Zanders: financiele ratings begrijpen loont de moeite

15 april 2012 Zanders

Bedrijven uit de publieke sector kunnen veel meer voordeel halen uit financiële ratings. Dat stellen Charles Zondag en Hendrik Pons, consultants van Zanders.

Grip krijgen op ratings in de publieke sector loont de moeite
Binnen de publieke sector zijn ratings in opmars. Een rating is een rapportcijfer over de (financiële) gegoedheid van een bedrijf of instelling. Vaak ervaren bestuurders en financieel managers het ratingproces echter als een black box. In de optiek van Zanders consultants Charles Zondag en Hendrik Pons loont het om verschillende redenen wel degelijk de moeite om grip te krijgen op de dynamiek van ratings.

In toenemende mate wordt ook de publieke sector geconfronteerd met een (sterke) verhoging van de kredietmarges op bankkrediet. Dit is het gevolg van zwakke(re) financiële kengetallen, toenemende marktwerking, een terugtredende overheid en minimale liquiditeit in de financiële markten. De invloed hiervan op de kredietmarge is binnen de publieke sector een relatief jong en onbekend fenomeen. Een van de belangrijkste drivers bij het bepalen van de kredietmarges is het rapportcijfer dat een instelling krijgt van de bank bij het bepalen van het tegenpartijrisico. Maar hoe wordt dat rapportcijfer bepaald? En welke onderdelen kunnen redelijkerwijs worden beïnvloed en hoe? Ervaringen uit de corporate sector leren dat inzicht in het tot stand komen van het rapportcijfer van grote toegevoegde waarde kan zijn voor bestuurders en financieel managers.
 
Verwend met lage kredietmarges
Vóór het uitbreken van de banken- en schuldencrisis werd de kostprijs van financiering binnen de publieke sector in grote mate bepaald door de commerciële drijfveren en doelstellingen van de banken. Voorsorterend op verwachte, maar uitblijvende of vertraagde ontwikkelingen in de zorgsector (marktwerking) en de sociale woningbouwsector (scheiding van publiek en privaat) probeerden banken marktaandeel te kopen door financiering op of zelfs onder de interne kostprijs (cost of fund) aan te bieden. Banken verwenden publieke instellingen met zeer lage kredietmarges. Financiële kengetallen en zekerheden waren daarbij vaak ondergeschikt aan het hogere doel.
 
Door de stringenter bancaire regelgeving (Basel III) worden banken gedwongen ten opzichte van het verleden een hoger bedrag aan kapitaal, dat tevens van hogere kwaliteit moet zijn, opzij te zetten om dezelfde, gebruikelijke bancaire risico’s te dekken. In aanvulling hierop moeten banken voldoen aan zeer stringente eisen ten aanzien van de liquiditeit en funding van de bankbalans. Dit betekent dat een bank bij een gelijkblijvende hoeveelheid kapitaal te kampen zal hebben met een lager bedrijfsvolume, wat kan resulteren in een kleinere kredietportefeuille. Omdat op het kapitaal nog steeds marktconforme rendementen moeten worden behaald voor de aandeelhouders van banken, zullen banken (relatief bezien) de opbrengsten moeten verhogen op dat lagere bedrijfsvolume. Dit leidt onder andere tot een verhoging van de kredietmarges.
 
Ratingproces is een black box
De hoogte van kredietmarge wordt in grote mate bepaald door het risicoprofiel van de instelling. Een bank zal dit risicoprofiel vaststellen op basis van drie componenten:
- Het risico op de debiteur
- Het risico gerelateerd aan het type krediet en de looptijd
- Het risico gerelateerd aan de zekerhedenstructuur
 
Vooral het ratingproces als onderdeel van het risicoprofiel ervaren bestuurders als een ‘black box’. Bestuurders en financieel managers binnen de publieke sector zijn juist op zoek naar transparantie. Ze hebben een toenemende behoefte om de dynamiek in de eigen rating te begrijpen en te beheersen teneinde (indirect) ook de kostprijs van financiering positief te beïnvloeden. Inzicht in de eigen rating biedt bestuurders bovendien de mogelijkheid om in te schatten wat de effecten van strategische keuzes op de rating zijn.
 
Toetsen biedt inzicht
Het periodiek, onafhankelijk van de banken, toetsen van de rating biedt het gewenste inzicht. Het geeft bovendien inzicht in de financiële gezondheid van de instelling, mede ten opzichte van vergelijkbare instellingen. Dergelijke inzichten kunnen worden uitgewerkt op een abstract niveau (zoals een rating), maar ook op een gedetailleerd niveau, bijvoorbeeld uitmondend in een vergelijking op onderdelen zoals ‘operationele ontwikkelingen’ en ‘kapitaalstructuur’. Inzicht in de dynamiek van de ratings maakt bestuurders vertrouwd met de materie en stelt hen in staat onafhankelijk advies in te winnen inzake een gepaste kredietmarge voor de kredietfaciliteiten van de instelling.

Nieuws