CEO verloop bereikt recordhoogte, outsiders winnen terrein

26 april 2016 Consultancy.nl

Nog nooit lag het verloop van CEO’s zo hoog als vorig jaar, blijkt uit een nieuw onderzoek. 17% van alle CEO’s van de grootste beursgenoteerde bedrijven ter wereld verliet in 2015 zijn bedrijf, meer dan ooit eerder gemeten in de afgelopen vijftien jaar. Bij het invullen van de vrijgekomen functies worden steeds vaker externe bestuurders aangesteld, diversiteit blijft echter een uitdaging – slechts 3% van de nieuwe CEO’s is vrouw.

Sinds 2000 doet Strategy&, de strategie consulting praktijk van PwC (het voormalige Booz & Company), onderzoek naar de opvolging van CEO’s bij grote corporates. Als onderdeel van het jaarlijkse onderzoek voeren de consultants een analyse uit van het verloop van CEO’s binnen de 2.500 grootste beursgenoteerde bedrijven ter wereld. Hierbij houden zij tevens de belangrijkste karakteristieken van deze CEO’s in de gaten, waaronder hun ambtsperiode, voorzitterschap, nationaliteit, professionele ervaring, geslacht en voorgaande functie / sector.

De data toont aan dat in de afgelopen vijftien jaar het verloop van CEO-functies consistent tussen de 9,8% (2003) en 15,4% (2005) heeft gelegen. In 2015 is er echter een doorbraak zichtbaar in deze trend, en bereikte het CEO-verloop zijn hoogste punt sinds de eerste editie van het onderzoek in 2000. Maar liefst 16,6% van de CEO’s verliet vorig jaar zijn rol, waarbij 10,9% gepland vertrok, en 3% om de een of andere reden genoodzaakt was zijn of haar functie neer te leggen. Ook zorgden fusies en overnames voor een wisseling van de wacht in CEO-functies. Het vaak onontkoombaar gedwongen vertrek van CEO’s bij fusie of overname-integraties was goed voor 2,8% van het verloop in 2015 – het hoogste percentage sinds 2007.

Diversiteit
Diversiteit blijft een belangrijk vraagstuk in de top van het wereldwijde bedrijfsleven. Van de nieuwe CEO’s die in 2015 werden aangesteld was slechts 3% vrouw. Dit is het laagste percentage sinds 2011, en komt in absolute aantallen neer op slechts 10 vrouwelijke ten opzichte van 349 mannelijke CEO’s.

In de Verenigde Staten en Canada blijkt het percentage nieuwe vrouwelijke CEO’s al drie jaar lang te dalen, en bereikte in 2015 het laagste punt in een periode van twaalf jaar. Onder de in totaal 87 nieuwe CEO’s in de regio was maar één vrouw te vinden (~1%), in vergelijking met 4% in 2014 en meer dan 7% in 2012. Desondanks blijven sinds de start van het onderzoek in 2000 de VS en Canada bovenaan staan met een gemiddelde van 4% vrouwelijke nieuwe CEO’s. Wereldwijd ligt het gemiddelde lager, met 3% vrouwen, en vooral Japan lijkt vrouwelijke CEO’s te weren met slechts 0,9% vrouwen aan het hoofd van grote beursgenoteerde bedrijven.

Vanuit een sectorperspectief blijkt dat de populariteit van vrouwelijke CEO’s flink varieert tussen de verschillende sectoren. Zo ligt het aandeel van vrouwen in de consumentengoederenbranche en telecombranche bijvoorbeeld rond de 5% (respectievelijk 4,5% en 4,5%). En met minder dan 2% is het laagste aandeel van vrouwen te vinden in de energiebranche (1,6%), industrie (1,5%) en het ‘Materials’ segment (1%). Opvallend genoeg behoort ook de gezondheidszorg (1,6%), een sector waar het aandeel vrouwelijke werknemers relatief erg hoog ligt, tot de sectoren met een laag aandeel van vrouwen in CEO-functies.

Verder blijkt uit het onderzoek van Strategy& dat de meerderheid van de bedrijven nog steeds vooral CEO’s aanstelt vanuit de eigen gelederen. 77% van de onderzochte bedrijven in 2015 heeft zijn CEO uit de eigen organisatie gehaald, ten opzichte van 23% die een buitenstaander heeft aangesteld. Extern benoemde CEO’s lijken echter wel steeds meer in trek te komen. Dat de kloof tussen ‘insiders’ en ‘outsiders’ in 2015 kleiner is dan in voorgaande jaren kan volgens de onderzoekers worden toegeschreven aan drie verschillende factoren. Ten eerste is afgelopen jaren de groep grote bedrijven die bewust een nieuwe CEO van buiten de organisatie aantrekt gegroeid. In de laatste vier jaar (2012-2015) kozen bestuurders bij 22% van de geplande CEO-wisselingen voor een ‘outsider’, ten opzichte van 14% in de periode van 2004-2007. “Dit is een indicatie dat het aanstellen van een buitenstaander meer een bewuste leiderschapskeuze is geworden dan een noodzaak”, aldus Per-Ola Karlsson, partner bij Strategy& in het Midden-Oosten.

De tweede factor bestaat uit de disruptieve ontwikkelingen die organisaties de afgelopen jaren bezighouden. Door de veelal technologische veranderingen gaat de voorkeur van bedrijven steeds vaker uit naar bestuurders uit andere sectoren. Een aantal van de zwaarst getroffen sectoren vertoont in de afgelopen jaren dan ook een bovengemiddeld aandeel in externe CEO-benoemingen. Enkele voorbeelden zijn de Telecomsector (tussen 2012 en 2015 was 38% van de nieuwe CEO’s een outsider), de nutssector (32%), de gezondheidszorg (29%) en de energiesector (28%).

Karlsson: “Hoewel een interne CEO-kandidaat mogelijk over een uitstekende staat van dienst beschikt ten aanzien van het behalen van bedrijfsdoelstellingen uit het verleden, erkennen bestuursraden tegenwoordig dat deze kandidaat mogelijk niet over de juiste vaardigheden beschikt om het bedrijf door de veranderingen te leiden die voor toekomstig succes noodzakelijk zijn.” Gary Neilson, een partner van Strategy& in de Verenigde Staten, voegt toe: “Outsiders zijn niet bevooroordeeld en hebben over de jaren heen geen verplichtingen opgebouwd, waardoor zij veranderingen objectiever kunnen doorvoeren. Ook kunnen zij mogelijk de organisatie vanuit een breder perspectief bekijken, op basis van hun begrip van wat de wereld in de toekomst zal verlangen van de organisatie.”

Tenslotte is ook de rol van Europese bedrijven in het aanstellen van CEO’s van buitenaf groot, waardoor het wereldwijde gemiddelde hoger is. 38% van de nieuwe CEO’s in Europa is afkomstig van buiten de organisatie, in vergelijking met bijvoorbeeld slechts 3% in Japan en 9% in China. Bovendien zijn West-Europese bedrijven eerder geneigd om een buitenlandse CEO aan te stellen – gedefinieerd als een bestuurder met een andere nationaliteit dan het land waarin het hoofdkantoor van de organisatie zich bevindt.

De onderzoekers concluderen bovendien dat vrouwelijke CEO’s relatief gezien vaker van buiten het bedrijf worden aangesteld dan hun mannelijke tegenhangers. 32% van alle inkomende en vertrekkende vrouwelijke CEO’s tussen 2004 en 2015 kwam van buitenaf, ten opzichte van slechts 23% van de mannen. “Dat vrouwelijke CEO’s vaker worden aangesteld van buitenaf suggereert mogelijk dat organisaties niet genoeg vrouwelijke senior leidinggevenden hebben opgeleid in hun eigen huis”, reageert DeAnne Aguirre, partner bij Strategy&, op de resultaten. “Een van de mogelijke redenen waarom vrouwen vaker outsiders zijn, is dat hun ontwikkeling binnen hun eigen organisatie niet wordt erkend, waardoor zij daarom eerder van buitenaf worden aangetrokken.”

De auteurs verwachten dat CEO’s van binnen de organisatie in de praktijk voorlopig de populairste opvolgers zullen blijven. Ze concluderen: “Of de nieuwe leider nou van binnen of buiten de organisatie komt, het zijn vaak de bedrijven die zich nauwkeurig voorbereiden op een CEO-opvolging die meer kans hebben om over het algemeen beter te presteren.”

Nieuws

Meer nieuws over