Maak de sociale baten en lasten van ICT transparant

05 juli 2017 Consultancy.nl

De impact van ICT op businessmodellen is veelbesproken, maar de daarmee samenhangende waardecreatie en sociale baten en lasten zijn tot nu toe onderbelicht, stelt Jan Niewold, Partner bij EY. “Uitleggen hoe ICT om ons heen de waardecreatie van een instelling verandert is een grote uitdaging, maar ook bittere noodzaak.”

Je kunt ICT vanuit de business bezien, maar ook in de bredere maatschappelijke context. “Zo weet iedereen intussen wel dat ICT een energieslurper van jewelste is”, zegt Jan Niewold, partner bij EY en actief als adviseur op het gebied van Climate Change en Sustainability Services. Veel bedrijven gaan daar in zijn ogen goed mee om – ze nemen maatregelen om zoveel mogelijk energieneutraal te opereren. De impact van ICT gaat echter veel verder. Ons handelen, en bijvoorbeeld ook businessmodellen, veranderen niet ‘op zichzelf’: onze maatschappelijke ordening beweegt hand in hand met al die aanpassingen. Voor de hand liggende nieuwigheden zijn bijvoorbeeld ICT-gedreven onderdelen van de auto. Maar ICT maakt ook verbindingen mogelijk tussen mensen, bedrijven en systemen op een wijze die voorheen niet voor mogelijk werd gehouden.

Sociale baten en lasten

“Bedrijven zijn alert op deze ontwikkelingen en onderkennen de nieuwe realiteit. Producten worden services, alles en iedereen is verbonden. De beschikbaarheid van informatie is gigantisch toegenomen. ICT genereert met deze ontwikkelingen sociale baten en lasten.” Niewold geeft als algemeen voorbeeld de toegang tot educatie en zorg, al dan niet interactief, op plaatsen waar dat anders niet of moeilijk mogelijk zou zijn. Reistijd wordt substantieel verminderd en de dagindeling van mensen verandert. Grote sociale baten, maar het kost ook wat – en het brengt nieuwe risico’s met zich mee.

Maak sociale baten en lasten van ICT transparant

“Denk eens aan een situatie dat ICT uitvalt. Meer dan ooit staat het leven dan bijna stil.” Hoe meet je die plussen en minnen en hun verhouding? “Ondanks goede initiatieven op dit terrein is het meten en presenteren van sociale baten en lasten zeker nog geen gemeengoed. Het is omgeven door veel onzekerheden,” stelt Niewold. “Wat is de waarde van betere toegang tot zorg en goede educatie, van bespaarde reistijd? Concepten waarbij de waardecreatie van een onderneming of instelling het centrale punt is van sturing, besluitvorming en verslaggeving, proberen antwoord te geven op dat soort vragen.”

Stand van zaken in de financiële sector

“Banken, verzekeraars en pensioenfondsen hebben een belangrijke sociale functie.” Hun specifieke potentieel tot waardecreatie voor betrokkenen wordt zeker beïnvloed door de snelle ICT-ontwikkelingen. Niewold legt uit dat er niet alleen andere ‘dingen’ te financieren, te verzekeren of in te beleggen zijn; het draait steeds meer om de beschikbaarheid van informatie, de infrastructuur om die te kanaliseren, de wijze waarop en snelheid waarmee dat gebeurt en de bescherming van dat samenhangende geheel. Dat verandert natuurlijk soms producten en zeker de wijze van aanbieden. Maar: “… veel meer dan de vroegere interactie met belanghebbenden, moet dit uitgaan van de ICT-schil waarbinnen mensen zich al bevinden. Hoe goed men daarin slaagt bepaalt mede de toekomstige functie en maatschappelijke relevantie van financiële instellingen.”

Inzicht en sturing

Er is geen wettelijke verplichting om extern te rapporteren aan stakeholders over hoe een bedrijf ICT-ontwikkelingen absorbeert en mogelijk vertaalt in andere vormen van waardecreatie. Het initiatief moet dus van binnenuit komen. En hoe lastig dit in het begin ook kan zijn, Niewold adviseert bedrijven en instellingen om in termen van voorgenomen en gerealiseerd beleid dus uitvoerig te communiceren over baten en lasten van ICT. “Dat is wat anders dan ‘ticking the box’.” 

Hij vervolgt: “Om er wat zinvols over te schrijven moet je er eerst heel goed over nadenken. Een wezenskenmerk van het proces moet zijn dat de dialoog met stakeholders er ‘ingebakken’ moet zijn. Bijkomend voordeel: uit de dialoog en de feedback ontstaat sturingsinformatie om de waardecreactie met ICT verder te verbeteren. Het kan niet wachten. De duurzaamheid van de onderneming en haar ‘licence to operate’ staat door de ICT-ontwikkelingen meer dan ooit op de agenda.”

Nieuws

Meer nieuws over