Vijf tips voor het inzetten van Social Impact Bonds

12 januari 2017 Consultancy.nl

De opkomst van ‘Social Impact Bonds’, een innovatieve manier om maatschappelijke vraagstukken te financieren, is goed nieuws voor het publieke domein en sociaal ondernemers. De trend – overgewaaid uit de VS en de UK – vergroot de toegang tot kapitaal voor ondernemingen die hun initiatieven met een maatschappelijk of duurzaam randje willen realiseren. Vijf tips voor het toepassen van zo'n Social Impact Bond. 

Sociaal ondernemerschap heeft de afgelopen jaren duidelijke impact gemaakt en lijkt een blijvend antwoord te zijn voor allerlei maatschappelijke uitdagingen. Maar net als andere ondernemingen hebben ook sociaal ondernemers werkkapitaal nodig om hun plannen uit te voeren. De kapitaalmarkt biedt echter weinig mogelijkheden voor social enterprises, omdat hun directe financiële rendement vaak bescheiden is. Tegelijkertijd zijn financiers en banken gebonden aan steeds strengere financieringsvoorwaarden. Wet- en regelgeving dwingen hen het aantal risicovolle investeringen in hun portefeuille af te bouwen.

Tegen deze achtergrond hebben Social Impact Bonds (SIB) de afgelopen jaren aan terrein gewonnen. SIB’s, ook wel ‘Pay For Success contracts’ genoemd, zijn een financieringsinstrument waarbij een overheid, een sociaal ondernemer en een private investeerder de handen ineenslaan in een sociaal prestatiecontract. Hierin spreken de partijen met elkaar af welke maatschappelijke prestaties zij als een succes zien.

Social impact bond neemt financiële hobbel voor sociaal ondernemer weg

De prestaties van Social Impact Bonds zorgen voor besparingen voor de overheid. En die keert op haar beurt de besparingen uit aan de private investeerder die de sociaal ondernemer werkkapitaal heeft verschaft. Hoe beter de maatschappelijke prestaties, des te hoger de besparingen en des te meer geld de investeerder terugbetaald krijgt.

Volgens Joost Clarenbeek, adviseur bij KplusV, sluit deze benadering aan bij de noodzaak om op een andere manier tegen rendement aan te kijken. “Door maatschappelijke besparingen in geld uit te drukken en te gebruiken als rendement voor een financier, verlaag je de drempel om te investeren in een sociaal ondernemer.” 

Vijf tips voor opstart

Na de Verenigde Staten en de UK krijgt de Social Impact Bond ook in Nederland steeds meer voeten aan de grond. Zo werken grote steden als Rotterdam, Utrecht, Eindhoven en Enschede inmiddels met een SIB voor arbeidsre-integratie. En veel andere regio’s denken ondertussen na over deze constructie. Voor overheden die willen starten met het toepassen van Social Impact Bonds, heeft Clarenbeek vijf tips. 

De eerste tip is om ruimte te creëren voor sociaal ondernemerschap in de regio. Dit kan bijvoorbeeld door concrete maatschappelijke uitdagingen te formuleren rondom zorg, participatie, welzijn of duurzaamheid. Sociaal ondernemers weten dan op welke vraagstukken zij kunnen inspelen. Een andere manier om ruimte te creëren, is door groeidoelen te stellen voor sociaal ondernemerschap in de stad of regio. 

Clarenbeek merkt op dat een Social Impact Bond geen doel op zich is of zou moeten zijn. Maatschappelijke impact staat centraal en passende financiering is hierbij slechts een middel. Zijn tweede tip luidt dan ook om vanuit een programma met concrete doelstellingen te starten en daarna te kijken of een SIB hier logisch op aansluit als financieringsinstrument. 

Vijf tips voor het inzetten van Social Impact Bonds

De derde tip: maak gebruik van de mogelijkheden in het nieuwe aanbestedingsrecht om een gelijk speelveld te creëren voor sociaal ondernemers en investeerders. De Social Impact Bond kan worden gezien als dienst waarbij de overheid betaalt voor geleverde prestaties. De kans is dan groot dat aanbesteden nodig is.

Ten vierde doen overheden er goed aan hun prestatieafspraken te baseren op een gedragen maatschappelijke kosten-batenanalyse. Op die manier is het voor zowel sociaal ondernemers als investeerders duidelijk voor welke doelstellingen en prestaties de financiering bedoeld is.

Tot slot adviseert Clarenbeek om van tevoren te bedenken uit welke budgetten een fonds tot stand moet komen, dat de besparingen uitkeert als rendement. De impact van ondernemers is immers vaak afdelings-, gemeente- of zelfs regio-overschrijdend.

Nieuws

Meer nieuws over