PA Consulting helpt Rotterdam met Big Data experiment

18 mei 2016 Consultancy.nl

Hoewel Big Data in potentie een enorme waarde kan hebben voor gemeenten, lijkt het moderne fenomeen maar moeilijk in te gieten in de veelal traditionele onderzoeksmethoden van gemeentelijke onderzoeksafdelingen. Gemeente Rotterdam besloot daarom een proef te doen met Big Data, maar ingegeven vanuit een netwerkgedachte. Om te ondersteunen bij de dataverzameling en analyse werd de hulp van Willem van Asperen ingeschakeld, Chief Data Scientist bij consultancykantoor PA Consulting Group.

De afgelopen jaren is Big Data verworden tot een ware hype. Veel organisaties zien Big Data als een belangrijke schakel om processen efficiënter te maken, beter in contact te komen met de gewenste doelgroep, of eerder belangrijke ontwikkelingen in het bedrijfsleven te signaleren. Niet alleen in het private domein wordt het potentieel van Big Data benadrukt, ook binnen de publieke / overheidssector staat Big Data steeds vaker op agenda van bestuurders. Zij denken nieuwe inzichten op te kunnen doen door de enorme hoeveelheden beschikbare data uit verschillende bronnen samen te voegen en te analyseren.

Hoewel gemeenten graag Big Data analytics zouden willen toepassen in hun activiteiten, worstelen veel traditionele onderzoeksafdelingen binnen deze gemeenten nog met het omarmen van Big Data*. Ze werken vaak nog traditioneel; een mogelijk toekomstige onderzoeksvraag leidt tot een model waarin alle beschikbare gegevens en data passen, waarmee vervolgens aan de slag wordt gegaan. Naast het feit dat dit een tijdrovende bezigheid vormt, is het nog maar de vraag of de uitkomsten  dan uiteindelijk niet achterhaald zijn.

PA Consulting helpt Rotterdam met Big Data

Bij de Gemeente Rotterdam besloten ze het anders aan te pakken. Gerard Nijboer, procesmanager innovatie bij de gemeente Rotterdam, gelooft niet zo in de grote big data verhalen en grootschalige transformaties. “Je hoeft maar een vakblad open te slaan om het gevoel te krijgen dat je achter loopt”, stelt hij onlangs in gesprek met iBestuur. “Betrek nou gewoon de mensen op dagelijks niveau bij dat big data-verhaal. Ga het niet te veel definiëren, laat mensen er zelf hun positie over innemen en kijk waar je toegevoegde waarde kunt leveren.” Ook PA Consulting Group zit sterk op deze lijn en van daaruit ontstond er het idee om samen een eerste proefproject hierin op te zetten. Vanuit deze gedeelde insteek werd er besloten om een gegevensanalyse uit te voeren in het sociale domein, gericht op het vinden van betere indicatoren van sociale verzekeringsfraude. Het was een test met het gebruik van big data – ook al werd deze term niet gebruikt tijdens de proef – om inzicht te krijgen in hoe zo’n gegevensanalyse eruit zou kunnen zien en zou kunnen werken.

Nijboer vertelt: “We begonnen met het idee om naar de concerntop te gaan om strategische vragen boven water te krijgen, en dan zouden wij daarmee aan de slag gaan. Maar later bedachten we: dat heeft weinig zin, want het is maar de vraag of men die strategische vragen kan benoemen zonder op een te hoog aggregatieniveau te raken.” Daarnaast past volgens Nijboer de gebruikelijke werkwijze bij Big Data-analyse “niet zo goed in een bureaucratische organisatie”. Hij licht toe: “Dus je moet veel meer vanuit een netwerkgedachte aan de slag, mensen uit de organisatie met elkaar verbinden. Je moet op het niveau van de mensen zitten die ermee aan de slag moeten en die er de waarde van kunnen zien. Anders is het ‘databases leegtrekken en je hoort nog wel eens van ons’.” Vanuit deze netwerkgedachte ging het projectteam de werkvloer op om aan medewerkers te vragen of zij iets met data deden.

Willem van Asperen, Chief Data Scientist bij PA Consulting Group, ging samen met een klein gemengd PA/Rotterdam projectteam de organisatie in ging om relevante data te verzamelen. Een iteratief proces volgde waarbij tot nieuwe inzichten werd gekomen door op basis van de oorspronkelijke hypothese steeds nieuwe data erbij te zoeken. “Niet alle verbanden die worden gevonden zijn daarbij relevant”, vertelt Van Asperen, die aangeeft dat er “altijd inhoudelijke deskundigen nodig zijn” om specifieke verbanden te duiden. Een belangrijk onderdeel van de analyse was om gegevens vanuit meerdere ‘silo’s’ verspreid over de organisatie bij elkaar te brengen. “Ik denk dat wij erin geslaagd zijn om vanuit heel veel afdelingen data bij elkaar te brengen”, licht Van Asperen toe.

Willem van Asperen

Belangrijkste eindproduct van de test was een verbetering van de ‘vinkjeslijst’, een lijst met indicatoren die kunnen wijzen op fraude bij sociale verzekeringen. “Onze data-analyse heeft daar eigenlijk een veel kleurrijkere vinkjeslijst van kunnen maken, door aan te tonen dat bepaalde dingen wel of juist niet aan de hand waren.” Door deze verbetering is er volgens Van Asperen minder vaak sprake van ‘false positives’ in de controle. “Je wilt minder mensen belasten met een controle, waar je van tevoren eigenlijk kunt zien dat er niks mis is”, legt Van Asperen uit. “Dat wordt redelijk goed afgedekt door de huidige werkwijze, maar je kunt de selectiecriteria nog wat aanscherpen. Mensen die net getrouwd zijn daar hoef je voorlopig niet langs, bijvoorbeeld”, besluit hij.

De gemeente is erg te spreken over de proef. Nijboer zegt tegenover iBestuur: “We gaan nu verder met deze manier van werken. Bijvoorbeeld met vroegsignalering van schulden. Hoe kun je het zo inrichten dat je in een vroeg stadium kunt zien dat er iets aan de hand is?” Door naar eenvoudige dingen te kijken, zoals bijvoorbeeld het opzeggen van abonnementen, wil de gemeente kijken of toekomstige schulden eerder gesignaleerd kunnen worden. Hierbij is het vooral zaak om de patronen te leren zien.

“Je kunt er lang en breed over spreken, maar gegeven het feit dat veel innovatie tegenwoordig in het publieke domein plaatsvindt, in Open Source communities, kun je zonder al te veel kosten beginnen met je experiment. Kijk of het werkt. Kijk of je binnen zes tot acht weken iets kunt maken dat direct waarde oplevert. En denk dan na over het operationaliseren daarvan”, besluit Van Asperen.

* Ook in het private domein lopen de meeste organisaties nog altijd ver achter als het gaat om het omarmen van Big Data en het benutten van de kansen die Big Data biedt. Dit blijkt onder meer uit onderzoek van PwC.

Nieuws