Topsector Energie versnelt transitie naar duurzaamheid

21 oktober 2015 Consultancy.nl

Het mooie aan het woord ‘energietransitie’ is dat het zowel de beweging naar iets nieuws uitdrukt, als ook een andere eindsituatie dan we nu kennen.

In mijn werk voor de Topsector Energie kom ik baanbrekende technologie tegen om duurzame energie te produceren. Die nieuwe energie is vaak beschikbaar op momenten of plekken waar deze niet direct kan worden gebruikt. Energie van de wind of de zon laat zich immers niet dicteren. Vraag en aanbod van duurzame energie sluiten niet goed op elkaar aan. Dan heb je systeemveranderingen nodig die de grootste uitdagingen vormen voor de transitie.

De Topsector Energie wil de drijvende kracht zijn achter innovaties die nodig zijn voor de transitie naar een betaalbaar, betrouwbaar en duurzaam energiesysteem. Om de bovengeschetste uitdaging het hoofd te bieden moeten we ons de komende periode vooral richten op innovaties die systeemveranderingen helpen vormgeven.

Duurzame energie Topsector

Traditioneel zijn de energiedragers elektriciteit, gas, warmte en transportbrandstof strikt gescheiden van elkaar in de systemen van productie, infrastructuur, opslag en het verbruik. De oplossingen van de toekomst vragen meer flexibiliteit: zowel in het bijeenbrengen van vraag en aanbod als ook in de uitwisselbaarheid van de energiedragers. Hier gaat het bijvoorbeeld om de conversie van elektriciteit naar gas, warmte of transportbatterij en omgekeerd. Bijkomend voordeel is dat deze flexibiliteit een efficiënter gebruik van energie, en daarmee de betaalbaarheid en betrouwbaarheid van energie ten goede zal komen.

Optimale match
Een concrete innovatie in dit kader is ‘project Tessel’. In samenwerking tussen kennisinstellingen en het bedrijfsleven, is in dit project een thermische batterij ontwikkeld die zonnewarmte opslaat zodat de energie op een later moment gebruikt kan worden voor vloerverwarming van huizen. Zo wordt er op een nuttige manier gebruik gemaakt van zonne-energie. Ook zet de Topsector Energie onder meer in op de ontwikkeling van smartgrids, waarmee vraag en aanbod op lokaal niveau efficiënt op elkaar worden afgestemd. Door deze knooppunten uit te rusten met slimme informatietechnologie komt de meest optimale match tot stand en weten netbeheerders precies wat er gebeurt in hun netwerk.

Een tweede belangrijke uitdaging voor de Topsector Energie ligt op het sociale vlak. Er wordt bij innovatie vooral aan techniek gedacht. Dat is niet terecht: innovaties moeten ook gebruikt worden en juist dat gebruik vergt inzicht in gedrag en beweegredenen van mensen. Na de bouw van een eerste prototype kon ‘project Tessel’ bijvoorbeeld in het laboratorium testen of de batterij technisch werkte, maar deze zomer wordt de seizoensopslag in de praktijk getest en toegepast op echte huishoudens. Zo zet je de mens al in een vroeg stadium van innovatie centraal.

Manon Janssen Ecorys

Vernieuwing
Ook via verdienmodellen werken we aan vernieuwing: wanneer de partij die moet investeren niet de revenuen heeft van die investering, ligt de sleutel soms in een andere manier waarbij vraag en aanbod bij elkaar wordt gebracht. Onder welke omstandigheden zullen gebruikers van smartgrids hun vraag op het aanbod willen afstemmen? Is gemak daarbij de drijfveer of zijn dat juist de kosten van energie? Ook dat vraagt om inzicht in gedrag en autonome sociale ontwikkelingen om beter te begrijpen welke nieuwe technologie het beste aansluit bij wat mensen willen.

Natuurlijk is veel van hetgeen de Topsector Energie doet gericht op het benutten van de technologische kansen die met innovaties worden geboden: goedkopere en efficiëntere wind- en zonne-energie; nieuwe biomassatoepassingen en leren van de natuur met bio solar cells; slimmere procestechnologie die (rest)warmte beter benut, scheidingstechnologieën efficiënter maakt en energie-intensieve processen verduurzaamt. Maar de Topsector Energie is er ook om realisatie van die kansen te versnellen in de transitie naar een duurzame samenleving. Dat vereist naast de inzet van nieuwe technologieën ook innovatie in gedrag, samenwerking en verdienmodellen. Daar liggen de grootste uitdagingen voor de toekomst. Ik heb alle vertrouwen in het vernuft van onze kennisinstellingen en de inventiviteit van onze bedrijven bij het realiseren van de kansen die deze grote uitdagingen voor Nederland bieden.

Een artikel van Manon Janssen, CEO van Ecorys en boegbeeld Topsector Energie.

Nieuws

Meer nieuws over