MKB sector merkt weinig van Aanbestedingswet 2012

04 augustus 2015 Consultancy.nl

Sinds de invoering van de Aanbestedingswet 2012 is deelname van het MKB aan aanbestedingen in Nederland op een gelijk niveau gebleven - terwijl een stijging beoogd werd. Dat blijkt uit evaluatieonderzoek van KWINK groep. De proportionaliteit van aanbestedingen is op enkele aspecten verbeterd, maar MKB bedrijven mijden nog steeds vaker aanbestedingen dan grote bedrijven. Wel heeft de wet geleid tot een uniformere aanbestedingspraktijk.

De overheid heeft in 2013 de Aanbestedingswet 2012 ingevoerd. De belangrijkste doelstelling achter deze wet is om de inkoop van het Rijk op transparante en effectieve wijze in te richten, en tegen de beste prijs-kwaliteit verhouding met gelijke kansen voor alle aanbieders. Volgens de Aanbestedingswet is de minister van Economische Zaken (EZ) verplicht binnen 2 jaar na inwerkingtreding van de wet een onderzoek uit te voeren naar de doeltreffendheid en de effecten van deze wet in de praktijk. In totaal zijn er drie onderzoeken uitgevoerd, elk naar een andere deelaspect van de effectiviteit van de wet*.

Gunning MKB en grootbedrijf 2012 en 2014

Effectenevaluatie
Om te kijken of de Aanbestedingswet 2012 heeft bijgedragen aan het behalen van de overheidsdoelstellingen op aanbestedingsgebied, heeft het Ministerie van Economische Zaken KWINK groep – een Haags adviesbureau dat zich specialiseert in maatschappelijke vraagstukken – gevraagd om een evaluatieonderzoek uit te voeren op de effecten van de wet. De adviseurs keken specifiek naar de deelname van het MKB aan aanbestedingen, de uniformiteit van de aanbestedingspraktijk, het benutten van de ruimte voor innovatie en duurzaamheid die de wet biedt en de proportionaliteit van aanbestedingen.

Uit de analyse komt naar voren dat de gunning van aanbestedingen aan het MKB nagenoeg gelijk is gebleven tussen 2012 en 2014 – voor en na de invoering van de Aanbestedingswet 2012. In 2014 is 67% van de nationale aanbestedingen gegund aan kleine en middelgrote ondernemingen, waarvan 58% aan bedrijven met minder dan 100 werknemers. In 2012 was dit nog 68%, waarvan 54% door kleine ondernemingen. Ten opzichte van 2012 is het aantal Europese aanbestedingen dat gegund wordt aan MKB ondernemingen met 4% gestegen.

Gunning van Europese procedures 2012 en 2014

Hoewel circa twee derde van de aanbestedingen gegund worden aan het MKB, vertegenwoordigt hun deel van de aanbestedingen slechts 54% van de waarde van nationale aanbestedingen, en 39% van de Europese aanbestedingswaarde. Proportioneel ligt er veel meer waarde in de aanbestedingen die gedaan worden door grote bedrijven – 43% nationaal en bijna 60% Europees.

Proportionaliteit
Een deel van deze scheve verdeling ligt in de grootte van aanbestedingen, de indeling daarvan en de eisen die daaraan worden gesteld. MKB-bedrijven worden afgeschrikt door de lange lijsten aan eisen die gesteld worden bij sommige aanbestedingen, die vaak alleen te vervullen zijn door grotere bedrijven. Er is ten opzichte van 2012 een kleine verbetering opgetreden op dit gebied, maar nog steeds geeft twee derde van de ondernemers aan de aanbestedingseisen regelmatig of soms niet proportioneel te vinden.

 

Verbetering om deel te nemen aan overheidsopdrachten

Ook worden nog evenveel aanbestedingen samengevoegd tot grotere opdrachten, iets dat in de Aanbestedingswet 2012 juist wordt tegengewerkt. De wet spoort erop aan om grote aanbestedingen op te delen in percelen. Door onnodige samenvoegingen moeten bedrijven hetzelfde werk op meerdere locaties uitvoeren of meerdere soorten activiteiten. Dit wordt vaker door MKB-ondernemingen dan door grote bedrijven als een reden gezien om niet in te schrijven op een aanbesteding – waar vaker disproportioneel hoge inschrijfkosten voor worden gevraagd volgens ondernemers. Deze samengevoegde aanbestedingen worden vervolgens in minder dan 20% van de gevallen opgedeeld in percelen zodat kleine bedrijven alsnog gedeeltes van een aanbesteding zouden kunnen uitvoeren, terwijl andere bedrijven andere percelen oppakken. Wel is meer dan de helft van mening dat beide regelingen de toegang voor het MKB verbeteren.

Verbetering toegang MKB

Duurzaamheid, innovatie en uniformiteit
Hoewel uit de evaluatie blijkt dat er bij aanbestedingen meer gebruik wordt gemaakt van EMVI (Economisch Meest Voordelige Inschrijving) als selectieprocedure, wordt er nog weinig beoordeeld op de selectiecriteria ‘innovatie’ en ‘duurzaam’. De mogelijkheden die de wet biedt om op een betere manier aan te besteden kunnen volgens KWINK groep dan ook beter benut worden. Wel is de uniformiteit van de aanbestedingspraktijk verbeterd, iets dat de ondernemers als positief ervaren.

Beoordelingscriteria bij beoordeling op EMVI

Evaluatie Commissie van Aanbestedingsexperts
Om klachten rondom aanbestedingen op te vangen en te behandelen is een Commissie van Aanbestedingsexperts ingesteld. Naast de evaluatie van de effecten van de Aanbestedingswet, heeft KWINK ook de klachtenbehandeling van de Commissie onder de loep genomen. Ondernemers zijn overwegend positief over de Commissie, klachten worden zorgvuldig behandeld, de dienst is laagdrempelig, maar wel zouden volgens de ondernemers de doorlooptijden omlaag mogen. Ook de bekendheid van de Commissie kan worden verbeterd volgens KWINK. 

* Het onderzoek naar lastenontwikkeling werd uitgevoerd door Ecorys en Van Zutphen Economisch Advies, de effecten voor economie en maatschappij zijn in kaart gebracht door KWINK groep en naleving van de wet werd onder de loep genomen door Significant.

Nieuws

Meer nieuws over