Resources: Compliance trends in de pensioensector

29 november 2012 Consultancy.nl

Dominique de Baar, HR Director bij Resources, ging in gesprek met Peter Engels (Client Service Director bij Resources) over de belangrijkste compliance-ontwikkelingen voor pensioenadvisering.

Leidraad tweedepijler pensioenadvisering

Compliance heeft binnen de pensioenadvisering een enorme boost gekregen met de komst van de Leidraad tweedepijler pensioenadvisering van de AFM, die medio 2010 is uitgevaardigd. In deze Leidraad stelt de AFM regels aan het pensioenadvies dat aan een werkgever wordt gegeven (zie ook kader). In het kader van deze Leidraad wordt onder pensioenadviseur verstaan: eenieder die pensioenadvies geeft. Dit kan het intermediair zijn, maar ook een actuarieel adviesbureau dat aan pensioenadvisering doet, of zelfs een verzekeraar die een pensioenadviesfunctie heeft.

In het adviestraject onderscheidt de AFM een viertal fasen, te weten de inventarisatiefase, de analysefase, de adviesfase en tot slot de nazorgfase.
 
In de inventarisatiefase wordt het klantprofiel van de werkgever geïnventariseerd. Hierbij valt te denken aan de financiële positie van het bedrijf, de risicobereidheid en de kennis en ervaring van de werkgever met pensioen. Aan de hand van deze informatie wordt geanalyseerd of de informatie geen tegenstrijdigheden bevat en worden de doelstellingen geprioritiseerd.

RGP - Compliance

Vervolgens kan een advies uitgebracht worden, waarbij wordt aangeven waarom dit advies passend is voor de werkgever. Wat juist en passend is, kan per werkgever verschillen, maar moet aansluiten bij diens specifieke wensen en situatie. Belangrijk punt in het hele proces van pensioenadvies is dat het advies reproduceerbaar moet zijn.

Dramatisch

In de nazorgfase tenslotte, worden er afspraken gemaakt met de werkgever of en zo ja in welke mate de pensioenadviseur bij het pensioencontract betrokken blijft. De pensioenadviseur houdt de ontwikkelingen binnen het bedrijf van de werkgever bij en adviseert zonodig als hij mogelijkheden voor verbeteringen ziet. Engels: “In 2010 heeft de AFM een onderzoek gedaan naar de kwaliteit van pensioenadvisering en uit dit onderzoek bleek dat de kwaliteit van het pensioenadvies dramatisch was. Zo’n 90 tot 95% van het pensioenadvies voldeed niet aan het kwaliteitsniveau. De dossiers waren niet in orde, of het advies was niet te herleiden uit het dossier, dan wel was er een verkeerd advies gegeven.

Op basis van de Leidraad voorzagen wij dat hieruit veel vragen zouden komen vanuit de markt en dat is ook de reden dat wij met een compliance check zijn gekomen voor bedrijven in de financiële sector. Toen wij eind 2010 de markt gingen benaderen met de gevolgen van de Leidraad begreep men dat dit een belangrijk punt was en dat men het probleem snapte; maar verder gebeurde er niets! De Leidraad stond niet in de top-5 van de directieagenda’s. In de ogen van het intermediair was actie op dat moment nog niet per se nodig.”

Langzame verandering

Inmiddels is daar anno 2012 wel verandering in gekomen. Dit hangt onder andere samen met het provisieverbod. Naar het er naar uit ziet, zal per 1 januari 2013 het provisieverbod i ngaan. Vanaf dat moment moet een adviseur samen met zijn klant een prijs afspreken voor de te verlenen diensten en mag provisie niet meer deel uit maken van de verzekeringspremie. Engels vervolgt zijn verhaal: “Dit vergt een hele andere manier van omgang tussen klant en pensioenadviseur. Een klant is gewend aan een vaste premie voor zijn pensioen. Nu moet hij gaan onderhandelen met zijn adviseur over de prijs en krijgt hij hiervoor een aparte factuur.

Ook voor de adviseur verandert er veel: hij moet open en transparant worden naar de klant toe, en ook moet hij onderhandelen over zijn beloning. Het gaat dan om flinke bedragen. Bovendien wordt er van een pensioenadviseur meer verwacht. Waar hij vroeger één keer per jaar bij zijn klant op bezoek kwam, zal hij er nu voor moeten zorgen dat zijn pensioendossier continu compliant is. De AFM zal hierin strenger oordelen dan eind 2010, toen het compliance-verhaal nog maar net op gang kwam.

Bovendien zijn de sancties van de AFM op het niet naleven van de Leidraad niet mis: naast het feit dat een boete kan oplopen tot meer dan 1 miljoen euro, loop je als adviseur ook de kans dat je negatief in de publiciteit komt. En deze imagoschade is nog veel erger, zeker in deze tijden. Dit alles bij elkaar zijn belangrijke drijfveren voor de markt om uitvoering te gaan geven aan de Leidraad en er daadwerkelijk tijd en geld voor vrij te maken.”

Resources Global Professionals

Praktijkvoorbeeld

Hoe gaat een compliance check in zijn werk? Engels: “Op basis van de Leidraad wordt een vragenlijst opgesteld die alle elementen uit de Leidraad raakt. Het voordeel van één vragenlijst is, dat de klant geen elf afleveringen van de Leidraad hoeft door te spitten en snel kan zien wat belangrijk is. Deze vragenlijst is afgestemd met de AFM. Door de vragen uit de vragenlijst stelstelmatig te beantwoorden, wordt inzicht gekregen in hoe een advies tot stand is gekomen en of deze in overeenstemming is met de Leidraad. Deze vragenlijst kan onder andere gebruikt worden om op een snelle en efficiënte manier orde op zaken te krijgen, zoals het opsporen van tegenstrijdigheden in de wensen van de werkgever of dat de regeling in overeenstemming is met de risicobereidheid van de werkgever.

Voorbeelden uit de praktijk van het niet compliant zijn van het pensioendossier waren onder andere dat een werkgever geen beleggingsrisico wilde lopen maar uiteindelijk een pensioenregeling op basis van een beleggingsregeling afsloot; of dat het pensioenreglement en de uitvoeringsovereenkomst niet in het dossier zaten, waarmee het klantdossier niet volledig was; of dat de financiële haalbaarheid van de pensioenregeling niet altijd structureel getoetst werd. Op basis van de uitkomsten uit de vragenlijst is de pensioenspecialist terug gegaan naar zijn klant en naar de verzekeraar om alle documentatie te verzamelen en zo het pensioendossier compliant te maken.

Daarnaast wordt ook ondersteuning gegeven bij de controle van de vragenlijsten. De vraag is, hoe compliant wil je zijn? Er zit een marge in tussen niet compliant en voor 100% compliant zijn. Dat laatste kost veel tijd en geld. We zien in de markt dat bedrijven voor oude dossiers kiezen voor de optie ‘goed is goed genoeg’, maar dat nieuwe dossiers via een vernieuwde werkwijze 100% compliant zijn.”

Lessons learned

Op mijn vraag wat de markt nu geleerd heeft van het verleden, antwoordt Engels: “De markt is zich er van bewust dat er iets gedaan moet worden. Geleerd is, dat het niet meer op de oude manier kan. De woekerpolisproblematiek is daar ook een goed voorbeeld van. Ik zie hier ook een rol voor de actuarissen weggelegd. Als we praten over compliant werken, dan speelt naar mijn mening ook de redelijkheid en billijkheid hierin een rol. Nu zijn dit juridische begrippen, maar bij redelijkheid en billijkheid denk ik in dit kader aan de kostenopslagen, de vorm van solidariteit die je in de producten inbouwt, en over de prognoses die je je klanten voorspiegelt. Als actuaris zal je daarin naar mijn mening zuiver en transparant moeten zijn. Je zal ook als actuaris op zorgvuldige wijze moeten registreren hoe je tot bepaalde conclusies gekomen bent. Ook hier speelt compliance en risicomanagement een belangrijke rol.”

Resources - Pensioen

Toekomst

Wat is de volgende stap die de AFM op compliance-gebied gaat nemen? De eerste stap was het hypothekendossier, de tweede stap de Leidraad tweedepijler pensioenadvisering. What’s next? Engels: “Ik verwacht niet dat dit het laatste dossier van de AFM zal zijn. Wellicht dat de AFM nu gaat sturen op levensverzekeringen of op de DGA’s. Maar de wetgeving ligt bij deze dossiers wel heel anders dan bij de pensioenadvisering. Compliance zal niet zomaar bereikt zijn. Op dit moment zijn we heel erg strikt met het naleven van richtlijnen, maar op een gegeven moment zal dit wel weer terugveren naar normale proporties. Maar compliance zal een aandachtspunt blijven.

Wat ik verder zie is, dat deze Leidraad is ingestoken als wetgevingsverhaal. Het is inhoudelijk ingestoken, er zijn WFT-pensioenopleidingen gekomen en mede als gevolg daarvan heeft er een ‘shake-out’ tussen pensioenadviseurs plaatsgevonden. Oudere pensioenadviseurs stoppen ermee omdat ze geen zin meer hebben om een WFT-opleiding te gaan doen en ook voor de kleinere tussenpersoon met een kleine pensioenportefeuille zal het niet lonend zijn om een WFT-opleiding te gaan volgen. Hierdoor zullen er minder pensioenadviseurs overblijven. Bovendien zal de prijs van de pensioenadviseur hoger worden: compliance kost nu eenmaal tijd en geld.

Ook verwacht ik dat kleinere bedrijven geen pensioen meer zullen gaan toezeggen aan hun werknemers, want pensioen wordt te duur. Hierdoor zullen er witte vlekken ontstaan op pensioengebied, en dat kan natuurlijk niet de bedoeling zijn. De tegenreactie zal zijn dat er weer meer gespaard gaat worden door het individu en dat banksparen een vlucht zal nemen.”   

Een artikel van Resources Global Professionals. Het artikel is eerder geplaatst in De Actuaris (november 2012)

Nieuws

Meer nieuws over