Gemeentelijke samenwerking in het sociaal domein

13 oktober 2015 Consultancy.nl

Voor veel gemeenten breekt in 2017 een nieuwe periode aan in het sociaal domein. De huidige contracten met zorgaanbieders en de huidige samenwerkingsafspraken lopen af. De afwegingen voor samenwerking met andere gemeenten hielden het afgelopen jaar vaak het midden tussen zoeken naar veiligheid bij elkaar en het verzamelen van brainpower. In veel samenwerkingsverbanden raakt de energie uitgeput en vraagt men zich af of voortzetting wel zo’n goed idee is.

Samenwerking is een middel, geen doel
Samenwerken kost energie en tijd van mensen die dat meestal niet in overvloed hebben. Gek genoeg is de samenwerking meestal begonnen om die schaarse tijd en energie effectief in te zetten. Maar laat het dan ook zo zijn dat samenwerking een oplossing is. Veel gemeentelijke samenwerkingen kennen een politieke achtergrond. Niet zelden zijn het de ambtenaren die er dan maar een succes van moeten maken. Dan wordt samenwerken een doel, dat hoe dan ook gehaald moet worden. Maar samenwerking is een middel en moet dat ook blijven.

Gemeentelijke samenwerking in het sociaal domein

Analyse nodig om samenwerkingsnoodzaak te bepalen
In het sociaal domein zitten grote opgaven. Die vereisen aandacht en creativiteit al dan niet in samenwerking met anderen. Om de nieuwe fase in 2017 goed te starten is een analyse van de toekomstige opgaven onontbeerlijk. Hoe groot is de impact en wat is de omvang van de opgaven? De meeste opgaven zijn extern, maar roepen interne opgaven op. Het sociaal domein gaat over inhoudelijke taken die financiële vertaling nodig hebben. Daarmee raken ze het gehele gemeentehuis en dus ook alle portefeuilles in het college van B&W.

Op hoofdlijnen bestaan die opgaven uit:

  • verder implementeren, inregelen en stroomlijnen van de taken die met de transitie naar gemeenten zijn gekomen;
  • verder terugbrengen van de budgetten die gemoeid zijn met de taken in het sociaal domein;
  • integreren van de drie domeinen Wmo, Jeugd en Participatiewet;
  • creëren van een nieuwe ordening in de transformatie.

Integreer de drie domeinen Wmo, Jeugd en Participatiewet

Consequenties veranderopgave formuleren
De externe opgaven hebben consequenties voor de organisatie. De gemeente is een politiek gestuurd bedrijf, maar politieke afwegingen kennen niet altijd een zakelijke, bedrijfsmatige afweging. Toch zijn zakelijke besluiten ook in politiek opzicht vaak de beste en goed te verdedigen. Daarom een oproep aan de leiding van gemeentehuizen om de opgaven eerst bedrijfsmatig te vertalen in consequenties voor de eigen organisatie. Wat betekenen de opgaven voor onze taken en verantwoordelijkheden buiten het gemeentehuis? Moeten we meer in de samenleving gaan doen? Kunnen we ons van taken terugtrekken? Welke financiële consequenties zien we? Hoe werken de opgaven op elkaar uit? Dergelijke vragen onder ogen zien, brengt de organisatie dichter bij de veranderopgave die zich aandient.

Samenwerking als onderbouwde keuze
Als we de consequenties kennen dan kunnen we ons buigen over hoe we daarop een antwoord gaan geven. Wat worden de nieuwe taken en verantwoordelijkheden? Hebben we er de middelen voor?

Hebben we de juiste mensen aan boord met de juiste competenties? Stellen de opgaven eisen aan het leiderschap in onze organisatie en hebben we een cultuur waarbinnen we de opgaven kunnen opvangen? Welke processen en welke structuur binnen en buiten de organisatie hebben we nodig voor een succesvolle aanpak van de opgaven?

Binnen structuur is dan ook de vraag over de samenwerking belangrijk. Kunnen we het alleen? Waarop zoeken we samenwerking? En wat moet die partner aan ons toevoegen? Waarop gaan we selecteren?

BMC advies

Natuurlijk worden gemeentelijke afwegingen over samenwerking sterk beïnvloed door geografische ligging. Wie zijn onze buren en wat kunnen die toevoegen? Dat beperkt waarschijnlijk de keuzemogelijkheden. Het aan de orde stellen van de vraag of samenwerking gaat helpen bij het beantwoorden van de opgaven zorgt voor een onderbouwde keuze voor samenwerking.

Samenwerking is het middel en niet het doel.

Een artikel van Hans Oosterkamp, Senior Adviseur bij BMC Advies.

Nieuws

Meer nieuws over