De impact van blockchain technologie op de financiële sector

04 februari 2016 Consultancy.nl

Een kennis van mij promoveerde enkele jaren geleden in de natuurkunde. Om een bepaald effect te meten moest hij een installatie bouwen, wat weer alleen kon door een nieuwe techniek te ontwikkelen om verschillende materialen aan elkaar te bevestigen. Na zijn cum laude promotie bleek de ‘bijvangst’ van zijn onderzoek – namelijk de techniek die hij had moeten ontwikkelen om zijn hypothese te toetsen – toe te passen bij bepaalde chirurgische ingrepen. De kans is ondertussen groot dat wanneer je onverhoopt een pen of schroef in je botten moet krijgen deze wordt geplaatst met behulp van een nieuwe methode, gebaseerd op zijn techniek.

Dit verhaal kwam in mij op toen ik mij de afgelopen tijd verdiepte in de blockchain technologie. De afgelopen jaren was Bitcoin vaak onderwerp van gesprek en debat. Nu is het historisch gezien interessant dat er voor het eerst valutasoorten opkomen die los staan van landen of regio’s, maar ondertussen blijkt dat de onderliggende technologie wel eens veel meer impact zou kunnen gaan hebben.

Deze technologie, blockchain, is een decentraal systeem van knooppunten (‘nodes’) die op een open source manier en gebaseerd op principes uit de cryptografie, data verifiëren. Dit zonder tussenkomst van derde partijen en op basis van een gedeelde ‘single source of truth’. Deze traditionele derde partijen zijn, voor waar het gaat om financiële data, bijvoorbeeld banken, notarissen, verzekeraars, accountants, en clearing bedrijven.

Eind jaren negentig publiceerde Michael Power, tegenwoordig hoogleraar aan de London School of Economics, het boek ‘The Audit Society’. Hij toont in dit werk op basis van uitgebreid onderzoek aan dat er sinds de jaren ’80 van de vorige eeuw een enorme toename aan controles is. Medische audits, financiële audits, accountancy controles, IT audits, proces audits – in het bedrijfsleven en de overheid kom je ze allemaal tegen. Het reflecteert, aldus Power, de toegenomen behoefte van overheden en toezichthouders aan controle en accountability. Een behoefte die via interne toezichthouders (raden van toezicht en commissarissen) en besturen doorsijpelt naar het hart van organisaties en sectoren. Sinds 2008 is de behoefte aan controle op data en informatie daarbij van steeds groter belang geworden, zeker in de financiële sector.

Power is bepaald niet gunstig gestemd over wat hij noemt ‘de audit explosie’ omdat volgens hem voor een belangrijk deel vooral de illusie van controle wordt gevoed – omdat de verwachtingen van het instrument audit te hoog zijn. Controle door mensen, of door mensen gemaakte processen of algoritmes, zijn beperkt en feilbaar.

En nu komt de blockchain technologie eraan, die de belofte in zich lijkt te dragen van het overbodig maken, of eigenlijk impliciet maken, van veel controles. Doordat het systeem zichzelf continue controleert via het netwerk van open source knooppunten (wat in de wereld van de internet of things van alles kan zijn) lijkt externe controle veel minder vaak nodig, wat kostenbesparingen suggereert.

Wanneer blockchain operationeel kan worden gemaakt, is de impact op veel onderdelen van organisaties nauwelijks te overschatten. Controlling, clearing, risicomanagement procedures, project management, compliance controles (know your customer, anti-money laundering), afhandeling van betalingen en andere transacties – het zou allemaal zomaar eens via blockchain technologie kunnen worden uitgevoerd met een enorme impact op de traditionele derde partijen, zeker voor de operationele uitvoerders in die beroepen. En tegelijk is het aan toezichthouders als DNB en de ECB om de fundamentele vraag te beantwoorden hoe je toezicht houdt op een open source systeem dat niet van iemand is en wat landen (Nederland) en regio’s (Europa) overstijgt.

Het is nog vroeg, en veel moet nog uitkristalliseren om de impact te kunnen overzien. Bitcoin is zich aan het heruitvinden en er staan al nieuwe initiatieven aan de deur te morrelen. Ethereum, een ander jong bedrijf, past blockchain technologie toe in contracten, denk aan het openen van een rekening of het opstellen van een testament. En weer een andere toepassing, Proof of Existence, maakt het ondertussen mogelijk om via blockchain technologie de echtheid van een document op een bepaald moment in de tijd vast te leggen, ideaal voor bijvoorbeeld accountants of journalisten.

Het lijkt zaak voor bedrijven en toezichthouders in de financiële sector om de blockchain technologie te omarmen en te kijken hoe de bestaande toepassingen een plaats kunnen krijgen in de bedrijfsvoering. Andersom is het nodig te onderzoeken hoe de bedrijfsvoering in brede zin impact zal gaan ondervinden, ten goede en ten kwade, door de technologie.

Een artikel van Henk-Jelle Reitsma, sinds 2004 actief als managementadviseur, boardroomconsultant en projectmanager. Sinds 2012 bij Solid Professionals | Advisory, eerder onder andere bij PwC en ConQuaestor. Hij heeft ervaring met onder meer strategie en beleid, risicomanagement, risk & compliance vraagstukken en lean management. Van oorsprong met name bij banken, maar tegenwoordig in vele sectoren.

Nieuws