Gemeenten worstelen met uitvoering van mantelzorg

25 augustus 2015 Consultancy.nl

Gemeenten zijn in het kader van hun mantelzorgbeleid vooral op zoek naar goede voorbeelden uit de praktijk en willen de mantelzorgers in hun regio beter in kaart brengen. Dat blijkt uit onderzoek van adviesbureau RadarAdvies in opdracht van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). De meerderheid van de gemeenten zijn actief aan de gang gegaan met het opstellen van beleid voor de ondersteuning en jaarlijkse waardering van mantelzorgers.

Sinds 1 januari 2015 zijn gemeenten volgens de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) verantwoordelijk voor passende lokale ondersteuning van mantelzorgers, die cliënten verzorgen in hun gemeente, en wettelijk verplicht tot een jaarlijkse blijk van waardering voor het werk dat deze mensen uitvoeren. Veel gemeenten zijn daar actief mee aan de slag gegaan, maar veel van hen blijken soms nog op zoek te zijn naar een juiste invulling van hun mantelzorgbeleid. Dit vormde de aanleiding voor de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) om gemeenten te vragen hoe de ondersteuning en waardering van mantelzorgers in de eerste maanden van 2015 is verlopen.

De VNG heeft RadarAdvies de opdracht gegeven om een inventariserend onderzoek uit te voeren naar het mantelzorgbeleid van de Nederlandse gemeenten. Het bureau stuurde een enquête uit naar alle Nederlandse gemeenten*, waarvan er 186 de vragenlijst volledig (150) of voor een gedeelte (36) hebben ingevuld.

Ondersteuningsbehoefte

Beleid en uitvoering
Uit het onderzoek blijkt dat van de 186 gemeenten 93% mantelzorg hoog op de beleidsagenda heeft staan. Sommige gemeenten blijken echter verder te zijn in het vaststellen van het specifieke beleid dat zij hebben voor het ondersteunen en waarderen van de mantelzorgers dan andere gemeenten. Om de ondersteuningsbehoefte van mantelzorgers te bepalen wordt dit door de meerderheid van de gemeenten meegenomen tijdens het onderzoek naar de maatschappelijke ondersteuningsbehoefte van de cliënt die zij verzorgen. 43% geeft aan hier vaak aandacht aan te besteden, en 27% van de gemeenten neemt altijd de ondersteuningsbehoefte van de mantelzorger mee in haar onderzoek. 28% doet dit soms, de overige 3% doet dit nooit of zelden.

Ondersteuning aan mantelzorgers wordt veelal georganiseerd in de vorm van toegang tot zorginformatie (92%), advies in de vorm van vraagverheldering (84%), en emotionele steun door middel van individuele gesprekken (91%). Ook organiseren gemeenten voorlichtingsbijeenkomsten (79%), bieden zij huishoudelijke (67%) en financiële hulp via een Persoons Gebonden Budget (54%). Tot slot wordt hulp geboden in de vorm van woningaanpassingen (50%) en het opvangen van zorgbehoevenden in de vorm van dagbesteding (88%) en kortdurende opvang (84%).

Jaarlijkse blijk van waardering

Blijk van waardering
Op het gebied van het waarderingsbeleid voor mantelzorgers zijn relatief veel gemeenten minder ver gevorderd. Uit het onderzoek blijkt dat 31% van de gemeenten het beleid voor de jaarlijks wettelijk verplichte blijk van waardering reeds hebben vastgesteld en in uitvoer hebben gebracht. Bij 41% is beleid op dit gebied in vergevorderde ontwikkeling, maar wordt nog niet uitgevoerd. De overige 28% is hier nog over in gesprek, intern of met externe partners, of is nog niet gestart (3%) met het ontwikkelen van het beleid. Populaire manieren onder gemeenten om de mantelzorgers te belonen zijn het organiseren van een mantelzorgdag, een geldbedrag voor actieve mantelzorgers, en verlichting door middel van een verwendag of het organiseren van respijtzorg.

Goede voorbeelden
RadarAdvies en VNG concluderen uit de inventarisatie dat Nederlandse gemeenten nog veel op zoek zijn naar de juiste invulling van hun mantelzorgbeleid. Veel van de deelnemende gemeenten geven aan graag voorbeelden te willen krijgen van goede ondersteuning en blijk van waardering voor mantelzorgers. Om gemeenten van dergelijke voorbeelden te voorzien zal VNG binnenkort handreikingen doen voor respijtzorg en mantelzorgerwaardering. Ook willen gemeenten de mantelzorgers in hun gemeentegebied beter in beeld krijgen. Hiervoor verwijzen de onderzoekers naar de handreiking ‘Mantelzorgondersteuning is de basis: aandachtpunten voor lokaal beleid’ van het Transitiebureau Wmo als een eerste handvat.

* Volgens cijfers van het CBS telde Nederland op 1 januari dit jaar 393 afzonderlijke gemeenten.

Nieuws

Meer nieuws over