Artikel Bart Leurs van AEF: Preventie anno 2038

14 maart 2013 Consultancy.nl

Preventie anno 2038: de Eigen-Krachtburger of Big Brother?
De ochtend van donderdag 21 juni 2038 is zonovergoten. Met een stralend humeur loopt u de supermarkt in. Nogal ouderwets, je kunt toch alles via internet bestellen? Tja, na de achttiende bestelling in de digitale supermarkt kreeg u een waarschuwing van de e-huisarts dat u meer moet bewegen, dus u zoekt de fysieke grootgrutter weer eens op.
 
In de winkel aangekomen neemt u een handscanner, die direct contact maakt met uw google-bril. Deze digitale glazen zorgen er direct voor dat u de eerste bak met heerlijke spareribs voor op de barbecue (3 kilo halen, 2 betalen!) niet ziet, maar uw aandacht getrokken wordt door de broccoli (‘2e halve prijs!’), waarvan bekend is dat die de kans op kanker verlaagt.
 
Verder neemt u een pak van 10 Eigen-KrachtBurgers mee. Onderweg naar de melk ziet u op het kopvak een aantal bezems en vuilniszakken staan, aangeboden door het wijkservicecentrum voor vijf euro, zodat u met uw buren zelf de straat kunt schoonmaken na de barbecue. De veegmachine is immers in 2037 wegbezuinigd. Bij de melk aangekomen geeft de google-bril aan dat uw buurvrouw van 85, die slecht ter been is, ook nog twee litertjes nodig heeft, of u die even voor haar wil meenemen? Uiteraard doet u dit.
 
Andersson Ellfers Felix - Google Glass
 
Bij de frisdrank kijkt u verlekkerd naar het gekaramelliseerde koolzuurhoudend water (merkreclame wordt onzichtbaar gemaakt), waarna de chip aan uw heup een waarschuwend signaal afgeeft: de afgelopen week was uw calorieëninname gemiddeld 2.735 kcal. Dat is te hoog voor uw BMI, die bepaald wordt door een chip in uw schoenzolen. U besluit om de frisdrank te laten staan; uw google-bril geeft aan dat u hiermee de Nederlandse samenleving vandaag 55 cent heeft bespaard; tweehonderd euro op jaarbasis*.
 
In plaats daarvan neemt u twee flesjes bier. Op uw google-bril verschijnt een advertentie (‘Wij kunnen u helpen om u van uw drankverslaving af te komen!’), die u laat voor wat die is. Uit uw ooghoek ziet u al een van de medewerksters van het adverterende wijkzorgcentrum verschijnen. U wilt haar ontwijken, maar het blijkt dat ze u wil complimenteren dat uw vrouw uw kind borstvoeding geeft. Zij kon namelijk uit de supermarktdata opmaken dat u geen kunstmatige melk voor uw baby koopt. Ze wisselt met u wat praktische zaken over het kleintje uit en loopt terug naar het consultatiebureau, dat naast de broodafdeling zit.
 
Maar niet nadat ze een oudere meneer bestraffend heeft toegesproken dat hij het alarmsignaal van de handscanner bij het kopen van een doos sigaren heeft genegeerd; dit kost de samenleving vandaag immers € 0,41.** Met een volle kar rekent u af, maar tot uw schrik ziet u dat u net te weinig saldo op uw bankrekening heeft. ‘Dat is waar ook’, schiet u te binnen ‘het salaris komt morgen pas.’ Direct verschijnt op uw googlebril de locatie van de dichtstbijzijnde schuldhulpverleningsinstantie. U loopt naar de vriendelijk lachende wijkzorg- en supermarktmedewerker toe, die aanstalten maakt om de doorverwijzing voor u uit te printen. U legt het misverstand uit, waarop hij antwoordt: ‘U heeft gelijk, meneer. De Belastingdienst had nog niet aan ons doorgegeven dat u sinds twee maanden weer werk heeft en dat uw maatschappelijke baten dit jaar al meer dan € 50.000 bedragen’, zodat u de boodschappen mee mag nemen.
 
AEF - Winkelen in supermarkt
 
De drie zakken potgrond voor het door uw straat geadopteerde plantsoen worden gebracht door het collectieve wijkvervoer. Die heeft overigens net uw neef naar de dagbesteding gebracht, anders rijdt het busje maar leeg rond. Met een volle tas loopt u terug naar huis. Langs de door de google-bril aangeraden route, met de minste fijnstof- en CO2-inname. Dit levert de maatschappij vandaag dankzij u maar liefst € 0,68 op.*** U heeft zin in de barbecue...
 
Is dit een vreemde fantasie, of is het goed denkbaar dat het over 25 jaar echt zo gaat? De technologieën zijn er, nu of binnen een paar jaar. Dus ja, dit is zeker denkbaar. Deze bieden heel veel mogelijkheden, maar de vraag moet zijn: voor wie eigenlijk? Voor de burger die zo veel beter in staat gesteld wordt verantwoorde keuzes te maken? En voor de hulpbehoevende die zo makkelijker een beroep kan doen op anderen? Of voor de lokale en landelijke politiek die een enorme bezuinigingsopgave te verwerken krijgt, zeker in een vergrijsde samenleving? Zodat er veel beter gelet wordt op kosten en baten van overheden en maatschappij?
 
Of om het positiever te zeggen: hoe maximaliseer je de dienstverlening aan burgers tegen zo laag mogelijke kosten?
 
AEF - Bart Leurs
 
Dit betekent dat een nieuw vormgegeven sociaal domein gaat over de inzet van nieuwe technologieën met grote mogelijkheden, die het leven een stuk aangenamer en goedkoper kunnen maken. Maar in het verlengde daarvan: het gaat dan ook om het vormgeven van een informatiegestuurde samenleving, waarin het van cruciaal belang is om af te spreken wie toegang heeft tot welke informatie over wie. Het motto ‘Eigen Kracht van de burger’ zou moeten betekenen dat hij daar zelf over gaat. Dat betekent dus wel: de google bril in de supermarkt, maar niet het van overheidswege uitwissen van het beeld van de spareribs. Wel zelf aan kunnen geven of je wel of geen push-informatie wilt (de schuldhulpverlening), maar niet de medewerkster van het consultatiebureau die kan zien of u kunstvoeding koopt. En weer wel dat u de gezondste route naar  huis kunt kiezen en uw buurvrouw u om dat pak melk kan vragen. Veel plezier bij de barbecue, proost!
 
* Bron: Voedingscentrum. Obesitas leidt jaarlijks tot €1,2 miljard aan zorgkosten en €2 miljard aan directe maatschappelijke kosten, dus €200 per persoon, uitgaande van dezelfde kosten p.p in 2040.
** Bron: Sync.nl, 13 jan. 2011. De totale maatschappelijke kosten zijn volgens deze bron €2,4 miljard.
*** Singels, Klooster en Hoek, Luchtkwaliteit in Nederland, gezondheidseffecten en hun maatschappelijke kosten, Delft (2005).
 
Een artikel van Bart Leurs, adviseur bij consultancybureau Andersson Elffers Felix. Dit artikel is eerder geplaatst in het tijdschrift ‘Sociaal Bestek’.

Nieuws

Meer nieuws over