingen. Mogelijke onderzoeksvragen: welke risico’s loopt de gemeente, welke kosten/baten-afwegingen liggen hieraan te grondslag, en welke invloed heeft de raad hierop gehad?

Reinier Trommel - Martijn Dekker

9. Grondexploitatie (financiële risico’s)

Gemeenten hebben door keuzes bij de aankoop van grond in het verleden grote risico’s genomen. Door het instorten van de woningmarkt hebben veel gemeenten flinke verliezen geleden op hun grond-exploitatie. Ook hier is het de vraag in hoeverre de raad zicht heeft op de gemaakte afwegingen. Heeft de raad een bewuste keuze gemaakt voor stedelijke uitbreiding? Hoe past de uitbreidingswens in het lokale demografische en economische beeld? En heeft de raad goed inzicht in de risico’s en financiële gevolgen van deze keuzes?

10. Informatiemanagement binnen de gemeente

Naast de kwaliteit van beleidsinformatie is ook het informatiemanagement van de gemeentelijke organisatie een belangrijk aandachtspunt. Uit onze ervaring met rekenkameronderzoek weten wij dat beleidsdocumenten en rapportages vaak lastig ontsloten kunnen worden. Documenten staan soms nog op oude IT-systemen, of zijn alleen als papieren versie uit het archief beschikbaar. De rekenkamer kan de volgende onderzoeksvraag stellen: hoe zorgt de gemeentelijke organisatie voor een registratie en ontsluiting van documenten en is het informatiemanagement hiermee voldoende geborgd.

Nieuws