Aantal festivals in Nederland groeit hard, muziekfestivals meest in trek

09 juni 2017 Consultancy.nl

Het aantal festivals in Nederland blijft in rap tempo toenemen, een ontwikkeling die goed aansluit op de groeiende vraag van Nederlanders naar ervaringen in plaats van de consumptie van goederen. Inmiddels trekken de circa 840 festivals van ons land 23,3 miljoen bezoekers. 

Nederland telt tegenwoordig 837 festivals, blijkt uit de meest recente data van brancheorganisaties de Vereniging van EvenementenMakers (VVEM) en de Vereniging Nederlandse Poppodia en -Festivals (VNPF). Het aantal festivals is de afgelopen jaren sterk toegenomen – ten opzichte van 2012 (708 festivals) zijn er netto bijna 130 nieuwe festivals bijgekomen (+18%). Net als het aantal festivals is ook het aantal bezoekers dat op deze festivals afkomt sterk gegroeid de afgelopen jaren, met 18% naar 23,3 miljoen. 

Aantal festivals in Nederland

Muziekfestivals blijken het meest in trek, met in totaal 14,4 miljoen bezoekers die hierop afkomen. De bezoekers van deze festivals gaven in totaal €513,1 miljoen uit, 9% meer dan in het jaar daarvoor en goed voor 76% van de totale festivalbestedingen. De gemiddelde uitgaven per muziekfestivalbezoeker per festival liggen op €37. 

Ook andere festivalvormen, zoals foodfestivals en filmfestivals groeien in populariteit. Dat blijkt onder meer uit de Festival Atlas 2016 van de Hogeschool van Amsterdam. Dit onderzoeksrapport komt met zijn iets bredere definitie* uit op een totaal van 1340 festivals in Nederland. Uit de Atlas blijkt dat er in 2016 70 nieuwe foodfestivals zijn bijgekomen – bijna een verdubbeling van de 83 foodfestivals die het jaar daarvoor plaatsvonden. Het aantal filmfestivals vertoonde in 2016 een flink lagere maar alsnog dubbelcijferige groei van 16% naar een totaal van 117. 

Noord-Holland is de provincie die het grootste aantal festivals telt. Hier vinden ieder jaar zo’n 344 festivals plaats. Op enige afstand volgen Zuid-Holland met 263 festivals en Noord-Brabant met 252 festivals. Gelderland (134), Utrecht (116), Limburg (116) en Overijssel (114) zijn verder de enige vier provincies met meer dan 100 festivals.

De 5 populairste betaalde festivals van Nederland

Top 5 betaalde festivals

Van de festivals die entreegeld vragen aan bezoekers is Amsterdam Dance Event (ADE) het grootst met 365.000 bezoekers. Op de tweede en derde plek in de lijst met best bezochte festivals volgen twee filmfestivals: International Film Festival Rotterdam en International Documentary Film Festival Amsterdam. Van de grote muziekfestivals met campingterreinen in ons land wordt de Zwarte Cross het best bezocht met ruim 197.000 bezoekers, terwijl Nederlands oudste festival Pinkpop goed is voor circa 175.000 bezoekers. Uit een recent onderzoek blijkt dat Pinkpop het populairste festival van ons land is onder jongeren (4 tot 18 jaar). 

Top 5 gratis festivals

Het populairste gratis festival in Nederland is de Vierdaagsefeesten in Nijmegen met ruim 1,5 miljoen bezoekers. Glow - Forum of light in art and architecture, dat ieder jaar plaatsvindt in Eindhoven, staat op de tweede plek met ongeveer evenveel bezoekers (730.000) als het Amsterdam Light Festival. Ook de vierde en vijfde plek zijn voor festivals in Amsterdam, met op #4 de Gay Pride (600.000 bezoekers) en op #5 de Uitmarkt (500.000 bezoekers). Met 195 festivals is Amsterdam overigens ook de grootste festivalstad van Nederland blijkt uit de Festival Atlas.

Inkomstenverdeling - Grote versus gratis festivals

Nederland telt een behoorlijk aanbod aan gratis festivals, waarvan Bevrijdingspop misschien wel de bekendste is. Op Bevrijdingsdag (5 mei) worden in veel steden festivals georganiseerd om de vrijheid en bevrijding van Nederland te vieren. Volgens de Festival Atlas is dit de drukste dag van het jaar wat festivals in Nederland betreft, met in totaal 50 festivals die op deze dag plaatsvinden. Doordat dit allemaal losse festivals zijn, staat Bevrijdingspop echter niet in de lijst met meest bezochte gratis festivals.

Festivalinkomsten

Een ander onderzoek van de brancheorganisaties toont aan dat er in de festivalsector inmiddels omvangrijke bedragen omgaan. Uit een rondgang onder 33 grote muziekfestivals die zijn aangesloten bij de VNPF blijkt dat zij gezamenlijk goed zijn voor €65 miljoen aan inkomsten – bijna €2 miljoen per festival. Samen trokken deze festivals ruim 1,4 miljoen bezoekers, van wie 450.000 entree moesten betalen en 950.000 een gratis festival bezochten. Onder de gratis festivals is de gemiddelde omzet zo’n €0,6 miljoen. 

De betaalde festivals kennen een omzet van gemiddeld €3,1 miljoen, waarvan meer dan de helft verdiend wordt aan de kaartverkoop. Bij de grote festivals die entree vragen treden vaak duurdere, buitenlandse artiesten op. Zo stond op de afgelopen editie van Pinkpop Amerikaanse popster Justin Bieber – een optreden dat ongeveer €1 miljoen gekost heeft. Verder is horeca goed voor ongeveer een vijfde van de inkomsten, terwijl subsidies en sponsoring voor een relatief klein deel van de inkomsten van Nederlandse betaalde festivals verantwoordelijk zijn.

Voor onbetaalde festivals in ons land spelen sponsoring en subsidies een aanzienlijk grotere rol, met respectievelijk 20% en 14% die hieruit afkomstig is. De horeca bij deze evenementen neemt een groot deel van de inkomsten voor haar rekening – 26% van de omzet wordt opgebracht door onder meer verkoop van eten en drinken. Een groot deel van het budget van de gratis festivals gaat op aan het inhuren van materiaal en personeel. Voor de inhuur van artiesten is daardoor minder geld beschikbaar.

De 5 populairste gratis festivals van Nederland

Concurrentie onder festivals neemt toe

Ondanks het groeiende aantal bezoekers neemt de concurrentie in het festivallandschap toe. De grote festivals van ons land moeten steeds beter hun best doen om voldoende bezoekers te blijven trekken. Zo was een van de favoriete festivals van Nederland, Lowlands, afgelopen zomer niet uitverkocht en werd ook het jaar daarvoor minder dan 90% van de kaarten verkocht. Ook de afgelopen editie van Pinkpop raakte niet uitverkocht. Uit de data van VNPF en VVEM blijkt een kwart van de nieuwe festivals het niet voor elkaar te krijgen om een tweede editie te organiseren.

De toegenomen concurrentie, die deels te maken heeft met de clustering van de festivals in de Hollandse provincies en Noord-Brabant, voert voor organisatoren de druk op om onderscheidend te zijn. Marketingafdelingen moeten daarom steeds kritischer kijken naar wat hun festival bijzonder maakt. Nu de markt verzadigd lijkt te raken en de ticketprijzen stijgen, staan festivalgangers steeds vaker voor de keuze welke festivals zij het liefst willen bezoeken. 

Ook vindt er een verschuiving plaats in de markt waarbij nieuwe concepten eerst op kleine schaal worden getest, voordat een groter festival kan worden gelanceerd. Omdat de risico’s groot zijn bij het opzetten van een nieuw festival – dure vergunningen, grote investeringen in terreinhuur, beveiliging en artiesten – blijft het draaien van dergelijke test cases echter voornamelijk voorbehouden aan grote commerciële organisaties als Mojo en Friendly Fire (organisator van onder meer Best Kept Secret). Kleinere organisatoren zijn niet in de positie om op deze manier concepten te testen op kleinere satellietfestivals.

* De Festival Atlas telt niet alleen het aantal unieke festivals, maar het aantal festivaledities in een jaar. Als een festival meerdere keren per jaar wordt georganiseerd wordt dit festival in de Atlas ook meerdere keren geteld.

Nieuws

Meer nieuws over