Managementboek: Circular Business: Collaborate and Circulate

31 maart 2016 Consultancy.nl

Om organisaties te helpen circulair te worden hebben Cécile van Oppen (Copper8), Christiaan Kraaijenberg (Innoboost) en Nancy Bocken (University of Cambridge, TU Delft) samen een nieuw managementboek over dit thema geschreven. Het boek, getiteld ‘Circular Business: Collaborate and Circulate’ biedt organisaties een lijst van 10 stappen om circulariteit te omarmen, waarbij vooral samenwerking van cruciaal belang is.

De transitie naar een ‘Circulaire Economie’ is inmiddels een veelbesproken onderwerp in duurzaamheidsland. Een circulaire economie houdt in dat wordt gestreefd naar een economie die zo min mogelijk afval produceert, door producten herbruikbaar te maken, grondstofverspilling te voorkomen, en afval opnieuw als grondstof in te zetten. Dat is niet alleen goed voor het milieu, maar ook voor de economie zelf, bleek onlangs uit onderzoek van McKinsey & Company. Volgens de onderzoekers van het consultancykantoor kan een Europese circulaire economie tegen 2030 voor 7% toegevoegde groei zorgen.

Het maken van de transitie naar een circulaire economie is echter geen simpele opgave. Zoals de naam van het concept al suggereert, is daarvoor circulaire samenwerking nodig over de hele keten. En hoewel het aantal circulaire voorbeelden en initiatieven toeneemt – bijvoorbeeld ‘Nederland als Circulaire Hotspot’ – blijven veel bedrijven ook nu nog worstelen met het maken van de vertaalslag van woorden naar daden. Uit de praktijk blijkt regelmatig dat het realiseren van circulaire successen makkelijker gezegd is dan gedaan.

Om bedrijven en organisaties te helpen bij het realiseren van succesvolle circulaire projecten en processen, hebben drie ervaren managers en adviseurs met een passie voor het vakgebied de koppen bij elkaar gestoken. Cécile van Oppen, Christiaan Kraaijenhagen en Nancy Bocken besloten samen op ontdekkingstocht te gaan naar manieren om de transitie naar een circulaire economie succesvol te maken. Van Oppen zette in maart 2013 adviesbureau Copper8 op, dat werkt aan het realiseren van duurzame doorbraken in de constructie- en productsectoren, en zelf een volledig circulair ingericht kantoor heeft. Kraaijenhagen is de voormalig directeur van The Circle Economy en heeft in 2013 innovatie consultancybureau Innoboost opgericht. Nancy Bocken is verbonden aan de University of Cambridge als onderzoeker naar duurzame bedrijfsvoering en Associate Professor Industrial Design Engineering aan de TU Delft.

Circular Business: Collaborate and Circulate
Samen schreven de drie professionals het boek ‘Circular Business: Collaborate and Circulate’, waarin zij de bevindingen van hun ontdekkingstocht hebben opgeschreven. De belangrijkste boodschap die zij met het boek naar buiten willen brengen is dat implementatie van circulaire bedrijfsvoering alleen succesvol kan zijn als er goede samenwerking is binnen de keten. Volgens de auteurs benaderen veel organisaties circulariteit vooral vanuit een technisch perspectief (grondstoffen, materialen en productontwerp), en spreken zij veel over nieuwe business modellen (bijv. leasing, retourwaarde modellen). Hierbij is echter te weinig aandacht en houvast ten aanzien van het volgens hen cruciale aspect voor circulariteit: ‘samenwerking’. “Want een Circulaire Economie creëer je niet alleen.”

Het boek biedt organisaties een stappenplan dat organisaties moet helpen om circulair te worden. Het plan bestaat uit tien stappen die hen begeleiden in hun transformatie, van de eerste pilot tot en met de opschaling en borging van circulariteit in hun organisatie. Belangrijke stappen zijn hierbij het vinden van de juiste partners om mee samen te werken, en het vervolgens borgen van deze samenwerking middels (financiële) prikkels en passende contracten.

Om meer te weten te komen over het boek en het onderzoek dat daaraan vooraf ging, stelde Consultancy.nl een aantal vragen aan Van Oppen.

Proficiat met de boeklancering. Hoe is het idee hiervoor tussen de drie auteurs tot stand gekomen?
Toen wij in 2013 begonnen met dit boek merkten wij dat er vooral veel gesproken werd over de Circulaire Economie, maar we zagen ook veel organisaties worstelen met wat deze Circulaire Economie voor hen zou betekenen. Er werd al veel gepubliceerd over de economische opbrengsten van een Circulaire Economie (bijv. door de Ellen MacArthur Foundation), publicaties zoals Cradle2Cradle werden weer aangehaald en ook werd er veel geschreven over nieuwe business modellen: maar met alleen de technische en economische kant ben je er nog niet. Wij zagen dat alle succesvolle cases grensoverschrijdend gingen samenwerken en wilde deze kennis en ervaring delen met een breder publiek om daarmee de Circulaire Economie in versnelling te brengen.

Ondanks alle aandacht die in de media en in managementland wordt besteed aan circulaire economie is het nog steeds geen gemeengoed. Hoe komt dat?
Enerzijds omdat de grondstofprijzen nog verschrikkelijk laag zijn. Maar in de kern is het omdat wij nog ‘vast’ zitten in de oude, lineaire economie. Organisaties en individuen zijn nog steeds bezig met winstoptimalisatie in plaats van waardeoptimalisatie, en daarin staat het eigen belang voorop. In een circulaire economie gaat het juist om het bereiken van een – voor alle betrokken stakeholders – goede oplossing. Dat betekent het zoeken naar complementaire partners en door middel van open boekhouding toewerken naar een sluitende business case. Dat vinden veel organisaties nog maar eng, zoveel transparantie. In essentie wordt de oude economie geregeerd door angst en moeten wij toewerken naar een economie waarin vertrouwen centraal staat – dat is nogal een wezenlijke transitie die niet binnen een dag gerealiseerd is. Vertrouwen komt immers te voet…

In het boek komen jij en je medeauteurs tot een stappenplan voor de implementatie van circulariteit in organisaties. Hoe zijn deze stappen tot stand gekomen?
Wij hebben als auteurs veel ervaring met het initiëren en begeleiden van circulaire projecten; waarvan een aantal ook in het boek als case worden aangedragen (bijv. Marks & Spencer, Vitsoe, Gispen, Bosch). Wij hebben de lessen die wij ieder als individu hebben opgedaan gebundeld en daar 10 coherente stappen uit gedestilleerd. Die hebben wij vervolgens weer getoetst in de interviews die wij hebben gehouden met de cases die in het boek staan vermeld.

Op basis van jullie onderzoek; wat zijn naast samenwerking de twee belangrijkste succesfactoren voor organisaties bij het omarmen van circulaire bedrijfsvoering?
Het klinkt misschien cliché, maar authentiek leiderschap is absoluut van belang om een circulair project te realiseren. Een circulair project gaat per definitie gepaard met een enorme organisatieontwikkeling – ‘business as usual’ wordt uitgedaagd als logistieke processen ineens volledig omdraaien en financieel managers moeten denken in termen van waarde in plaats van traditionele cashflows. Dit soort verandering vergt sterk en bevlogen leiderschap; want de organisatie gaat hobbels tegenkomen die niet zonder de onvoorwaardelijke steun van management kunnen worden geslecht. Dit leiderschap gaat niet langer over het “egosysteem” maar juist over het “ecosysteem”, het toewerken naar het grotere geheel en bereid zijn daarin concessies te doen in het eigen belang om het gezamenlijke belang te realiseren.

Als tweede zou ik noemen het denken in oplossingen in plaats van in problemen. Ik zie teveel mensen die vooral kijken naar de redenen waarom iets ‘niet’ kan in plaats van creatief op zoek te gaan naar oplossingen waarom iets ‘wel’ kan. Natuurlijk is het zo dat onze wet- en regelgeving, traditionele boekhoudkunde en gebrek aan financiering de versnelling naar een circulaire economie enigszins belemmeren. Maar het is te makkelijk om dan ‘niet’ in beweging te komen. De uitdaging zit er vooral in om binnen die strakke kaders, door middel van samenwerking met partners, een klein economisch systeem te creëren waarbinnen andere regels gelden zodat het wél lukt. Dit kan alleen als je een open blik hebt, niet gaat wijzen naar andere stakeholders, maar zelf bedenkt welke invloed jij hebt als organisatie om een systeem in beweging te zetten.

Circulair boek
Onder het mom van ‘Practice what you preach’ hebben de auteurs in samenwerking met Ecodrukkers en Paperwise ook het boek zelf tot een voorbeeld gemaakt van circulaire economie. Het boek is gedrukt in biologische inkt op papier dat gemaakt is van agri-waste. Daarnaast wordt ook op een andere manier circulariteit aangespoord door de auteurs: “Lezers worden gestimuleerd om notities te maken in het boek, en het na gebruik vooral door te geven aan een volgende gebruiker waardoor de subtitel “Collaborate and Circulate” een tweede lading krijgt”, sluit Van Oppen af.

Nieuws

Meer nieuws over