Bestuurlijke fusie beste samenwerkingsvorm Heerlen en Landgraaf

07 november 2016 Consultancy.nl

Heerlen en Landgraaf zouden er verstandig aan doen om de krachten te bundelen in een bestuurlijke fusie. Dat stellen adviseurs van BMC in een onderzoek uitgevoerd in opdracht van beide gemeenteraden. 

Landgraaf en Heerlen hebben de afgelopen jaren steeds meer taken gekregen, onder meer het gevolg van de decentralisaties in het sociaal domein. Daarnaast kampen ze met een veranderende omgeving, met als gevolg nieuwe en hogere verwachtingen van burgers en bedrijven. Tegen deze achtergrond besloten de raden van beide gemeenten om een verkenning uit te voeren naar de mogelijke voordelen van ambtelijke samenwerking. Hiervoor namen de colleges BMC Advies in de arm, een bureau gespecialiseerd in complexe vraagstukken binnen het publieke domein.

De onderzoekers kregen de taak om vier samenwerkingsvarianten onder de loep te nemen:

  • Een netwerksamenwerking waarbij er af en toe samengewerkt wordt bij sommige taken.
  • Een gedeeltelijke ambtelijke fusie, waarbij een aantal afdelingen van Landgraaf en Heerlen die hetzelfde doen samengaan.
  • Een volledige ambtelijke fusie, waarbij de twee gemeentebesturen blijven bestaan, maar de ambtenarenorganisaties fuseren.
  • Een bestuurlijke èn ambtelijke fusie, waarbij er nog maar één gemeentebestuur zou zijn voor Landgraaf en Heerlen.

Heerlen en Landgraaf hebben baat bij bestuurlijke fusie

Per samenwerkingsvorm is onderzocht wat de kansen en risico’s zijn en welke positieve en negatieve gevolgen ze na invoering zouden hebben. Zowel kwalitatieve als kwantitatieve analyses zijn uitgevoerd, waaronder financieel, beleidsmatig en organisatieonderzoek. Tegelijkertijd is binnen de twee gemeenten onder stakeholders, bestaande uit burgers, verenigingen, instellingen en bedrijven, onderzoek gedaan naar wat hun verwachtingen en eisen zijn. Naast gesprekken met partijen en workshops werden bijna 15.000 vragenlijsten verzonden; zo’n 5.600 in Landgraaf en 9.400 in Heerlen. De combinatie van beide onderzoekrichtingen zorgt er volgens de onderzoekers voor dat er op een integrale en objectieve manier is gekeken naar welke samenwerkingsvorm het beste is voor de vastgestelde wensen en behoeften. 

Concluderend stellen de onderzoekers vast dat de bestuurlijke fusie de meest optimale samenwerkingsvariant is. Roel Wever, adviseur bij BMC, over de keuze voor de meest vergaande optie: “Op grond van de criteria die zijn opgesteld is een bestuurlijke fusie de beste optie.” Volgens de adviseur heeft dit een aantal redenen. Indien gekozen wordt voor twee losse gemeentebesturen dan gaat veel efficiencywinst verloren in het nastreven en managen van de diversiteit tussen de regio’s. “Bij een bestuurlijke fusie breng je alles onder de verantwoordelijk van een bestuur. Ook kan je een nieuwe organisatie maken, wel met dezelfde mensen, maar met betere processen.” 

Een ander voordeel van een bestuurlijke fusie ligt in de ‘macht’ die een groter bestuur kan uitoefenen op belangrijke sociaaleconomische thema’s als werkgelegenheid, zorg en toerisme en cultuur. “Het is dan makkelijker om invloed uit te oefenen in Den Haag, in de G32 en in Maastricht”, aldus Wever. “Bij de andere opties is dit duidelijk minder.” Bovendien zou de gefuseerde gemeente aan slagkracht winnen, waardoor het in staat zou zijn om beleid effectiever te vertalen naar uitvoering.

Vier samenwerkingsvarianten

BMC adviseert om de transitie “snel en zorgvuldig” uit te voeren. “Snel omdat het handig is, maar vooral zorgvuldig omdat je de samenleving goed moet betrekken. Ook moet je de ambtenaren uit de twee organisaties op een hele gelijkwaardige manier meenemen in het bouwen van een nieuwe organisatie.”

Indien de colleges het advies opvolgen, dan zou Heerlen-Landgraaf zich de 20e gemeente van Nederland mogen noemen (op basis van inwonertal), net na Zwolle maar nog voor Zoetermeer en Leiden, en de grootste van Limburg, voor Maastricht.

De colleges van Heerlen als Landgraaf willen nog niet reageren op de conclusie dat de beide gemeenten het beste kunnen fuseren. Zij wachten eerst nog een onderzoek af uitgevoerd door een drietal ‘wijze mannen’ (Wim Deetman, Jan Mans en Wim Hazeu). Hun advies wordt naar verwachting medio november uitgebracht. Daarna nemen de colleges een standpunt in en zullen ze een voorstel voorleggen aan de gemeenteraden.

Nieuws

Meer nieuws over