Politiek hervormt de Toekomst en onderzoeksagenda

18 mei 2015 Consultancy.nl

De Tweede Kamer heeft afgelopen maand besloten de Toekomst- en onderzoeksagenda per volgend jaar te hervormen. De politiek volgt hiermee het advies van BMC op. Het adviesbureau concludeerde op basis van een evaluatieonderzoek dat het instrument onvoldoende aansluit bij de dagelijkse realiteit van de Kamer, ook worden de beoogde doelstellingen niet behaald.

Volgens het onderzoek “ontbreekt het bij Kamerleden - mede als gevolg van een beperkte ondersteuning - aan de capaciteit om informatie effectief en efficiënt te verwerken en in te zetten.” Om de informatieverwerking in de Tweede Kamer te bevorderen werd in 2009 de Toekomst- en onderzoeksagenda (T&O-agenda) geïntroduceerd. Het instrument bevat een vaste procedure voor het jaarlijks beoordelen van alle onderzoeksaanvragen en informatie uit media en samenleving om te bepalen welke onderwerpen opvolging behoeven in de vorm van (ten hoogste drie) parlementaire onderzoeken. De focus ligt daarbij op het achterhalen van oorzaken van maatschappelijke problemen en het behandelen van thema’s die mogelijk in de toekomst een probleem zullen vormen.

Tweede kamer

De T&O-agenda is een aanvulling op de reeds langer bestaande mogelijkheid om op ieder moment te besluiten een parlementair onderzoek in te stellen, en heeft als toegevoegde waarde dat ten minste een keer per jaar wordt stilgestaan bij de onderzoeksmogelijkheden waar de Kamer over beschikt. Daarnaast wordt hiermee gecontroleerd of een soortgelijk onderzoek niet al is uitgevoerd of in uitvoering is en worden de verschillende aangedragen onderwerpen beoordeeld op relevantie.

Evaluatieonderzoek
Vijf jaar na de invoering van de T&O-agenda is de hulp van BMC ingeschakeld om een externe evaluatie van het instrument uit te voeren. Het doel van de evaluatie was het in kaart brengen van feiten en meningen over de meerwaarde die de agenda heeft voor de Tweede Kamer. Het onderzoek is formeel in februari ter beschikking gesteld aan de Tweede Kamer en het advies van BMC is duidelijk: beëindig de T&O-agenda in zijn huidige vorm. Aanpassingen aan het instrument zullen volgens het adviesbureau onvoldoende bijdragen aan de mogelijkheid de beoogde doelstellingen alsnog te behalen.

Evaluatie Toekomst- en Onderzoeksagenda

Het onderzoeksbureau schrijft in haar evaluatie: “Aanvankelijk heeft de Tweede Kamer gretig gebruikgemaakt van de mogelijkheid om via de nieuwe T&O-agenda onderzoeken uit te voeren, maar al snel daalde en stabiliseerde het aantal ingediende voorstellen per jaar. De vraag is waarom de Kamer zo beperkt van de door haarzelf ingestelde mogelijkheid tot reflectie gebruik heeft gemaakt.” BMC draagt enkele oorzaken aan, waaronder het gebrek aan houvast en omslachtigheid van de besluitvormingsprocedure en het onvoldoende bijdragen aan een sterkere informatiepositie van de Kamer.

Gebrek aan houvast en omslachtig
“Onderwerpen worden ad hoc aangedragen op het moment dat daarom wordt gevraagd. Een fractiebrede afweging gaat hier in de regel niet aan vooraf en wie niet aanwezig is bij de procedurevergadering, gaat de kans veelal ongemerkt voorbij”, aldus de onderzoekers. Ook blijkt uit de evaluatie dat de besluitvormingsprocedure om te bepalen welke onderwerpen onderzocht zullen worden langer en complexer is dan de procedure voor het besluiten tot een regulier parlementair onderzoek. Deze verdient dan ook de voorkeur van Kamerleden.

De toekomst en Onderzoeksagenda van de Tweede Kamer wordt hervormd

Onvoldoende bijdrage aan kennispositie
De onderzoeken die als onderdeel van de T&O-agenda worden uitgevoerd dragen volgens de onderzoekers onvoldoende bij aan de doelstelling van een verbeterde kennispositie van de Kamer. “De uitkomsten van de onderzoeken worden gepubliceerd in rapporten, die door hun omvang en het veelvuldig ontbreken van een samenvatting maar beperkt toegankelijk zijn. Weinig Kamerleden zijn op de hoogte van de uitkomsten.” BMC concludeert: “In essentie sluit de T&O-agenda onvoldoende aan bij de realiteit van de Kamer vandaag de dag, waardoor de meerwaarde van het instrument onvoldoende tot zijn recht komt.”

De politiek heeft inmiddels besloten het advies van BMC op te volgen. Per 2016 wordt de Toekomst- en Onderzoeksagenda hervormd. De praktische invulling daarvan wordt de komende maanden door een speciale commissie uitgewerkt.

Nieuws