Ziekenhuissterfte daalt, maar aantal doden nog niet

19 maart 2015 Consultancy.nl

De gewogen ziekenhuissterfte HSMR daalt, maar dat betekent niet dat er minder mensen doodgaan. De daling is te danken aan betere registratie en sneller ontslag van patiënten.

Het CBS meldde 9 februari een daling in de ziekenhuissterfte van 2007-2012 gebaseerd op de daling van de Hospital Standardized Mortality Ratio (HSMR). Betekent de daling van de HSMR dat de kwaliteit van zorg verbeterd is, of sterven slechts minder mensen in het ziekenhuis? Om deze vraag te beantwoorden heeft Berenschot de HSMR-gegevens van het CBS van 2007-2012 geanalyseerd en gevisualiseerd.

Ziekenhuissterfte HSMR

Het HSMR-model meet de gestandaardiseerde ziekenhuissterfte door te corrigeren voor factoren die ziekenhuissterfte beïnvloeden, maar buiten de invloed van het ziekenhuis liggen. Denk daarbij aan leeftijd, comorbiditeit en ernst van de aandoening. Bovenstaande figuur geeft de HSMR weer per jaar, waarbij de gemiddelde HSMR over 2007-2012 is gesteld op 100. Op basis van deze gegevens is te zien dat de HSMR gedaald is van 20,8 procent boven het gemiddelde van 2007-2012 in 2007, naar 18,5 procent onder het gemiddelde in 2012.

Kwaliteit van zorg
Een veel genoemde verklaring voor de daling van de HSMR is een toename in de kwaliteit van zorg en daarmee een daling in de ziekenhuisgerelateerde sterfgevallen. Analyse van de gegevens van het CBS en HSMR.nl (2010) laat zien dat een groot deel van de sterfte in Nederland plaatsvindt in ziekenhuizen (32,4 procent). Daardoor zou je verwachten dat een daling in de HSMR gepaard gaat met een gelijksoortige trend in de algemene sterftecijfers geregistreerd door CBS. Uit de analyse blijkt dit echter niet het geval. Een andere voor de hand liggende verklaring is een verschuiving van overlijden in het ziekenhuis naar overlijden in huis of in een andere instelling zoals een hospice. Uit onderzoek van het Erasmus Medisch Centrum (Pouw, et al. 2013) bleek dat er een verband is tussen een lagere HSMR en een hogere sterfte 30 dagen na ontslag. Daarnaast vonden de onderzoekers een verband tussen een lagere HSMR en een kortere ligduur. Dit impliceert dat de daling in de HSMR (deels) kan zijn veroorzaakt door een verandering in het ontslagbeleid die heeft geleid tot een kortere ligduur. Deze is in 2007 - 2012 gedaald van 6,3 naar 5,3 dagen, waardoor mogelijk een hoger aantal sterfgevallen na ontslag uit het ziekenhuis plaatsvindt. 

Berenschot - Ziekenhuizen

Verbeterde registratie
Naast een toename in de kwaliteit van zorg of de verandering in het ontslagbeleid wordt de daling in de HSMR ook verklaard door verbeterde registratie. Een onderzoek van het CBS (Israëls, et al. 2013) wijst uit dat de registratie van comorbiditeit in deze periode is toegenomen. Gezien comorbiditeit een belangrijke factor is in het HSMR-model, leidt verbeterde registratie hiervan tot een lagere HSMR. Dit zegt echter niets over verandering in de werkelijke ziekenhuissterfte, alleen iets over verandering in accuraatheid van de HSMR. De daling van de HSMR van 2007-2012 duidt dus niet vanzelfsprekend op een daadwerkelijke afname in ziekenhuisgerelateerde sterfte (en daarmee op een toename van kwaliteit van zorg). Het weerspiegelt eerder de verschuiving van overlijden in het ziekenhuis naar overlijden thuis of in een andere instelling, dan wel de verbeterde registratie van comorbiditeit.

Een artikel van Carlijn Koopal, adviseur bij organisatieadviesbureau Berenschot.

Nieuws

Meer nieuws over