Klankbordfunctie belangrijkste toegevoegde waarde RvC

04 augustus 2015 Consultancy.nl

Commissarissen zien de klankbordfunctie van Raden van Commissarissen (RvC’s) als de factor met de meeste toegevoegde waarde. Dat blijkt uit het jaarlijkse Commissarissenonderzoek van Grant Thornton, gehouden onder 216 commissarissen. Verder zijn volgens de respondenten oordeelsvermogen, helikopterview en strategisch inzicht de belangrijkste eigenschappen voor een commissaris. Tenslotte, kijkend naar de individuele teamrollen van RvC leden, is de ambassadeursrol de belangrijkste rol, gevolgd door die van analyticus.

Commissarissenonderzoek
Sinds 2011 voert Grant Thornton ieder jaar het Commissarissenonderzoek uit, waarin het de laatste ontwikkelingen van toezichthouders onder de loep neemt. Op basis van de uitkomsten wordt commissarissen, bestuurders en toezichthouders een spiegel voorgehouden en worden gedachten uitgewisseld over hoe commissariaten verder kunnen worden geprofessionaliseerd. Net als voorgaande jaren is het onderzoek opnieuw uitgevoerd onder leiding van Aalt Klaassen en professor Herbert Rijken in samenwerking met Grant Thornton. In totaal deden 216 commissarissen mee aan het onderzoek en 5 secretarissen van RvC’s.

Recentelijk kwam Grant Thornton met nieuwe resultaten uit het onderzoek, waarin het met name keek naar welke toegevoegde waarde Raden van Commissarissen (RvC’s) leveren, wat de belangrijkste eigenschappen voor RvC’s (en RvB’s) zijn, en welke teamrollen als meest wenselijk worden gezien.

Grant Thornton - Bestuursvergadering

Klankbordfunctie bovenaan
Kijkend naar de toegevoegde waarde van RvC’s komen de onderzoekers tot de conclusie dat de ‘klankbordfunctie’ als de functie met de meeste toegevoegde waarde wordt gezien. 35% van de respondenten geeft dit aan. Het percentage is daarmee vergelijkbaar met dat van de jaren 2013 en 2012. Er is de afgelopen drie jaar sprake van een stabiele situatie. In de jaren daarvoor lagen deze percentages lager. Op de tweede plaats komt de cluster ‘inhoudelijke inbreng’ (doelend op kennis, ervaring, inzicht, etc.). Met een score van 25% scoort deze factor sinds 2010 relatief stabiel. Wel is er een verschil te zien tussen non-profit en profit organisaties. Bij de profit bedrijven heeft slechts 17% van de genoemde toegevoegde waarde punten betrekking op deze cluster tegen 30% bij de non-profit bedrijven.

De toezichthoudende taak, op plek drie, krijgt een score van 20% en is volgens de respondenten een minder belangrijk aandachtsgebied waarmee toegevoegde waarde wordt geleverd. Ook hier is sprake van een verschil in beleving tussen het profit en non-profit segment. Procentueel blijkt de toezichthoudende rol bij de profit bedrijven met 27% van het totaal aantal punten verhoudingsgewijs een prominentere rol te spelen dan bij de non-profit organisaties, met slechts 16% van de genoemde punten. Vergeleken met het vijfjaars gemiddelde (19%) is de score voor dit jaar daar nagenoeg gelijk aan. Op de vierde plaats staat de cluster corporate governance met 10% van de punten. De laagste toegevoegde waarde wordt gegeven aan de werkgeversrol (3%) en de RvC zelf (5%).

Toegevoegde waarde

Volgens Bart Jonker, partner bij Grant Thornton, is het opvallend dat de toegevoegde waarde van de RvC zich het meest blijkt te manifesteren in de klankbordfunctie, met inhoudelijke inbreng op de tweede plaats: “Bij de not for profit bedrijven speelt dit sterker dan bij de profit sector. De toezichthoudende taak komt pas op de derde plaats alhoewel procentueel gezien deze bij de profit bedrijven relatief een prominentere rol blijkt te spelen. Het aantal opmerkingen bij de werkgeversrol is beperkt. Blijkbaar vinden commissarissen dat ze op dit gebied niet de schoonheidsprijs verdienen.”

Belangrijkste eigenschappen voor RvC
De onderzoekers vroegen de commissarissen ook over welke top-eigenschappen de RvC als geheel (en de RvB en de commissarissen zelf) in hun ogen dient (/dienen) te beschikken. Volgens de respondenten zijn vooral de eigenschappen ’oordeelsvermogen’, ‘helikopterview’ en ‘strategisch inzicht’ essentieel voor RvC’s. Strategisch inzicht wordt met creativiteit en onderzoekende instelling als wenselijk gezien. Voor de commissaris zelf is de top drie identiek aan die van de RvC. Opvallend is dat de commissaris voor zichzelf creativiteit als duidelijk minder wenselijk ziet dan voor de RvC. Een ander mag blijkbaar deze inbreng leveren. Voor de Raad van Bestuur (RvB) wordt de hoogste ambitie aangetroffen voor creativiteit/onconventionele attitude. Strategisch inzicht volgt hier kort op.

Ambitieniveau persoonlijke eigenschappen

Teamrollen
In het onderzoek werden tenslotte ook vragen opgenomen over de teamrollen binnen de RvC/RvB en van commissarissen zelf (het aanwezig zijn in huidige en gewenste situatie). Daarbij werden de volgende rollen met bijbehorende omschrijvingen gehanteerd:

  • Analyticus: overziet complexe situaties, weet informatie op waarde te schatten en waar nodig te nuanceren.
  • Aanvoerder: neemt de leiding op zich, wil graag invloed uitoefenen en toont zich daadkrachtig.
  • Visionair: heeft een duidelijke visie en weet de horizon te verleggen.
  • Mediator: zorgt voor overeenstemming en geeft advies. Voorkomt polarisatie.
  • Ambassadeur: heeft een brede oriëntatie en een externe blik. Stelt zich steeds actief op de hoogte van wat er in en buiten de organisatie speelt, voorkomt kokervisie door informatie van buiten naar binnen te halen.
  • ‘Domme’ vragensteller: stelt basale vragen, die ervoor kunnen zorgen dat andere gezichtspunten worden ingenomen en die kunnen leiden tot verfrissende en praktische nieuwe benaderingen/oplossingen/inzichten.

Teamrollen binnen Raad van Commissarissen

Ambassadeursrol belangrijk in RvC, aanvoerdersrol in RvB
Voor de RvC werd door de respondenten de ambassadeursrol als belangrijkste teamrol genoemd, op de voet gevolg door die van analyticus. De andere rollen (visionair, ‘domme’ vragensteller, mediator en aanvoerder) worden ook wenselijk geacht binnen de RvC. Daarbij scoort die voor de aanvoerdersrol relatief het laagst. Voor de commissaris zelf staat de rol van analyticus bovenaan, gevolgd door die van visionair. Binnen de RvB is de belangrijkste rol weggelegd voor aanvoerder (zeer wenselijk) gevolgd door ambassadeur. Dit is de cluster, waarbij de commissaris voor zichzelf de meeste verbeterwensen signaleert.

Voor de RvC betreffen de verbeterbehoeften vooral de teamrollen visionair en ‘domme’ vragensteller. Voor de RvB, tenslotte, stellen de onderzoekers dat er onvoldoende rekening gehouden wordt met het functioneren als team. Alle teamrollen vereisen een betere invulling.

Lees ook:
Toezichthouders woningcorporaties weinig zelfkritisch
Grant Thornton: HR-rol leidend voor commissariaat  

Nieuws

Meer nieuws over