Familiebedrijf moet op tijd nadenken over opvolging

14 juli 2015 Consultancy.nl

De overdracht van een familiebedrijf is vaak een complex en langdurig proces vol overwegingen en keuzes. Veel ondernemers onderschatten dit en stellen nadenken hierover te lang uit. Roberto Flören, als hoogleraar verbonden aan de Baker Tilly Berk leerstoel Familiebedrijven en Bedrijfsoverdracht aan de Nyenrode Business Universiteitvertelt over de belangrijke zaken bij een overdracht en opvolging binnen de familie.
 
Familiebedrijven zijn een belangrijke motor van de Nederlandse economie. Volgens onderzoek komt 69% van alle bedrijven in ons land in aanmerking voor de kwalificatie familiebedrijf. Samen zijn zij goed voor 53% van het BNP en bijna de helft (49%) van alle werkgelegenheid. Familiebedrijven behoren ook tot de succesvolle bedrijven van Nederland; deze bedrijven bestaan vaak langer, maken meer winst, zijn stressbestendiger, en het personeel is over het algemeen meer tevreden dan in andere typen bedrijven. Een familiebedrijf blijft dan ook vaak langdurig in de handen van de zelfde eigenaar(s), wat de continuïteit ten goede komt.

Opvolging in het familiebedrijf
 
Bedrijfsoverdracht

Op een gegeven moment moet een bedrijf toch worden overgedragen – niet per se het leukste onderwerp voor de ondernemer in kwestie, en daarom vaak een onderwerp dat wordt uitgesteld. Maar het onderwerp is wel een zeer belangrijke, zeker als je bedenkt dat jaarlijks 10% tot 30% van de familiebedrijf-overdrachten gepaard gaat met groeivertraging of krimp. Roberto Flören, bekleder van de Baker Tilly Berk leerstoel Familiebedrijven en Bedrijfsoverdracht aan Nyenrode Business Universiteit – en tevens ervaringsdeskundige – vertelt over de belangrijkste onderdelen van het overdrachtsproces. 
 
Een van de moeilijkste stappen van het proces ligt direct aan het begin volgens Flören, namelijk de bewustwording. “Een ondernemer is jarenlang heel belangrijk geweest voor zijn onderneming. Nu moet hij gaan beseffen dat hij misbaar is. Rationeel weten mensen dat wel, maar er zijn altijd veel redenen om een overdracht uit te stellen. Stel dat de economische situatie slecht is, dus zijn leiding is nodig in deze barre tijd. Of het tij zit juist mee, en dan is zijn ervaring onontbeerlijk bij het inspelen op nieuwe kansen.” Er zijn altijd wel redenen om niet over de opvolging na te denken en dat blijkt ook uit de cijfers – 70% van de huidige familiebedrijven heeft geen plan liggen voor de opvolging. “Voor een ondernemer in de veertig is dat geen probleem. Maar daar zitten ook 65-plussers tussen. De gemiddelde leeftijd waarop de overdracht plaatsvindt is 62, maar in een derde van alle gevallen is degene die het bedrijf overdraagt de 65 gepasseerd,” aldus Flören.

Roberto Floren
 
Van vader op zoon?
 
Een andere belangrijke keuze voor de eigenaar is natuurlijk wie hem of haar opvolgt. Anno 2015 is het niet meer vanzelfsprekend dat het een van de eigen kinderen betreft, hoewel nog wel veel van de ondernemers daarvan droomt. “Bij grote ondernemingen gebeurt het in meer dan vijftig procent van de gevallen. Voor de nieuwe generatie is een grote onderneming interessanter. Maar gemiddeld lukt het maar in een van de drie familiebedrijven. Een kwart van de bedrijven sluit de deuren. De rest wordt overgenomen door een personeelslid of een externe koper,” zegt Flören. Als tip geeft hij mee: “Probeer niet te blijven hangen in de gedachte dat familieopvolging het enige alternatief is als helder wordt dat opvolging binnen de eigen familie niet mogelijk is. Bedenk hoe je het anders kunt regelen. Zijn er grote talenten binnen het bedrijf? Hoe kun je het bedrijf klaar maken voor verkoop?”
 
En als er dan wel een kind het bedrijf wil overnemen zijn er nog tal van overwegingen: “Zijn de opvolgende kinderen er klaar voor? Hoe lang gun je je kinderen de vrijheid, voordat zij alle verantwoordelijkheid moeten gaan dragen?” Volgens Flören is communicatie essentieel. “Probeer op hetzelfde niveau te praten als je kinderen. Wat willen ze zelf en wat kunnen ze? Welke opleiding hebben ze afgerond en hoeveel ervaring hebben ze?” 
 
Opvolging-in-het-familiebedrijf 2
 
Extern advies verstandig
 
“Ondernemers denken bij het thema bedrijfsoverdracht al snel: dat kan ik zelf wel, of ik hoef geen pottenkijkers. Maar een overdracht doe je meestal maar één keer in je leven, dus weinig ondernemers hebben er ervaring mee. Bovendien heb je binnen een familiebedrijf nu eenmaal eerder te maken met emoties. Ook daarom is het slim externen erbij te betrekken. Financieel en juridisch dient alles goed geregeld zijn”, weet Flören. “Daarin is de eigendomsoverdracht belangrijk. Een accountant, fiscalist en bankier hebben veel toegevoegde waarde in de overdracht.” Hij sluit af: “En wat niet makkelijk is, maar wel belangrijk: stel een datum van vertrek vast en houd je daaraan. Daarna mag je je in ieder geval niet meer met de dagelijkse gang van zaken bemoeien, want dan loop je de opvolgers voor de voeten. Als de voormalige baas nog iedere dinsdagmiddag langskomt en iedereen voor vragen bij hem terecht kan, wordt het gezag van de opvolger ondermijnd.”

Nieuws

Meer nieuws over