Cooperatie voorbeeld voor glastuinbouwsector

24 maart 2015 Consultancy.nl

Wat wordt de reddingsboei voor de verlieslatende glastuinbouwsector? Daarover vindt al enkele maanden overleg plaats. ‘Samenwerking’ lijkt daarin het toverwoord, terwijl dat hoogstens het begin is. De sector heeft alleen toekomst door de sterke telers te binden, bulkproducten als tomaat en paprika om te zetten naar hoogwaardige eindproducten, sterkere innovatie en internationaal een sterke positie op te bouwen. Kortom: 'verwaarding'. Oftewel: creëer een FrieslandCampina voor de glastuinbouw.

We maken de vergelijking tussen de melkveesector en de glastuinbouw niet voor niets. De individuele Nederlandse melkveehouders kunnen met hun relatief dure grond en arbeid niet op tegen hun collega’s in Nieuw-Zeeland, Brazilië of de VS. Hun oplossing? Het bulkproduct melk verwerken tot kaas, melkpoeder, weiproteïnen en andere hoogwaardige ingrediënten. Deze verkopen ze met hogere marges over de hele wereld. ‘Hun’ FrieslandCampina is zo uitgegroeid tot één van de succesvolste mondiale zuivelbedrijven.

Glastuinbouw

Nederlandse glastuinbouwers kunnen niet op tegen collega’s in Spanje of Marokko. Nog efficiënter produceren maakt dat verschil niet goed. De thuismarkt is te klein en daarbuiten is het prijsverschil met Spanje en Marokko te groot.

Aanbodbundeling dan? Het gezamenlijk verkopen van producten is de eerste horde die de glastuinbouwers moeten nemen, maar het is niet genoeg. Bovendien is de Greenery, die precies dit probeert, geen doorslaggevend succes. De focus ligt op aanbodbundeling en logistieke diensten, niet ook op innovatie en ‘verwaarding’ zoals bij FrieslandCampina. De dominantie van een klein aantal opkopers heeft in de glasgroentesector geleid tot een omgekeerde veiling waarin de afnemers vrijwel solo de prijs bepalen. Daar kan geen bundeling tegenop.

Ondertussen staan de tuinbouwers met hun rug tegen de muur. Hun bankschuld is in vijf jaar bijna verdubbeld tot €3 miljoen per bedrijf. Hun solvabiliteit is in die tijd gedaald van 54% tot bijna 33%. Daardoor lopen niet alleen 20.000 banen in de glastuinbouw gevaar, maar ook veredelaars, transporteurs en financiers. Zo heeft Rabobank alleen al €3 miljard geïnvesteerd in glasgroenten.

FrieslandCampina

Er is een uitweg: het model dat 20.000 melkveehouders al lang geleden hebben gekozen. Maar het ‘verwaarden’ van bulkproducten vergt schaal, kennis, ervaring, hoge investeringen en de juiste marktbewerking. Daarvoor moeten de individuele telers zich in vergaande mate organiseren. Een coöperatie kan tot die vernieuwing leiden, en een gezonde coöperatie kan het financiële vermogen opbrengen om te investeren in verwerkingscapaciteit en -kennis.

Pas dan wordt het mogelijk meer te doen met de tomaat, komkommer en paprika dan ze af te zetten als bulkproducten. Snij, vries, dehydrateer, verpak, verwerk, innoveer in rassen, en maak er hoogwaardige ingrediënten van als anti-oxidanten en natuurlijke kleurstoffen. Verderop in de keten zijn de marges meer dan aantrekkelijk. Bovenal wordt, door het kunnen maken van keuzes in de ‘verwaarding’, de onderhandelingsruimte voor de totale afzet vergroot.

Hoe deze reddingsboei te benutten? In elk geval niet door de verantwoordelijkheid en de kosten ervan volledig bij de telers neer te leggen. In een sector gekenmerkt door fragmentatie en kwetsbare ondernemers, is een poging tot het vormen van een coöperatie dan gedoemd te mislukken.

Alleen gezamenlijk kan de glastuinbouwsector overleven

Voorwaarde voor een coöperatie is dat ook de brancheorganisaties, toeleveranciers en financiers een bijdrage leveren. Alleen gezamenlijk kan een sector overleven die zo belangrijk is voor de uitstraling van Nederland als agrarisch export- en kennisland. En alleen gezamenlijk kan de glastuinbouw in de toekomst net zo succesvol zijn als de melkveehouders met hun FrieslandCampina.

Gerelateerd nieuws:
- Implementatie McKinsey strategie telersbranche vertraagd
- LTO en McKinsey: Groentetelers moeten samenwerken

Een artikel van Alexander Belderok, Mireille Einwachter en Robert van den Breemer. De auteurs zijn allen werkzaam bij Roland Berger Strategy Consultants.

Nieuws

Meer nieuws over