Tien richtlijnen voor effectieve en gebruiksvriendelijke dashboards

03 mei 2016 Consultancy.nl

Het gebruik van dashboards heeft de afgelopen jaren een vlucht genomen onder managers. Verlekkerd door de mogelijkheden van analytics, big data en design, en meer dan ooit beperkt door tijdgebrek, zijn managers steeds meer gaan houden van de ‘alles-in-een’-overzichten. Maar aan de achterkant van een effectief dashboard gaan veel complexe design-besluiten schuil, waardoor dashboards in de praktijk al snel te ingewikkeld worden. Daarom in dit artikel tien tips om dashboards simpel en effectief te houden.

Steeds meer mensen zijn constant verbonden met het internet via laptops, smartphones of andere mobiele apparaten. Hier door is het wereldwijde dataverkeer wereldwijd geëxplodeerd naar een grootte van 2,5 exabytes per maand – 2,5 miljard gigabytes. Bedrijven willen hun slag slaan uit deze gigantische hoeveelheid data, die volgens recent onderzoek van Atos Consulting alleen nog maar in grootte zal toenemen. Het IT-consultancybureau voorspelt dat er tegen 2018 zo’n 25 miljard apparaten en voorwerpen met het internet verbonden zullen zijn.

Er is al veel aandacht besteedt aan de potentieel gigantische commerciële waarde van Big Data – technologie om deze grote hoeveelheden data te analyseren. Maar het is duidelijk dat het in de eerste plaats niet gaat om de hoeveelheid data die verwerkt wordt, maar eerder om de manier waarop deze data wordt omgezet naar bruikbare management informatie. Pas wanneer vanuit data-analyses bruikbare informatie kan worden geïntegreerd in de besluitvormingsprocessen van managers, kunnen bedrijven de potentiële waarde van Big Data ontketenen.

Om overzicht te creëren in de data-explosie maken executives en managers steeds vaker gebruik van dashboards. Dashboards bieden managers op effectieve wijze inzicht in data-patronen die van belang zijn voor het afwegen van verschillende opties in hun besluitvorming. Mede doordat de grenzen tussen technologie, analytics en design aan het vervagen zijn, worden dashboards niet alleen steeds populairder, maar ook steeds lastiger om te creëren. Toch – of het nou in de media is of in bestuurskamers – poppen dashboards en andere graphics, visuals en infographics overal op, op basis van de simpele gedachte dat een plaatje soms meer zegt dan duizend woorden.

En juist hier schuilt de valkuil. Lisa Kroes, Senior Consultant bij Deloitte, geeft aan regelmatig bestuurders en andere besluitvormers te zien die een overload aan informatie tot hun beschikking hebben in de vorm van rapportages en dashboards, maar deze niet op een effectieve manier inzetten. “Veelal ondersteunen rapportages en dashboards niet goed in de besluitvorming en roepen ze in de praktijk meer vragen op dan dat ze opheldering bieden”, stelt Kroes. Veel bedrijven zijn volgens haar nog zoekende hoe om te gaan met de groeiende hoeveelheden data en beschikbare data exploratie- en dashboarding tools. Om het optimale uit de beschikbare data te halen en de tools op de juiste manier in te zetten voor de ondersteuning hierin, moet men volgens de consultant eerst goed weten wat de informatiebehoefte is. “Het wordt opvallend vaak vergeten hier eerst goed bij stil te staan”, aldus Kroes

“Het belangrijkste doel achter een dashboard is om er zeker van te zijn dat het antwoord geeft op de belangrijkste vragen zonder dat daarbij veel verdere opheldering nodig is. Net als bij een elevator pitch, moet een dashboard voorzien in een beknopt en duidelijk inzicht in een bepaald managementvraagstuk”, aldus de consultant. Op basis van jarenlange ervaring bij klanten waarbij zowel goede als slechte dashboards werden ingezet, hebben de consultants van de Business Intelligence & Analytics service line bij Deloitte een top tien van succesfactoren voor goede dashboards samengesteld – de zogenaamde ‘10 geboden voor effectieve dashboards’.

Zo is het volgens de consultants van cruciaal belang dat een hoofdpagina van een dashboard duidelijk inzicht geeft in de belangrijkste indicatoren voor het doel waarop gestuurd wordt (Gebod #1). “Maak je punt!”, vertelt Kroes over de eerste regel. “Het is belangrijk om goed scherp te hebben welk inzicht je wilt overbrengen in het dashboard, of welke inzichten, en welk doel je daarmee dient.” Hierbij speelt ook design een grote rol – staan er bijvoorbeeld te veel grafieken op één pagina (#6), dan is het niet langer duidelijk waar een gebruiker zijn aandacht op moet richten en “ziet hij door de bomen het bos niet meer”, stelt Kroes. Ook is het kiezen van de juiste soort grafiek (#2) erg belangrijk. Kroes licht toe: “De grafiekkeuze kan de interpretatie van de grafiek en van het inzicht mogelijk of juist onmogelijk maken. Het is daarom belangrijk om goed na te denken waarin de grafiek moet ondersteunen. Wil je bijvoorbeeld een vergelijking doen dan heb je een ander type grafiek nodig dan wanneer je een trend over tijd inzichtelijk wilt maken.”

Andere succesfactoren voor het design dashboards die naar voren komen zijn de structuur en positionering van de verschillende onderdelen (#3), het gebruik van kleuren (#4), en de eenvoud en overzichtelijkheid van het ontwerp (#5) en van de interface (#7). Zo is een grid-structuur overzichtelijker dan een collage van grafieken en tekstblokken van verschillende groottes zonder duidelijke uitlijning, en leg je meer nadruk op belangrijke onderdelen door deze een kleur te geven, terwijl de rest van de onderdelen in grijstinten wordt weergegeven. Bovendien is ook het juist gebruikmaken van tekst (#8), en deze op gepaste manier opmaken erg belangrijk voor de interpretatie van het dashboard.

Tot slot worden de tien geboden afgesloten door de regels ‘Moving to Mobile First’ en ‘Good Design’. De eerstgenoemde regel houdt in dat je van te voren goed na moet denken voor welk device het dashboard bedoeld is, omdat voor een smartphone of tablet de functionaliteiten van een dashboard heel anders kunnen zijn dan voor een laptop of desktop computer. Ook in het design moet hierbij rekening worden gehouden: “denk hierbij aan verschillen tussen bepaalde devices. Devices verschillen van schermgrootte en ook dat zal je in het ontwerp moeten meenemen, zowel qua leesbaarheid, als qua gebruiksvriendelijkheid”, vertelt Kroes. Met ‘Good Design’ wordt bedoeld dat een dashboard beter ‘goed gejat, dan slecht bedacht’ is. “Maak gebruik van de vele regels, tips, richtlijnen, die experts op het gebied van dashboard-, User Interface- en webdesign hebben bedacht”, adviseert Kroes.

Bekijk onderstaande YouTube video voor meer tips & tricks over dashboard design:

Nieuws