Consultants onderzoeken het effect van marktwerking op het spoor

15 november 2016 Consultancy.nl

De komende maanden wordt er in opdracht van de Rijksoverheid onderzoek gedaan naar marktwerking op het Nederlandse spoor en hoe dit op lange termijn ingericht moet worden. Het onderzoek wordt uitgevoerd door consultant Hans van der Vlist en staatsraad Peter van den Berg. Zij zullen vier toekomstscenario’s onder de loep nemen, variërend van complete nationalisatie tot privatisering en liberalisering van het spoor.

Naar aanleiding van het falen van de Fyra-treinen verscheen in oktober 2015 het rapport 'De Reiziger in de Kou' van de parlementaire enquêtecommissie Fyra. Uit het rapport blijkt onder meer dat er belangrijke verbeterpunten zijn rondom het spoor. De (markt)ordening op het spoor vormt een onderdeel van meerdere van de aangevoerde aanbevelingen. Zo raadt de commissie de overheid aan om een expliciete keuze te maken voor de mate van marktwerking op het Nederlandse spoor op de lange termijn (na 2024).

Consultants onderzoeken het effect van marktwerking op het spoor

Om deze keuze te kunnen maken heeft de staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu, Sharon Dijksma, twee consultants de opdracht gegeven om een onderzoek uit te voeren naar de effecten van marktwerking op het spoor. Consultant Hans van der Vlist is voormalig Directeur Generaal en Secretaris Generaal van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, en sinds oktober 2016 is hij Topconsultant Algemene Bestuursdienst bijhet Rijk. Peter van den Berg is sinds augustus 2014 adviseur op financieel en sociaal-economisch terrein bij de Raad van State. Daarvoor was hij onder meer Director Budget Affairs en Directeur Inspectie der Rijksfinanciën voor het ministerie van Financiën. Van der Vlist en Van den Berg zijn verantwoordelijk voor het onderzoek waarin vier hoofdscenario’s voor de ordening op het spoor op de langere termijn zullen worden uitgewerkt. 

In het onderzoek zullen de consultants eerst een nulmeting uitvoeren om de huidige ordening op het spoor in kaart te brengen. In de huidige ordening is het spoor opgedeeld in drie onderdelen, te weten het hoofdrailnet, het decentraal openbaar vervoer en de HSL-zuid (hogesnelheidslijn tussen Brussel en Amsterdam). De vier hoofdscenario’s variëren in mate van marktwerking (van onderhands gunnen tot openbaar aanbesteden) en in de omvang van het hoofdrailnet, waarbij de HSL-zuid al dan niet onderdeel van het hoofdrailnet uitmaakt.

Belangrijke vragen bij ieder scenario zijn onder meer: ‘Wat zijn de effecten voor de reiziger van zijn reis van deur-tot-deur?’, ‘Wat zijn de effecten op de uitvoering van het vervoer?’ en ‘Welke mogelijkheid biedt elk van de scenario’s tot adaptiviteit en innovatie?’. Eveneens zal in het onderzoek aandacht worden besteed aan de effecten van het ‘onder één paraplu’ brengen van de NS en Prorail. Deze stap is namelijk alleen logisch indien een scenario wordt gekozen waarin de onderhandse gunning van het hoofdrailnet aan de NS wordt voortgezet.

Hans van der Vlist en Peter van den Berg

Aan de hand van de uitgewerkte scenario’s zullen Van der Vlist en Van den Berg conclusies trekken over welk scenario het meest effectief het publieke belang – goed en betaalbaar spoorvervoer – dient. Om vervolgens dit scenario te kunnen verwezenlijken moet in ieder scenario eveneens duidelijk worden welke rollen er zijn weggelegd voor welke partijen binnen en buiten de overheid. Het rapport moet uiterlijk in maart 2017 worden opgeleverd aan de opdrachtgever.

Gebruik externe expertise

In de onderzoeksopdracht zijn Van der Vlist en Van den Berg verantwoordelijk gemaakt voor het verzamelen van de benodigde informatie om de verschillende scenario’s uit te werken. Naast beschikbare rapporten en studies en (cijfermatige) informatie via het ministerie van Financiën, NS, ProRail en andere organisaties, hebben zij een budget met een ordegrootte van €500.000 voor het inhuren van externe onderzoeksbureaus.

Uit een analyse van BCG blijkt dat het spoorwegennet van ons land op het gebied van efficiëntie tot de koplopers in Europa behoort.

Nieuws

Meer nieuws over