Noordzee kan tot €300 miljard toevoegen aan de energietransitie

13 februari 2017 Consultancy.nl

De economische waarde van de Noordzee als onderdeel van de energietransitie wordt geraamd op tussen de €200 miljard en €300 miljard. Dat blijkt uit een onderzoek uitgevoerd door het World Energy Council in samenwerking met onder meer PwC.

Verantwoordelijk voor de helft van de zuurstof die we inademen en goed voor het absorberen van zo’n 30% van de antropogene emissies van koolstofdioxide, herbergen de oceanen en zeeën van onze wereld ook een enorme economische waarde. In 2015 heeft The Boston Consulting Group onderzoek gedaan om deze economische waarde in kaart te brengen. De directe of indirecte bijdrage die tal van sectoren in en rondom onze oceanen leveren (toerisme, visserij, energie, transport, biotechnologie en nog vele andere) werd door de onderzoekers geraamd op een waarde (‘gross marine product’) van $2,5 biljoen. Dat is ‘slechts’ zo’n 10% van de enorme totale economische waarde, die aan de oceaan als geheel wordt toegedicht.

Hoe zit het bijvoorbeeld met de waarde van onze eigen Noordzee? Om die waarde in kaart te brengen heeft het World Energy Council, een groot wereldwijd energie kennisnetwerk*, recentelijk onderzoek gedaan. Diverse partijen hebben een bijdrage geleverd aan dit onderzoek, waaronder netbeheerder TenneT, onderzoekscentrum ECN, ingenieursbureau DNVGL en energiemaatschappij Shell. De benodigde berekeningen en analyses werden verzorgd door Jan-Willem Velthuijsen, hoofdeconoom van accountants- en advieskantoor PwC.

Het onderzoek richtte zich vooral op de waarde die de Noordzee oplevert met het oog op de Energietransitie** vanuit de overheid. Het kabinet wil de komende jaren – ook in lijn met afspraken gemaakt in het Parijs klimaatakkoord (in 2015) – toewerken naar een steeds duurzamere energievoorziening. In 2050 moet de CO2-uitstoot in de Europese Unie met 80% zijn afgenomen. Waar Nederland volgens sommigen goed op weg is om de komende jaren de diverse energiedoelstellingen te behalen, ligt Nederland volgens anderen nog ver achter op schema. De overheid zoekt in elk geval voortdurend naar manieren om de overgang van fossiele naar groene energie te versnellen. Die steeds grotere focus op hernieuwbare energieën bieden enorme (economische) kansen voor de Noordzee. Volgens de onderzoekers is de kans groot dat de Noordzee de komende jaren enorm veel (economische) activiteit te wachten staat.

Noordzee kan tot €300 miljard aan waarde toevoegen aan de energietranstie

De overgang van fossiele naar hernieuwbare energie en toenemende activiteit weerspiegelt volgens de eerste bevindingen van het onderzoek een enorme economische waarde voor onze Noordzee, die kan oplopen tot tussen de €200 en €300 miljard.

Bijdrage van €300 miljard

Die potentiële waarde kan op veel verschillende manieren ontsloten worden. Allereerst bijvoorbeeld met het bouwen en exploiteren van windturbines. Tijdens de Architectuur Biennale in Rotterdam werd in 2016 al een scenario geschetst waarin de Noordzee over 35 jaar over ruim 25.000 windturbines zou kunnen beschikken. Andere potentiële lucratieve energiebronnen zijn zeewier en algen. Uit algen kunnen bijvoorbeeld eiwitten, pigment en brandstoffen worden onttrokken waar in uiteenlopende branches veel vraag naar is. Zulke innovatieve en duurzame toepassingen kunnen mogelijk nieuwe industrieën en markten creëren, waar miljarden in omgaan.

Verder zullen er de komende jaren grootschalige operaties nodig zijn om de immense infrastructuur van olie- en gas platformen te ontmantelen. Met de ontmanteling van platformen in het Britse gedeelte van de Noordzee alleen al zullen kosten van naar schatting tegen de zestig miljard gemoeid zijn. Bedrijven kunnen inspringen op deze diverse commerciële kansen. Als het al zover komt, want er zijn ook partijen zoals Siemens en TNO, die onderzoek doen naar mogelijkheden om platformen een nieuwe bestemming te geven, zoals bijvoorbeeld voor de opslag van CO2.

Volgens de onderzoeksbevindingen kan de uitstoot van CO2 met 3000 megaton worden teruggebracht, maar is dat afhankelijk van de kosten voor emissierechten. Wanneer CO2 emissies duurder worden loont opslag ook meer. De PwC hoofdeconoom voorziet voor de toekomst dat er hoe dan ook CO2 opgeslagen zal gaan worden in de Noordzee. “CO2 opslaan op land, dat is een ‘no go’. CO2 opslaan op zee is duurder, maar we zullen dit wel moeten doen”, geeft hij aan. Dit zal echter ook op weerstand stoten van milieuorganisaties, die deze opslag (carbon capture & storage: ccs) hekelen, aangezien dat een vrijbrief zou zijn om steenkool te kunnen stoken. De afvang van CO2 is echter een belangrijke onderdeel van het in 2013 door het Rijk ingezette energieakkoord.

CO opslag op zee

Beleid en samenwerking

Om volledig te kunnen profiteren van de aanwezige potentie van de Noordzee, is het volgens Velthuijsen in elk geval van belang dat organisaties en de verschillende landen beter samenwerken en moeten zorgen voor beleidsvoering die op elkaar is afgestemd. Tegenover het FD zegt hij: “De Noordzee is nu nog een lappendeken. We doen maar wat. Dus dit is echt een Europees verhaal.”

Gevraagd naar hoe nauwkeurig de schatting van $200-$300 miljard is – met een bandbreedte van $100 miljard – wijst Velthuijsen op het feit dat het moeilijk is om 35 jaar vooruit te kijken. Zeker aangezien de technologische vooruitgang zich de afgelopen jaren in een razendsnel tempo heeft ontwikkeld. Toch denkt hij dat de schatting “goed in de buurt” zal komen. Hij besluit: “We zeggen eigenlijk vooral dat de overheid, of de overheden, niet aan één technologie moeten vasthouden waar ze dan alles aan vast hangen. De overheid is slecht in het uitkiezen van winnaars. Dat moet de markt doen.”

* De Wereldenergieraad, met haar hoofdkwartier in Londen, is een wereldwijd netwerk van leiders en onderzoekers op energiegebied. Doel is het bevorderen van een houdbare energietoekomst.
** Het beleidsplan van de overheid om van fossiele brandstoffen naar volledig duurzame energiebronnen over te stappen. Volgens dit plan moet Nederland in 2020 één van de duurzaamste landen van Europa zijn.

Nieuws

Meer nieuws over